Νέα τέλη για τους τουρίστες εισάγονται σε πολλές περιοχές του κόσμου που είναι ευάλωτες στην κλιματική κρίση, ως ένα μέτρο για να ενισχυθούν οι προσπάθειες αντιμετώπισης των επιπτώσεών της. Τα τέλη αυτά ενσωματώνονται στη διαμονή σε ξενοδοχεία, στα εισιτήρια των πλοίων ή στο κουπόνι εισόδου σε εθνικά πάρκα και άλλες προστατευόμενες περιοχές.
Σύμφωνα με τις τοπικές Αρχές, τα χρήματα που συγκεντρώνονται μπορούν να βοηθήσουν τα μέρη να επιβιώσουν μπροστά στην απειλή από την άνοδο της στάθμης των υδάτων, τα ακραία κυμάτων καύσωνα και τις φυσικές καταστροφές.
Χαβάη
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Χαβάη, η οποία μετά το καταστροφικό -λόγω πυρκαγιών- καλοκαίρι του 2023 εισήγαγε το Πράσινο Τέλος. Εκείνο τον Αύγουστο, η πυρκαγιά σάρωσε την ιστορική πόλη Λαχέινα, κατέστρεψε τεράστιες εκτάσεις με βλάστηση, πάνω από 2.000 κατοικίες και σκότωσε 120 ανθρώπους.
Το τέλος αυξάνει κατά 0,75% τους υφιστάμενους φόρους διαμονής στη Χαβάη με σκοπό να συγκεντρωθούν 100 εκατ. δολάρια ετησίως για την ανάκαμψη από τις πυρκαγιές, την αποκατάσταση των υφάλων και την προσαρμογή στην κλιματική κρίση.
Το Τέλος Ανθεκτικότητας στην Ελλάδα
Και η Ελλάδα έχει εφαρμόσει ένα ανάλογο μέτρο. Τον Ιανουάριο του 2024 αντικατέστησε τον φόρο διανυκτέρευσης με το Τέλος Ανθεκτικότητας στην Κλιματική Κρίση.
Οι τουρίστες πληρώνουν από 0,50 έως 10 ευρώ τη βραδιά, ανάλογα με την κατηγορία ξενοδοχείου και την εποχή. Οι επιβαρύνσεις φτάνουν έως και 20 ευρώ ανά άτομο σε δημοφιλή νησιά όπως η Μύκονος και η Σαντορίνη κατά τις περιόδους αιχμής. Σύμφωνα με την ελληνική κυβέρνηση, στόχος είναι να εξασφαλιστούν 400 εκατομμύρια ευρώ ετησίως, τα οποία θα διατεθούν για υποδομές ύδρευσης, πρόληψη καταστροφών και αποκατάσταση οικοσυστημάτων.
Πράσινοι φόροι ανά τον κόσμο
Το Μπαλί εισήγαγε τέλος 150.000 ρουπιών (περίπου 9 ευρώ) για τους διεθνείς ταξιδιώτες το 2024, το οποίο προορίζεται για την προστασία του περιβάλλοντος από την κλιματική κρίση.
Οι Μαλδίβες έχουν επιβάλει έναν Πράσινο Φόρο διανυκτέρευσης από το 2015, αλλά τον διπλασίασαν τον Ιανουάριο του 2025. Τα περισσότερα ξενοδοχεία και θέρετρα χρεώνουν πλέον 9 ευρώ ανά άτομο τη βραδιά. Τα έσοδα διοχετεύονται σε ένα κρατικό ταμείο για τη διαχείριση αποβλήτων και την ανθεκτικότητα των ακτών.
Στη Νέα Ζηλανδία, ο Διεθνής Φόρος Επισκεπτών, που φτάνει περίπου τα 60 ευρώ, υποστηρίζει τις προσπάθειες διατήρησης του περιβάλλοντος και τις βιώσιμες τουριστικές υποδομές σε όλη τη χώρα.
Κρίσιμη η διαφάνεια
Και ίσως στο συνολικό κόστος ενός ταξιδιού αυτά τα ποσά να φαίνονται από μικρά έως μέτρια, μπορούν όμως να έχουν σημαντικό αντίκτυπο υπό την προϋπόθεση ότι χρησιμοποιούνται σωστά.
Σύμφωνα με τη δρα Ρέιτσελ Ντοντς, καθηγήτρια Τουριστικής Διαχείρισης στο Μητροπολιτικό Πανεπιστήμιο του Τορόντο στον Καναδά, η διαφάνεια είναι κρίσιμη: «Οι τουριστικοί φόροι μπορούν να αποτελέσουν μια εύκολη πηγή πρόσθετου εισοδήματος για την υποστήριξη πρωτοβουλιών βιωσιμότητας ή για το κλίμα. Αλλά η διαφάνεια είναι απαραίτητη για να διασφαλιστεί ότι τα χρήματα πηγαίνουν πράγματι σε αυτές τις πρωτοβουλίες».
