Εντείνει την ανησυχία για την ποιότητα του αέρα που αναπνέουμε -σε Ευρώπη, αλλά και στην Ελλάδα ειδικότερα- η νέα έρευνα της εταιρείας IQAir, η οποία εκδίδει ετήσια στοιχεία για την ατμοσφαιρική ρύπανση.
Η ιδιαιτερότητα της συγκεκριμένης έρευνας είναι ότι εστιάζει αποκλειστικά στις τιμές των αιωρούμενων μικροσωματιδίων ρύπων PM2,5, των λεγόμενων «λεπτόκοκκων» σωματιδίων, που λόγω του εξαιρετικά μικρού τους μεγέθους (2,5 χιλιοστά του χιλιοστού) θεωρούνται από τα πλέον επικίνδυνα.
Οι κύριες ανθρωπογενείς πηγές των ρύπων PM2,5 είναι οι μηχανές εσωτερικής καύσης (τα βενζινοκίνητα αυτοκίνητα), η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, οι βιομηχανικές δραστηριότητες, ορισμένες γεωργικές δραστηριότητες όπως η καύση καλλιεργειών, η καύση ορυκτών καυσίμων και ξύλου κ.ά. Οι φυσικές πηγές που αυξάνουν τη συγκέντρωση μικροσωματιδίων PM2,5 περιλαμβάνουν τις καταιγίδες σκόνης, τις αμμοθύελλες και τις δασικές πυρκαγιές.
Ο χάρτης της IQAir αντλεί δεδομένα από 8.594 μετεωρολογικούς σταθμούς σε 138 χώρες και τα αναλύει με βάση τις οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για τα επιτρεπόμενα όρια των σωματιδίων PM2,5 (ως 5μg/m3).
Η Ελλάδα ανήκει στις χώρες με διπλάσια ως τριπλάσια συγκέντρωση ρύπων PM2,5
Ο τεράστιος κίνδυνος από την ατμοσφαιρική ρύπανση
Σύμφωνα με επιστημονικές πηγές που επικαλείται η έρευνα, η ατμοσφαιρική ρύπανση είναι ο δεύτερος σημαντικότερος παγκόσμιος παράγοντας κινδύνου θανάτου και ο δεύτερος σημαντικότερος παράγοντας κινδύνου θανάτου για τα παιδιά κάτω των πέντε ετών μετά τον υποσιτισμό, λόγω των σημαντικών επιπτώσεών της στην αναπνευστική και την αναπτυξιακή υγεία. Μόνο το 2021 περίπου 8,1 εκατομμύρια θάνατοι αποδόθηκαν στην ατμοσφαιρική ρύπανση, ενώ το 58% αυτών των θανάτων εκτιμάται ότι οφειλόταν στην ατμοσφαιρική ρύπανση PM2.5.
Με βάση τα ευρήματα της έρευνας για το 2024, η ατμοσφαιρική ρύπανση βρίσκεται εντός ανεκτού πλαισίου μόλις στο 17% των μεγάλων πόλεων παγκοσμίως.
Η μόνη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που πληροί τα κριτήρια που έχει θέσει ο ΠΟΥ ως προς τη μέγιστη συγκέντρωση PM2,5 είναι η Εσθονία. Στη λίστα των «καθαρών» χωρών περιλαμβάνεται και η Ισλανδία, η οποία όμως δεν είναι μέλος της Ε.Ε.
H Ελλάδα είναι στη λίστα με τις «μέτρια» μολυσμένες χώρες της ΕΕ
Η θέση της Ελλάδας
Η Ελλάδα κατατάσσεται στην 92η θέση ανάμεσα σε 138 χώρες, με σειρά κατάταξης από τις πιο μολυσμένες στις πιο καθαρές. Ο μέσος όρος συγκέντρωσης PM2,5 στην ελληνική επικράτεια κυμαίνεται στα 11,5mg/m3 – επίπεδο υπερδιπλάσιο του ανώτατου επιτρεπόμενου ορίου.
Στην ευρύτερη ευρωπαϊκή περιοχή, η οποία περιλαμβάνει 42 χώρες, μεταξύ αυτών την Τουρκία και τη Ρωσία, η Ελλάδα είναι στην 20ή θέση, ελάχιστα χαμηλότερα σε επίπεδο μόλυνσης από τη Βουλγαρία και τη Μάλτα.
Σε 121 πρωτεύουσες η Αθήνα βρίσκεται στην 83η θέση, αν και παραμένει από τις πιο μολυσμένες πρωτεύουσες σε επίπεδο Ε.Ε. Στην ίδια ομάδα, με ελαφρώς υψηλότερα ποσοστά ατμοσφαιρικής ρύπανσης, βρίσκονται η Σόφια, η Πράγα, η Βουδαπέστη και η Βαρσοβία. Ελάχιστα χαμηλότερη ατμοσφαιρική ρύπανση από την Αθήνα έχουν το Βερολίνο και η Ρώμη.
