Καθοριστικής σημασίας φαίνεται ότι θα είναι η χρονιά που μόλις άρχισε για το μέλλον του πλανήτη, όσον αφορά το κλίμα και τη φύση. Οι χώρες θα πρέπει να παρουσιάσουν νέους, πιο φιλόδοξους στόχους για τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, σε μια κρίσιμη στιγμή για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής. Η πολιτική του αμερικανικού προεδρικού γραφείου υπό τον Ντόναλντ Τραμπ μπορεί να επηρεάσει τις διεθνείς συμφωνίες για το κλίμα, με αβέβαιες συνέπειες για τις παγκόσμιες προσπάθειες μείωσης των εκπομπών.
Ο γενικός γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών Αντόνιο Γκουτέρες έχει προειδοποιήσει πολλές φορές για μια «κλιματική κατάρρευση» που εκτυλίσσεται σε πραγματικό χρόνο, εντείνοντας την πίεση για δράση από τις κυβερνήσεις και τη διεθνή κοινότητα. Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής θα γίνουν όλο και πιο εμφανείς στην καθημερινή ζωή, με ακραία καιρικά φαινόμενα, λιώσιμο των πάγων και άλλες καταστροφικές συνέπειες, αν δεν υπάρξει άμεση και αποφασιστική δράση.
Σύμφωνα με το BBC, υπάρχουν επτά μεγάλες στιγμές του 2025 που θα μπορούσαν να αλλάξουν τις ισορροπίες όσον αφορά τη δράση για το περιβάλλον και την κλιματική κρίση.
Η δεύτερη προεδρία του Ντ. Τραμπ
Η δεύτερη προεδρία του Ντόναλντ Τραμπ, η οποία αρχίζει στις 20 Ιανουαρίου, αναμένεται να έχει σημαντικές επιπτώσεις στη δράση για το κλίμα. Ο Τραμπ έχει ήδη δηλώσει ότι σκοπεύει να αποσύρει τις ΗΠΑ από τη Συμφωνία του Παρισιού, τη διεθνή συνθήκη του ΟΗΕ για την κλιματική αλλαγή, και ενδέχεται να αποσύρει τη χώρα και από τη Σύμβαση-Πλαίσιο του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή (UNFCCC), η οποία στηρίζει τη διεθνή δράση για την αντιμετώπιση του φαινομένου.
Ωστόσο, ορισμένοι ειδικοί τονίζουν ότι η παγκόσμια δυναμική στην ενεργειακή μετάβαση είναι πλέον ισχυρότερη από ποτέ, παρά τις πολιτικές του Τραμπ. Η Κριστιάνα Φιγκέρες, πρώην επικεφαλής του ΟΗΕ για το κλίμα, δήλωσε ότι, αν και η εκλογή του Τραμπ θα αποτελέσει πλήγμα για τη διεθνή κλιματική δράση, δεν θα μπορέσει να σταματήσει τις σημαντικές αλλαγές που έχουν ήδη τεθεί σε κίνηση. Οι αλλαγές αυτές, όπως η απομάκρυνση της οικονομίας από τον άνθρακα και η πρόοδος προς την επίτευξη των στόχων της Συμφωνίας του Παρισιού, είναι ήδη σε εξέλιξη.
Νέοι στόχοι για το κλίμα
Μια άλλη ημερομηνία-κλειδί στο ημερολόγιο του ΟΗΕ για το κλίμα είναι ο Φεβρουάριος του 2025. Σύμφωνα με το πλαίσιο της Συμφωνίας του Παρισιού, αυτή είναι η προθεσμία για τις χώρες να υποβάλουν νέα σχέδια δράσης για το κλίμα, γνωστά ως Εθνικά Καθορισμένες Συνεισφορές (NDC).