Σε ορισμένους προορισμούς, αυτή η σαφήνεια υπάρχει.
Οι Μαλδίβες δημοσιεύουν μηνιαίες εκθέσεις του Πράσινου Ταμείου, στις οποίες περιγράφουν λεπτομερώς πώς κατανέμεται ο φόρος στην προστασία των ακτών, την επεξεργασία αποβλήτων και την πρόσβαση στο νερό.
Ο φόρος επισκεπτών της Νέας Ζηλανδίας συνοδεύεται από ετήσιες εκθέσεις απόδοσης που δείχνουν ποια έργα επιλέγονται, χρηματοδοτούνται και ολοκληρώνονται. Παράδειγμα, η ανακατασκευή των μονοπατιών του Cathedral Cove που έχουν υποστεί ζημιές από την καταιγίδα και οι σημαντικές επενδύσεις στα Μονοπάτια Ποδηλασίας της Νέας Ζηλανδίας, συμπεριλαμβανομένων αναβαθμίσεων, συντήρησης και βελτιώσεων ανθεκτικότητας στην κλιματική αλλαγή.
Η Χαβάη εργάζεται επίσης για να βελτιώσει τη σαφήνεια σχετικά με τον τρόπο χρήσης των νέων τουριστικών φόρων. Μετά τις πυρκαγιές στη Λαχέινα, η πολιτεία δημιούργησε μια Συμβουλευτική Ομάδα για το Κλίμα (CAT), η οποία δημοσίευσε μια έκθεση 60 σελίδων που περιγράφει τις πιθανές προσπάθειες ανθεκτικότητας και τις πηγές χρηματοδότησης για να διασφαλίσει τη διαφάνεια και να οικοδομήσει την εμπιστοσύνη του κοινού.
Παράλληλα, οι έρευνες δείχνουν ότι οι επισκέπτες είναι έτοιμοι να συνεισφέρουν, αν γνωρίζουν ότι τα χρήματά τους θα χρησιμοποιηθούν σωστά.
Σύμφωνα με την Έκθεση Βιώσιμων Ταξιδιών του 2024 της Booking.com, το 75% των παγκόσμιων ταξιδιωτών δήλωσαν ότι ήθελαν να ταξιδέψουν με πιο βιώσιμο τρόπο τον επόμενο χρόνο. Το 71% δήλωσαν ότι ήλπιζαν να αφήσουν τα μέρη που επισκέπτονται καλύτερα από ό,τι τα βρήκαν.
Μια ξεχωριστή μελέτη του 2023 από την Euromonitor διαπίστωσε ότι σχεδόν το 80% των επισκεπτών ήταν πρόθυμοι να πληρώσουν τουλάχιστον 10% περισσότερο για επιλογές βιώσιμων ταξιδιών.
Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η βιωσιμότητα δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως πρόσθετο.
Ο Κρίστοφερ Ίμπσεν, αντιπρόεδρος Έρευνας και Βιωσιμότητας στο Παγκόσμιο Συμβούλιο Ταξιδιών και Τουρισμού, ανέφερε μιλώντας στο BBC: «Πρέπει να ενσωματώσουμε τη βιωσιμότητα στις λειτουργίες, στις υπηρεσίες και τις προσφορές μας, ώστε οι ταξιδιώτες να την επιλέγουν εξ ορισμού… Δεν θα πρέπει να είναι ένα ασφάλιστρο ή ένα πρόσθετο επίπεδο πολυπλοκότητας. Αν η βιωσιμότητα ενσωματωθεί από την αρχή, οι άνθρωποι δεν θα χρειάζεται να την επιλέγουν συνειδητά – θα είναι απλώς η προφανής επιλογή».
Αυτές οι διαπιστώσεις συνηγορούν στο ότι η αύξηση των τουριστικών φόρων που συνδέονται με το κλίμα δεν μπορεί να αφορά μόνο τη χρηματοδότηση. Πρόκειται για την επαναδιατύπωση του «κοινωνικού συμβολαίου» των ταξιδιών.
Για δεκαετίες, ο τουρισμός λειτουργεί σε μεγάλο βαθμό σαν «εξορυκτική» οικονομία: οι επισκέπτες φτάνουν, καταναλώνουν και φεύγουν. Στον κόσμο που πλήττεται όμως από την κλιματική κρίση, αυτό το μοντέλο δεν είναι πλέον βιώσιμο, αλλά απαιτείται μια μετάβαση στη νοοτροπία ότι οι επισκέπτες μιας περιοχής πρέπει να συμμετάσχουν στην κοινή ευθύνη της διατήρησης και της προστασίας του περιβάλλοντος.
Πηγή: in.gr
