Απίθανο φαίνεται ότι είναι τελικά να γίνει η συνάντηση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, όπως έκανε γνωστό ανώτατη κυβερνητική πηγή τις πρώτες πρωινές σήμερα Τετάρτη και ενώ πλέον είναι σε εξέλιξη ένα πινγκ πονγκ ευθυνών για την εξέλιξη.
Συγκεκριμένα, ανώτατη κυβερνητική πηγή ανέφερε: «Δεν ξέρω αν τελικά γίνει η συνάντηση. Το βλέπω πολύ δύσκολο αυτή τη στιγμή, με βάση και το πρόγραμμα του πρωθυπουργού, το οποίο είναι εξαιρετικά βαρύ την Τετάρτη. Αλλά και αν δεν γίνει, θα υπάρξει ευκαιρία να τα πουν οι δύο ηγέτες κάποια άλλη στιγμή. Εξάλλου, ο πρωθυπουργός έχει ήδη συναντηθεί επτά φορές με τον πρόεδρο Ερντογάν και πάντα εμείς επιδιώκουμε ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας».
Σύμφωνα την τουρκική εφημερίδα «Milliyet», το αίτημα για τη αναβολή της συνάντησης Μητσοτάκη -Ερντογάν προήλθε με ευθύνη της Αθήνας και όχι από της Τουρκίας. Μάλιστα, η «Milliyet» στο «ρεπορτάζ» της ανέφερε ότι «λόγω του φορτωμένου προγράμματος του προέδρου Ερντογάν, υπήρξε συμφωνία να μην ανακοινωθεί η συνάντηση, αλλά μόνο μετά την ολοκλήρωσή της. Ωστόσο, η ελληνική πλευρά ανακοίνωσε τη συνάντηση κατά παράβαση της συμφωνίας. Μετά την εξέλιξη αυτή, η προγραμματισμένη για σήμερα συνάντηση αναβλήθηκε κατόπιν αιτήματος της Άγκυρας».
Η ίδια κυβερνητική πηγή διευκρίνισε, ωστόσο: «Κατά την οργάνωση της συνάντησης, η δική μας πλευρά ήταν σαφής. Εμείς πάντα προαναγγέλλουμε τις συναντήσεις μας, η Τουρκία συνήθως δεν τις προαναγγέλλει. Το ραντεβού ήταν απολύτως κανονισμένο, ήταν συμφωνημένο και εμείς ανακοινώσαμε τη συνάντηση στο πλαίσιο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ».
Αρχικά η Αθήνα επέλεξε να βγάλει προς τα έξω το καλό σενάριο, δείχνοντας καλή διάθεση, σύμφωνα με το οποίο πολύ απλά το πρόγραμμα ήταν πολύ πιεσμένο, από την άλλη όμως προετοιμαζόταν και για το ενδεχόμενο ακύρωσης της συνάντησης και για τις επιπτώσεις της στα ελληνοτουρκικά αλλά και στην εσωτερική πολιτική σκηνή.
Χθες Τρίτη, αργά το απόγευμα, όταν διέρρευσε από τη Νέα Υόρκη η πληροφορία ότι το ραντεβού είναι στο «αέρα». Λίγα λεπτά νωρίτερα η τουρκική αποστολή είχε ενημερώσει την ελληνική ομάδα (Γεραπετρίτης, Νικολαΐδης, Πελώνη, Ευθυμίου κ.ά.) ότι ο χρόνος δεν επαρκούσε, καθώς θα έπρεπε ο Ερντογάν να μεταβεί στη συνάντηση μουσουλμανικών χωρών για τη Γάζα που διοργάνωσε ο Τραμπ. Η προγραμματισμένη συνάντηση των δύο ηγετών είχε οριστεί για τις 14.00 τοπική ώρα, δηλαδή 21.00 ώρα Ελλάδος, όμως η πρωτοβουλία Τραμπ άρχιζε στις 21.30.