Στις «πράσινες» πόλεις -που κινούνται λίγο πάνω από τα επιτρεπτά όρια- βρίσκονται οι περισσότερες πρωτεύουσες της δυτικής Ευρώπης. Οι πιο μολυσμένες πρωτεύουσες στην Ευρώπη είναι το Σαράγεβο κα τα Σκόπια, όπου τα επίπεδα μικροσωματιδίων PM2,5 είναι εξαπλάσια και πενταπλάσια από τα επιτρεπτά όρια. Το Βελιγράδι και το Βουκουρέστι είναι επίσης από τις πλέον επιβαρυμένες πόλεις, με τέσσερις και τρεις φορές υψηλότερα επίπεδα PM2 από τα επιτρεπτά.
Πιέσεις για χαλάρωση της «πράσινης» νομοθεσίας
Όπως τονίζει το Politico Εurope, η έκθεση για την ποιότητα του αέρα έρχεται σε μια συγκυρία που οι εντείνονται οι αντιδράσεις κατά της «πράσινης» νομοθεσίας της Ε.Ε. Παράλληλα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προσπαθεί να απλοποιήσει τους κανονισμούς για την περιβαλλοντική προστασία, σε μια προσπάθεια να στηρίξει την ασθμαίνουσα βιομηχανία της περιοχής, όπως επισημαίνεται σε σχετική ανάλυση.
Για παράδειγμα, η Συνομοσπονδία Ευρωπαϊκών Επιχειρήσεων BusinessEurope, στην οποία η Ελλάδα εκπροσωπείται μέσω του ΣΕΒ, πιέζει για την αναθεώρηση της οδηγίας της Ε.Ε. για τις εκπομπές βιομηχανικών ρύπων. Η Γαλλία έχει επίσης ζητήσει να χαλαρώσουν οι διατάξεις περί υποβολής εκθέσεων στο πλαίσιο τoυ κανονισμού για τις εκπομπές ρύπων. Η επερχόμενη απαγόρευση των κινητήρων εσωτερικής καύσης της Ε.Ε. επίσης συναντά αντιδράσεις.
«Όταν πιέζουμε για αυτούς τους φιλόδοξους στόχους (σ.σ.σ: για τη μείωση εκπομπών ρύπων), πρέπει να θυμόμαστε ότι οι περιθωριοποιημένοι πληθυσμοί επηρεάζονται περισσότερο από την ατμοσφαιρική ρύπανση και συχνά διαθέτουν τους λιγότερους πόρους για τη μείωσή της» δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος της IQAir Φρανκ Χάμες.
Στα Γιάννενα ο πιο μολυσμένος αέρας στην Ελλάδα
Οι 10 πιο μολυσμένες περιοχές στην Ελλάδα, για το 2024, είναι:
- Ιωάννινα (πόλη της Ηπείρου)
- Πλαγιάρι (κωμόπολη του Δήμου Θέρμης)
- Ελλήσποντος (δήμος του νομού Κοζάνης)
- Αλίαρτος (κωμόπολη του Δήμου Αλιάρτου-Θεσπιέων)
- Ελευσίνα (πόλη της Αττικής)
- Βασιλικά (κωμόπολη στον νομό Θεσσαλονίκης)
- Τρίλοφος (κωμόπολη της Κεντρικής Μακεδονίας)
- Ορεστιάδα (πόλη στο βορειοανατολικό τμήμα του νομού Έβρου)
- Θεσσαλονίκη (μεγαλύτερη σε έκταση και πληθυσμό πόλη της Μακεδονίας)
- Λυκόβρυση (δήμος στον Βόρειο Τομέα Αττικής)
Οι λιγότερο μολυσμένες περιοχές της Ελλάδας
Oι λιγότερο μολυσμένες περιοχές της Ελλάδας, ως προς τη ατμοσφαιρική ρύπανση σωματιδίων PM2,5, είναι οι εξής:
- Νέα Ραιδεστός (κωμόπολη του Δήμου Θέρμης)
- Δύο Χωριά (χωριό στην Τήνο)
- Βουλιαγμένη (προάστιο στα νότια της Αθήνας)
- Ρίο (παραθαλάσσιος οικισμός του Δήμου Πατρέων)
- Άγιος Νικόλαος (Κρήτη)
- Σητεία (παραλιακή πόλη της ανατολικής Κρήτης)
- Άγιος Παύλος (περιοχή του Δήμου Νεάπολης – Συκεών)
- Ηλιούπολη (νότιο προάστιο της Αθήνας)
- Χαϊδάρι (κοντά στο όρος Αιγάλεω, βόρεια του Πειραιά)
- Hράκλειο (Κρήτη)
Ως προς τα επίπεδα συγκέντρωσης PM2,5 στη χειρότερη θέση στην Αττική κατατάσσονται οι εξής περιοχές:
- Ελευσίνα
- Λυκόβρυση
- Αχαρνές
- Χαλάνδρι
- Πετρούπολη
- Πεύκη
- Θρακομακεδόνες
- Αθήνα
- Άνω Λιόσια
- Πειραιάς
Οι περιοχές με την καλύτερη ποιότητα αέρα
Από την άλλη, οι 10 πιο καθαρές περιοχές στην Αττική είναι:
- Βουλιαγμένη
- Ηλιούπολη
- Χαϊδάρι
- Παπάγου
- Βύρωνας
- Βριλήσσια
- Νίκαια
- Γλυφάδα
- Χολαργός
- Κερατσίνι
Πηγή: in.gr