Τα σχέδια αυτά επικαιροποιούνται μόνο κάθε πέντε χρόνια και περιγράφουν τον τρόπο με τον οποίο οι χώρες σκοπεύουν να απεξαρτήσουν τις οικονομίες τους από τον άνθρακα και να προστατεύσουν τους πολίτες τους από τις κλιματικές επιπτώσεις τα επόμενα 10 χρόνια. Τα νέα σχέδια αποτελούν μέρος της Συμφωνίας του Παρισιού, που αποσκοπούσε στην αύξηση των κλιματικών φιλοδοξιών των μεμονωμένων χωρών με την πάροδο του χρόνου προς τους συλλογικούς στόχους.
Ενώ αρκετές χώρες, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Βραζιλία και οι ΗΠΑ, έχουν ήδη επικαιροποιήσει τα NDCs τους, μεγάλες χώρες εκπομπών, όπως η Κίνα και η Ινδία, δεν έχουν ακόμη υποβάλει. Ωστόσο, πολλές από αυτές είναι πιθανό να υποβληθούν μετά την επίσημη προθεσμία εν όψει της COP30, της Διάσκεψης του ΟΗΕ για το Κλίμα, που θα πραγματοποιηθεί στο Μπελέμ της Βραζιλίας τον Νοέμβριο του τρέχοντος έτους.
Συνομιλίες για τη βιοποικιλότητα
Οι συνομιλίες για τη βιοποικιλότητα πρόκειται να επαναληφθούν στη δεύτερη δόση της συνόδου κορυφής για τη βιοποικιλότητα COP16, που θα πραγματοποιηθεί φέτος στα τέλη Φεβρουαρίου στη Ρώμη.
Η επόμενη πλήρης σύνοδος κορυφής για τη βιοποικιλότητα θα διεξαχθεί το 2026. Οι χώρες συζητούν πώς θα υλοποιήσουν τον στόχο για την προστασία του 30% της Γης και των θαλασσών της Γης έως το 2030, ο οποίος συμφωνήθηκε τον Δεκέμβριο του 2022.
«Τον Φεβρουάριο, οι κυβερνήσεις θα συγκεντρωθούν στη Ρώμη, όπου θα πρέπει να συμφωνήσουν σε έναν παγκόσμιο μηχανισμό χρηματοδότησης της βιοποικιλότητας που θα λειτουργεί για όλους» ανέφερε ο Κλεμάν Μετιβιέ, ανώτερος σύμβουλος διεθνούς συνηγορίας στο WWF UK, συμπληρώνοντας: «Αυτό είναι απαραίτητο για να οικοδομηθεί η εμπιστοσύνη ότι το πλαίσιο μπορεί να εφαρμοστεί αποτελεσματικά».
Αγωγή-ορόσημο για το κλίμα
Οι αγωγές για το κλίμα έχουν αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, με όλους -από κυβερνήσεις μέχρι εταιρείες ορυκτών καυσίμων και αεροπορικές- να αμύνονται στα δικαστήρια έναντι αξιώσεων για ζημίες που σχετίζονται με το κλίμα ή επειδή δεν έχουν λάβει αρκετά μέτρα για τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα.
Υπάρχουν πλέον χιλιάδες αγωγές σε παγκόσμιο επίπεδο που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή, πολλές από τις οποίες βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη.
Η Τζοάνα Σέτζερ, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Grantham Research Institute on Climate Change and the Environment στο Λονδίνο, λέει ότι αναμένει ότι το 2025 θα είναι άλλο ένα κομβικό έτος για τις αγωγές για το κλίμα.
Δορυφόροι
Τα τελευταία χρόνια υπήρξε μια πληθώρα εκτοξεύσεων νέων δορυφόρων για τη συλλογή δεδομένων σχετικά με το κλίμα, καθώς και τις εκπομπές μεθανίου και CO2. Οι νέοι δορυφόροι βοηθούν επίσης τις χώρες να περιορίσουν την καταστροφή των δασών και επιτρέπουν στους επιστήμονες να παρακολουθούν τις μεταβαλλόμενες μεταναστευτικές διαδρομές της θαλάσσιας άγριας ζωής. Αυτοί οι δορυφόροι μπορούν να προσφέρουν τόσο παγκόσμιες επισκοπήσεις όσο και ένα πρωτοφανές επίπεδο λεπτομέρειας σχετικά με την περιβαλλοντική ρύπανση και τις αλλαγές.
