Ψηλά στην κυβερνητική ατζέντα της Νορβηγίας έχουν βρεθεί η διακοπή της ηλεκτρικής διασύνδεσης της χώρας με τη Δανία, καθώς και η επαναδιαπραγμάτευση της ενεργειακής σύνδεσής της με τη Γερμανία και τη Βρετανία, σε μια «προβληματική» χρονική περίοδο όσον αφορά τις τιμές του ρεύματος και τις γεωπολιτικές εξελίξεις.
Χθες Πέμπτη, η τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας βρέθηκε στις 13,16 κορόνες Νορβηγίας ανά κιλοβατώρα, δηλαδή στο υψηλότερο επίπεδο από το 2009 και περίπου 20 φορές πιο ψηλά από τα επίπεδα που βρισκόταν την περασμένη εβδομάδα, λόγω της χαμηλής ηλιοφάνειας και της έλλειψης ανέμων στη Βόρεια Θάλασσα που έχουν σταματήσει τη λειτουργία των μεγάλων ηλιακών και κυρίως των αιολικών πάρκων της χώρας.
Ωστόσο, ανάλογες καιρικές συνθήκες επικρατούν και στις γειτονικές της χώρες, όπως η Δανία και η Γερμανία, με αποτέλεσμα και οι δικές τους μονάδες ΑΠΕ να υπολειτουργούν αυξάνοντας τις ανάγκες τους για εισαγωγή ρεύματος από τη Νορβηγία.
Έτσι, οι τιμές στην νορβηγική αγορά καταγράφουν κατακόρυφη άνοδο.
«Η κατάσταση είναι πραγματικά τραγική» ομολόγησε χαρακτηριστικά ο υπουργός Ενέργειας, Τέρζε Αάασλαντ, δηλώνοντας ότι κατανοεί απόλυτα την αγανάκτηση της κοινής γνώμης.
Σύμφωνα με τους «Financial Times», η λαϊκή κατακραυγή οδήγησε το κυβερνών κεντροαριστερό Εργατικό Κόμμα να υποστηρίξει ότι θα προτείνει τη διακοπή της ηλεκτρικής διασύνδεσης με τη Δανία, όταν το διμερές συμβόλαιο τεθεί σε νέα διαπραγμάτευση το 2026. Μάλιστα, θα το προσθέσει και στο προεκλογικό του πρόγραμμα εν όψει των βουλευτικών εκλογών που θα διεξαχθούν τον Σεπτέμβριο του 2025.
Με την πρόταση συμφωνεί και ο κυβερνητικός του εταίρος, το Κεντρώο Κόμμα, που ανέκαθεν ζητούσε τον τερματισμό της εν λόγω διασύνδεσης. Ωστόσο πηγαίνει και ένα βήμα πιο πέρα ζητώντας την επαναδιαπραγμάτευση της ηλεκτρικής διασύνδεσης που έχει η Νορβηγία με τη Γερμανία και τη Βρετανία.
Αντιστοίχως και η αξιωματική αντιπολίτευση του συντηρητικού Προοδευτικού Κόμματος, που προηγείται στις δημοσκοπήσεις, συμφωνεί απόλυτα με τη διακοπή της διασύνδεσης με τη Δανία και την αλλαγή των συμβολαίων με τη Γερμανία και τη Βρετανία, προκειμένου να σταματήσει η «μόλυνση» των τιμών στη νορβηγική αγορά.
Αυτές οι διασυνδέσεις θεωρείται ότι συνεισφέρουν στην αύξηση των τιμών, οδηγώντας τους επικριτές να υποστηρίζουν ότι η Νορβηγία θα πρέπει να εξάγει ηλεκτρική ενέργεια μόνο από το πλεόνασμα που έχει από τα υδροηλεκτρικά της εργοστάσια και υπό την προϋπόθεση ότι οι εγχώριες τιμές ρεύματος κινούνται σε χαμηλά επίπεδα.
Εξάλλου, και τα υδροηλεκτρικά εργοστάσια που διασφάλιζαν άφθονη και σχετικά φτηνή ενέργεια έχουν αρχίσει να παρουσιάζουν τα τελευταία χρόνια προβλήματα παραγωγής λόγω των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής, εντείνοντας την πίεση για αλλαγές στην ενεργειακή πολιτική της χώρας.
Το θέμα προφανώς προκάλεσε συναγερμό στις γειτονικές ευρωπαϊκές χώρες, που στηρίζονται στις εισαγωγές από τη Νορβηγία για να καλύπτουν τις ανάγκες τους και να κρατούν υπό έλεγχο το ύψος των δικών τους τιμών.
Και προφανώς προβλημάτισε και τις Βρυξέλλες, που θεωρούν ότι θίγεται ευρύτερα η στρατηγική σχέση της Νορβηγίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία είχε αναβαθμιστεί περαιτέρω τα τελευταία χρόνια μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία. Η Νορβηγία με τα σημαντικά αποθέματα ορυκτών καυσίμων βοήθησε σημαντικά την Ε.Ε. να ξεπεράσει την ενεργειακή κρίση που προκάλεσε ο πόλεμος και η απώλεια των ρωσικών ροών. Η Νορβηγία αποτελεί τον μεγαλύτερο παραγωγό πετρελαίου στη δυτική Ευρώπη, ενώ αντικατέστησε για πολλές χώρες τη Ρωσία ως κορυφαίος προμηθευτής φυσικού αερίου. Αναλόγως στρατηγικής σημασίας είναι και ο ρόλος της ως απευθείας προμηθευτής ηλεκτρικού ρεύματος για αρκετές γειτονικές χώρες.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο «εκνευρισμός» της νορβηγικής κοινωνίας για την άνοδο των τιμών καταγράφεται παρότι υπάρχει ένα θεσμοθετημένο «μαξιλάρι» κρατικής προστασίας που θωρακίζει τα νοικοκυριά από τις πολύ υψηλές τιμές. Συγκεκριμένα, το κράτος καλύπτει έως και το 90% του κόστους του ρεύματος, όταν οι τιμές ανεβαίνουν πάνω από ένα συγκεκριμένο επίπεδο. Όμως, η κρατική βοήθεια αφορά μόνο την πρώτη κατοικία, όχι τις επιχειρήσεις ούτε άλλες ιδιοκτησίες.
Οι επικριτές αυτής της πολιτικής υποστηρίζουν ότι το κράτος θα πρέπει να καλύπτει όλο το κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας πάνω από ένα μίνιμουμ τιμών, από τα έσοδα που διασφαλίζει από τα εν λόγω συμβόλαια ηλεκτρικής διασύνδεσης.
Πηγή: newmoney.gr
