«Eπείγουσα και υπαρξιακή απειλή» αποτελεί η κλιματική αλλαγή, σύμφωνα με μια ιστορική απόφαση που έλαβε χθες Τετάρτη το Δικαστήριο της Χάγης και που θα μπορούσε να επηρεάσει το μέλλον του πλανήτη, καθώς διευκολύνει την απόδοση ευθυνών σε κυβερνήσεις.
Όπως σχολίασαν νομικοί στο πρακτορείο Reuters, η γνωμοδότηση σχετικά με τις υποχρεώσεις των κυβερνήσεων δεν είναι δεσμευτική, έχει όμως ιδιαίτερο νομικό και πολιτικό βάρος, και δεν είναι δυνατό να αγνοηθεί στην εκδίκαση υποθέσεων που αφορούν κλιματικές καταστροφές.
Συγκεκριμένα, η απόφαση ξεκαθαρίζει ότι η παραβίαση των κλιματικών υποχρεώσεων είναι παράνομη σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο και ότι οι χώρες που πλήττονται από την αδράνεια άλλων κυβερνήσεων μπορούν να διεκδικούν αποζημιώσεις. Διευκρινίζει επίσης «το ανθρώπινο δικαίωμα σε ένα καθαρό, υγιεινό και βιώσιμο περιβάλλον έχει ζωτική σημασία για τη διαφύλαξη άλλων ανθρώπινων δικαιωμάτων».
«Οι διεθνείς συμφωνίες για την κλιματική αλλαγή ορίζουν αυστηρές υποχρεώσεις για τα κράτη» ανέφερε ο δικαστής Γιούτζι Ιβασάβα, αρχίζοντας την ανάγνωση της απόφασης και συνέχισε: «Οι κυβερνήσεις οφείλουν να συνεργαστούν για να πετύχουν τους στόχους μείωσης των εκπομπών».
Διαδηλωτές που είχαν συγκεντρωθεί έξω από το δικαστήριο φώναζαν στο μεταξύ συνθήματα για κλιματική δικαιοσύνη.
«Η γνωμοδότηση μπορεί να είναι μία από τις σημαντικότερες δικαστικές αποφάσεις της εποχής μας λόγω του εύρους των θεμάτων που εξετάζει, τα οποία βρίσκονται στην καρδιά της κλιματικής δικαιοσύνης» δήλωσε η νομικός της μη κυβερνητικής οργάνωσης Center for International Environmental Law Τζόι Τσάουντχαρι.
Τη γνωμοδότηση είχε ζητήσει το 2019 μια ομάδα φοιτητών του νησιωτικού κράτους Βανουάτου που κινδυνεύει να εξαφανιστεί από τον χάρτη λόγω της ανόδου της στάθμης των ωκεανών. Στη συνέχεια, το αίτημα πήρε ώθηση με ψήφισμα της γενικής συνέλευσης του ΟΗΕ.
Οι δικαστές κλήθηκαν να απαντήσουν σε δύο ερωτήματα: ποιες είναι οι υποχρεώσεις που απορρέουν από το Διεθνές Δίκαιο για τη λήψη μέτρων από τις κυβερνήσεις και ποιες είναι οι νομικές συνέπειες για τις χώρες που βλάπτουν το κλίμα.
Σε ακροάσεις του δικαστηρίου τον περασμένο Δεκέμβριο, που διήρκεσαν δύο εβδομάδες, οι πλούσιες χώρες υποστήριξαν ότι οι υφιστάμενες μη δεσμευτικές συμφωνίες για την κλιματική αλλαγή, συμπεριλαμβανομένης της Συμφωνίας του Παρισιού το 2015, πρέπει να αποτελέσουν τη βάση για τον καθορισμό ευθυνών.
Από την άλλη πλευρά, οι αναπτυσσόμενες χώρες και τα μικρά νησιωτικά κράτη που απειλούνται περισσότερο απαίτησαν ισχυρότερα μέτρα, σε κάποιες περιπτώσεις νομικά δεσμευτικά, προκειμένου να περιοριστούν οι εκπομπές άνθρακα και να υποχρεωθούν οι μεγάλοι ρυπαντές να προσφέρουν οικονομική βοήθεια.
Υπενθυμίζεται ότι η Συμφωνία του Παρισιού, την οποία έχουν επικυρώσει περισσότερες από 190 χώρες, προβλέπει ότι η άνοδος της θερμοκρασίας έως τα τέλη του αιώνα δεν πρέπει να υπερβεί τον 1,5 βαθμό Κελσίου σε σχέση με την προβιομηχανική εποχή. Παρόλα αυτά, οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου συνεχίζουν να αυξάνονται αντί να μειώνονται.
Σύμφωνα με τη γνωμοδότηση του δικαστηρίου στη Χάγη, οι δεσμεύσεις που υποβάλλουν οι κυβερνήσεις στο πλαίσιο της Συμφωνίας του Παρισιού πρέπει να είναι προοδευτικές, ανάλογα με τις δυνατότητες κάθε χώρας, και να εκφράζουν το μέγιστο επίπεδο φιλοδοξίας.
Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του ΟΗΕ, οι σημερινές πολιτικές για το κλίμα οδηγούν σε άνοδο της θερμοκρασίας κατά 3 βαθμούς έως το 2100, μια δραματική αύξηση που θα αυξήσει τη συχνότητα και την ένταση ακραίων καιρικών φαινομένων.
Τα τελευταία χρόνια, περιβαλλοντικές οργανώσεις και ομάδες πολιτών προσφεύγουν όλο και συχνότερα στα δικαστήρια για κλιματικές υποθέσεις, με μεικτά μέχρι σήμερα αποτελέσματα. Έως τον Ιούνιο είχαν υποβληθεί σχεδόν 3.000 προσφυγές σε περίπου 60 χώρες, σύμφωνα με το Ερευνητικό Ινστιτούτο για την Κλιματική Αλλαγή και το Περιβάλλον στο Γκράνθαμ της Βρετανίας.
Τον Απρίλιο του 2024, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων δικαίωσε ομάδα Ελβετίδων που προσέφυγαν κατά της κυβέρνησής τους υποστηρίζοντας ότι η ζωή τους κινδυνεύει από τους καύσωνες.
Λίγους μήνες αργότερα η Κάτω Βουλή της Ελβετίας απέρριψε την ιστορική απόφαση, μια κίνηση που ίσως ενθαρρύνει κι άλλες χώρες να αγνοούν αποφάσεις διεθνών δικαστηρίων.
Πηγή: in.gr