Περισσότερα και πιο λεπτομερή δεδομένα θα είναι πλέον διαθέσιμα, ενώ θα γίνουν και νέες εκτοξεύσεις. Ο MicroCarb, για παράδειγμα, ο πρώτος ευρωπαϊκός δορυφόρος που είναι αφιερωμένος στη μέτρηση του ατμοσφαιρικού CO2 και των πηγών εκπομπών, έχει προγραμματιστεί να εκτοξευθεί τον Μάιο του 2025. Ωστόσο, ο δορυφόρος CO2M του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA) με ακόμη πιο υψηλή ανάλυση δεν θα εκτοξευθεί πριν από το 2026.
Τι θα γίνει με τα πλαστικά
Το 2024 οι χώρες απέτυχαν να καταλήξουν σε συμφωνία για την αντιμετώπιση της ρύπανσης από πλαστικά έπειτα από διαπραγματεύσεις που διήρκεσαν πάνω από δύο χρόνια. Οι αντιπρόσωποι στις συνομιλίες συμφώνησαν να ξανασυνεδριάσουν το 2025. Συγκεκριμένα, ο επόμενος γύρος συνομιλιών αναμένεται στα μέσα του 2025 και η τελική διάσκεψη, όπου ελπίζεται ότι θα υπογραφεί συνθήκη, στα τέλη του 2025, σύμφωνα με το WWF.
Η βασική διαφωνία έγκειται στο αν οι χώρες θα πρέπει να δεσμευτούν για τον περιορισμό της παραγωγής πλαστικού ή να επικεντρωθούν στη μείωση των αποβλήτων με την αύξηση της ανακύκλωσης πλαστικού. Υπήρξε επίσης ένταση σχετικά με το πόση οικονομική στήριξη θα πρέπει να δοθεί για να βοηθηθούν οι αναπτυσσόμενες χώρες να στραφούν σε λιγότερο ρυπογόνα επιχειρηματικά μοντέλα, και αν τα μέτρα που θα συμφωνηθούν θα πρέπει να είναι εθελοντικά ή νομικά δεσμευτικά.
Από το 1950 έχουν παραχθεί παγκοσμίως περισσότεροι από 8 δισεκατομμύρια τόνοι πλαστικού, σύμφωνα με τον ΟΗΕ, και λιγότερο από το 10% αυτού έχει ανακυκλωθεί.
Τα ακραία καιρικά φαινόμενα συνεχίζονται
Υπάρχει άλλη μία βεβαιότητα που διατρέχει το ημερολογιακό έτος: τα ακραία καιρικά φαινόμενα που προκαλούνται από το κλίμα.
Το 2024, δισεκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο βίωσαν καύσωνες και ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως θανατηφόρες πλημμύρες στην Ισπανία, τυφώνες στις ΗΠΑ και σοβαρή ξηρασία στον Αμαζόνιο. Στην πραγματικότητα, το 2024 ήταν το θερμότερο έτος που έχει καταγραφεί ποτέ, με τις παγκόσμιες θερμοκρασίες να ξεπερνούν για πρώτη φορά το κρίσιμο όριο του 1,5C για ένα ολόκληρο έτος.
Αυτό που είναι πιο δύσκολο εκτιμηθεί είναι πότε ακριβώς θα χτυπήσουν οι καταστροφές, αλλά το 2025 αναμένεται επίσης να είναι ένα καυτό έτος: θα είναι ένα από τα τρία θερμότερα έτη που έχουν καταγραφεί παγκοσμίως, σύμφωνα με τις προβλέψεις του βρετανικού Met Office, μόλις πίσω από το 2024 και το 2023.
Οι θερμές θερμοκρασίες προβλέπονται για το 2025 παρότι ο Ειρηνικός Ωκεανός εισέρχεται σε φάση La Niña, κατά την οποία οι θερμοκρασίες στην επιφάνεια της θάλασσας είναι χαμηλότερες από το συνηθισμένο και οι συνθήκες συνολικά είναι ψυχρότερες.
Πηγή: in.gr