Αν υπολογιστεί πως το ελληνοτουρκικό τετ α τετ θα κρατούσε μισή ώρα (με μεταφραστές, δηλαδή καθαρός χρόνος 15-20 λεπτών) ήταν σχεδόν αδύνατο ο Ερντογάν και να κάνει ένα τόσο σοβαρό τετ α τετ και να φύγει στην ώρα του για να φτάσει στον Τραμπ.
«Η σύσκεψη από τον Τραμπ ανακοινώθηκε τη Δευτέρα χωρίς συγκεκριμένη ώρα» εξήγησε χθες ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, απαντώντας σε όσους ρωτούσαν γιατί να αναβληθεί η συνάντηση λίγες ώρες νωρίτερα, αφού ήταν γνωστή, και όχι από το απόγευμα της Δευτέρας…
Οι αντιδράσεις της αντιπολίτευσης
Ο Δημήτρης Μάντζος, υπεύθυνος του ΚΤΕ Εξωτερικών του ΠΑΣΟΚ, δήλωσε: «Εφόσον πρόκειται, πράγματι, για αναβολή και όχι ακύρωση, η συνάντηση οφείλει να πραγματοποιηθεί σε κατάλληλο χρόνο κατά τη διάρκεια της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ. Σε αντίθετη περίπτωση, αυτή θα ήταν μια ακόμη απτή απόδειξη της υποβάθμισης και της υποτίμησης της χώρας μας από την τουρκική κυβέρνηση». Από την πλευρά του ΣΥΡΙΖΑ, η τομεάρχης Εξωτερικών έκανε λόγο για «περιθωριοποίηση της Ελλάδας». Το ΚΚΕ έκανε λόγο για «διπλωματική επίδειξη δύναμης εκ μέρους της τουρκικής κυβέρνησης». Ο πρόεδρος της Ελληνικής Λύσης Κυριάκος Βελόπουλος πως είναι «ανεπιθύμητος ο πρωθυπουργός και η ηγεσία της χώρας από τον Τραμπ, ανεπιθύμητος και από τον Ερντογάν».
Με προσεκτικό τρόπο ο Π. Μαρινάκης έστειλε μήνυμα στους γείτονες. Αφού επέπληξε τα κόμματα που έτρεξαν να βγάλουν συμπεράσματα υπογράμμισε πως μια ακύρωση θα συνιστά μία «απρεπέστατη ενέργεια»: «Έστω ότι η Τουρκία –υποθετικά, να μην παρερμηνευτώ– να ακυρώσει τη συνάντηση. Αυτό τι σημαίνει; Αυτό σημαίνει ότι είναι κάτι που πρέπει να απολογηθεί η κυβέρνηση; Ότι είναι διπλωματική ήττα της κυβέρνησης . Μήπως σημαίνει ότι οι θεσεις μας, η στάση μας ενοχλούν;».
Φορτισμένο το επόμενο τετ-α-τετ
Το σίγουρο είναι ότι, όταν αυτό το τετ α τετ γίνει τελικά, το κλίμα πλέον θα είναι φορτισμένο, όχι όμως μόνο για την ακύρωση της τελευταίας στιγμής, αλλά και για όσα είπε για την Ελλάδα ο Ερντογάν από το βήμα του ΟΗΕ.
Χθες το απόγευμα ο πρόεδρος της Τουρκίας προχώρησε σε μία προκλητική ομιλία από το βήμα του ΟΗΕ, απειλώντας ότι το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου δεν θα υλοποιηθεί, υπογραμμίζοντας χαρακτηριστικά: «Έργα που αποκλείουν την Τουρκία και την “Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου” στην Ανατολική Μεσόγειο, έργα που μας αποκλείουν, δεν θα ευοδωθούν… Η Τουρκία έχει δικαιώματα και δικαιοδοσία στα δυτικά του νησιού της Κύπρου, ενώ οι Τουρκοκύπριοι έχουν νόμιμα δικαιώματα στις περιοχές γύρω από το νησί».
Στον ίδιο προκλητικό τόνο κάλεσε τη διεθνή κοινότητα να αναγνωρίσει το ψευδοκράτος, εμμένοντας στο μοντέλο των δύο κρατών ως τη μοναδική λύση στο Κυπριακό.
