Τον ρόλο της Ρωσίας στην ανάπτυξη του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν αποκάλυψαν σε δημοσίευμά τους σήμερα Τρίτη οι «Financial Times». Μάλιστα, το ρεπορτάζ κάνει λόγο για μυστικά ταξίδια Ιρανών ειδικών στη Μόσχα, προκειμένου να αποκτήσουν τεχνογνωσία, αλλά ενδεχομένως και πρόσβαση σε ραδιενεργά υλικά.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ιρανική αντιπροσωπεία ταξίδεψε στη Μόσχα πέρυσι τον Αύγουστο και επισκέφτηκε ρωσικές ερευνητικές εγκαταστάσεις, ζητώντας τρίτιο. Πρόκειται για ένα ραδιενεργό υλικό που ειδικοί στη διάδοση των πυρηνικών όπλων περιγράφουν ότι δεν έχει ουσιαστικά μη στρατιωτικές χρήσεις και χρησιμοποιείται κυρίως για να ενισχύσει δραματικά την καταστροφική δύναμη των πυρηνικών κεφαλών, γι’ αυτό και υπόκειται σε αυστηρούς ελέγχους βάσει των διεθνών κανόνων για τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων.
Οι «Financial Times» διαπίστωσαν ότι η ομάδα των πέντε ατόμων περιελάμβανε επιστήμονες συνδεδεμένους με τον Οργανισμό Αμυντικής Καινοτομίας και Έρευνας του Ιράν (SPND), τον πιο μυστικοπαθή στρατιωτικό ερευνητικό οργανισμό του Ιράν, τον οποίο οι Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν αναγνωρίσει ως «την οργάνωση που διαδέχτηκε άμεσα το πρόγραμμα πυρηνικών όπλων του Ιράν πριν από το 2004».
Το ταξίδι έγινε στις 4 Αυγούστου 2024 από τον Αλί Καλβάντ, έναν 43χρονο Ιρανό πυρηνικό φυσικό μαζί με τέσσερις υπαλλήλους της DamavandTec, εταιρείας συμβούλων στην Τεχεράνη. Ωστόσο, η έρευνα των «Financial Times» διαπίστωσε ότι η αφήγηση της επιχειρηματικής αντιπροσωπείας ήταν κατασκευασμένη, καθώς επρόκειτο στην πραγματικότητα για πυρηνικούς επιστήμονες.
Ο πιο σημαντικός εξ αυτών μπορεί να ήταν ο πυρηνικός επιστήμονας Σορούς Μοχτασαμί, ειδικός στις γεννήτριες νετρονίων, οι οποίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως εξαρτήματα που βοηθούν στην πυροδότηση εκρήξεων σε ορισμένους τύπους πυρηνικών όπλων.
Στην αποστολή ήταν ο Αμίρ Γιαζντιάν, ένας 35χρονος υπάλληλος του υπουργείου Άμυνας του Ιράν που εργάζεται σε αντικατασκοπεία, σύμφωνα με Δυτικούς αξιωματούχους με τους οποίους επικοινώνησαν οι «Financial Times».
Ο Καλβάντ φέρεται, επίσης, ότι έστειλε επιστολή σε Ρώσο προμηθευτή, εκφράζοντας ενδιαφέρον για την απόκτηση διαφόρων ισοτόπων – μεταξύ των οποίων τρίτιο.
Το ταξίδι στη Ρωσία πραγματοποιήθηκε σε μια περίοδο που οι δυτικές κυβερνήσεις είχαν παρατηρήσει μια σειρά ύποπτων δραστηριοτήτων Ιρανών επιστημόνων, μεταξύ των οποίων προσπάθειες προμήθειας τεχνολογίας σχετικής με τα πυρηνικά από το εξωτερικό.
Δυτικές υπηρεσίες πληροφοριών πιστεύουν ότι το Ιράν είχε στο παρελθόν ένα μυστικό πρόγραμμα πυρηνικών όπλων -ξεχωριστό από τις προσπάθειές του για την παραγωγή πυρηνικού καυσίμου- το οποίο ο ανώτατος ηγέτης Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ σταμάτησε το 2003.