Η ουσία;
Κανείς δεν μπορεί να είναι σίγουρος για το ποια είναι η πραγματική αιτία που η τουρκική πλευρά προχώρησε σε αυτές τις κινήσεις που οδήγησαν στη ματαίωση της πολυαναμενόμενης συνάντησης. Ωστόσο, είναι εύλογο συμπέρασμα είναι ότι, έχοντας εκφωνήσει αυτήν την ομιλία, ο πρόεδρος Ερντογάν δύσκολα θα μπορούσε να συναντήσει κατ’ ιδίαν τον Έλληνα πρωθυπουργός…
Σε κάθε περίπτωση, εφόσον το ραντεβού γίνει, η Αθήνα προσέρχεται με σταθερό ζητούμενο για την Ελλάδα την άρση του casus belli, δηλαδή της απειλής πολέμου από την Άγκυρα, προκειμένου η Ελλάδα να συμφωνήσει στην ένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα SAFE…
Κοινή δήλωση Αθήνας – Λευκωσίας
Σε κοινή δήλωση προχώρησαν Κυριάκος Μητσοτάκης και Νίκος Χριστοδουλίδης μετά τη συνάντησή τους στο περιθώριο της Γ.Σ. του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, στέλνοντας μήνυμα στον πρόεδρο της Τουρκίας.
Σε σχέση με το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου, επανέλαβαν ότι οι δύο κυβερνήσεις παραμένουν απολύτως προσηλωμένες στην ολοκήρωση αυτού του έργου στρατηγικής σημασίας, όπως επίσης και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου οι οποίοι είναι πλήρως ενήμεροι και το στηρίζουν.
Παράλληλα, ο πρόεδρος της Κύπρου ενημέρωσε τον Έλληνα πρωθυπουργό για τις τελευταίες εξελίξεις στο Κυπριακό και ειδικότερα για τη συνάντηση με τον τουρκοκύπριο ηγέτη, που θα πραγματοποιηθεί υπό τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ στις 27 Σεπτεμβρίου.
Η δυσκολία του προγράμματος
Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές αργά το βράδυ της Τρίτης τα επιτελεία Ελλάδας και Τουρκίας αναζητούσαν ακόμη διαθέσιμη ώρα ώστε να γίνει σήμερα το τετ α τετ των ηγετών.
Αυτό είναι κάτι που εύκολα λέγεται αλλά δύσκολα υλοποιείται. Ο πρωθυπουργός σήμερα έχει ένα ιδιαίτερα γεμάτο πρόγραμμα, στις 8:15 (ώρα ΗΠΑ) θα μιλήσει σε εκδήλωση που διοργανώνει η Αυστραλία με θέμα «Protecting Children in the Digital Age». Στις 10.30 θα έχει συζήτηση με την αρχισυντάκτρια της Wall Street Journal, Emma Tucker. Στις 12.30 θα μιλήσει σε ομογενειακή εκδήλωση στο Union League Club. Στη συνέχεια θα συναντηθεί με τον μεταβατικό Πρόεδρο της Συρίας Ahmed al-Sharaa. Στις 15.00 θα μιλήσει σε εκδήλωση της κορεατικής Προεδρίας και στις 20.30 στην τελετή βράβευσης του Οικουμενικού Πατριάρχη με το Templeton Prize.
Το πρόγραμμα Ερντογάν δεν πάει πίσω, σύμφωνα με τα όσα έχουν γίνει γνωστά στις 11:00 θα δει τον Πρόεδρο του Τουρκο-Αμερικανικού Επιχειρηματικού Συμβουλίου, και Αμερικανούς Διευθύνοντες Συμβούλους, στις 13:00 θα έχει διμερή συνάντηση με τον Γάλλο Πρόεδρο Emmanuel Macron, στις 14:00 ομιλία στη σύνοδο κορυφής του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ για το Κλίμα, μετά διμερή συνάντηση με τον πρόεδρο του Βιετνάμ Luong Cuong και βέβαια συνάντηση με Τούρκους Εκπροσώπους Τύπου.
