«Σοβαρή στιγμή για τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια» χαρακτήρισε ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες τη λήξη της Συνθήκης New START για τα πυρηνικά όπλα, προειδοποιώντας: «Για πρώτη φορά μετά από περισσότερο από μισό αιώνα βρισκόμαστε αντιμέτωποι με έναν κόσμο χωρίς κανένα δεσμευτικό όριο στα στρατηγικά πυρηνικά οπλοστάσια της Ρωσικής Ομοσπονδίας και των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής». Όπως τόνισε, τα δύο αυτά κράτη κατέχουν τη συντριπτική πλειονότητα του παγκόσμιου αποθέματος πυρηνικών όπλων, κάτι που καθιστά την εξέλιξη ιδιαίτερα ανησυχητική.
Ο επικεφαλής του ΟΗΕ υπενθύμισε ότι ο έλεγχος των πυρηνικών εξοπλισμών καθ’ όλη τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου και μετά από αυτόν συνέβαλε στην αποτροπή της καταστροφής, καθώς οικοδόμησε σταθερότητα και απέτρεψε ολέθριους λανθασμένους υπολογισμούς, όπως ανέφερε χαρακτηριστικά. Ιδιαίτερα υπογράμμισε ότι οι σχετικές συμφωνίες διευκόλυναν τη μείωση χιλιάδων πυρηνικών όπλων από τα εθνικά οπλοστάσια, επισημαίνοντας: «Από τις Συνομιλίες Περιορισμού Στρατηγικών Όπλων (SALT) έως τη New START, ο στρατηγικός έλεγχος εξοπλισμών βελτίωσε δραστικά την ασφάλεια όλων των λαών… Η διάλυση δεκαετιών επιτευγμάτων δεν θα μπορούσε να έρθει σε χειρότερη στιγμή. Ο κίνδυνος χρήσης πυρηνικού όπλου είναι ο υψηλότερος εδώ και δεκαετίες».
Παράλληλα, ο Αντόνιο Γκουτέρες έκανε λόγο για «ευκαιρία επανεκκίνησης και δημιουργίας ενός καθεστώτος ελέγχου εξοπλισμών προσαρμοσμένου σε ένα ταχέως εξελισσόμενο περιβάλλον», χαιρετίζοντας το γεγονός ότι οι ηγέτες των δύο χωρών αναγνωρίζουν την αποσταθεροποιητική επίδραση μιας κούρσας πυρηνικών εξοπλισμών.
Κλείνοντας, απηύθυνε σαφή έκκληση προς Μόσχα και Ουάσινγκτον, τονίζοντας ότι ο κόσμος προσβλέπει πλέον στις δύο δυνάμεις να μετατρέψουν τα λόγια σε πράξεις. «Είναι αναγκαίο να επιστρέψουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων χωρίς καθυστέρηση και να συμφωνήσουν σε ένα διάδοχο πλαίσιο που θα αποκαθιστά επαληθεύσιμα όρια, θα μειώνει τους κινδύνους και θα ενισχύει την κοινή μας ασφάλεια» υπογράμμισε χαρακτηριστικά.
Σημειώνεται ότι συνθήκη ίσχυε αρχικά για 10 χρόνια. Το 2021 οι ΗΠΑ και η Ρωσία συμφώνησαν να την παρατείνουν για άλλα πέντε χρόνια, έως τις 4 Φεβρουαρίου 2026. Στη συμφωνία δεν προβλεπόταν νέα παράταση, αλλά οι δύο χώρες θα μπορούσαν να συμφωνήσουν να συνεχίσουν να τηρούν τα όρια που ορίζονται σε αυτή.
Χθες Τετάρτη ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο άφησε να εννοηθεί ότι οι ΗΠΑ δεν θα συμφωνήσουν να διατηρήσουν τα όρια της συνθήκης, επικαλούμενος την έκκληση του Τραμπ για μια πυρηνική συμφωνία μεταξύ των ΗΠΑ, της Ρωσίας και της Κίνας: «Ο πρόεδρος έχει ξεκαθαρίσει στο παρελθόν ότι για να υπάρξει πραγματικός έλεγχος των όπλων στον 21ο αιώνα, είναι αδύνατο να γίνει κάτι που να μην περιλαμβάνει την Κίνα λόγω του τεράστιου και ταχέως αυξανόμενου αποθέματός της».
Από την πλευρά του, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ δήλωσε: «Ο κόσμος θα βρεθεί σε μια πιο επικίνδυνη κατάσταση από πριν. Για πρώτη φορά η Ρωσία και οι ΗΠΑ, που διαθέτουν τα μεγαλύτερα πυρηνικά οπλοστάσια, θα βρεθούν χωρίς ένα θεμελιώδες έγγραφο που θα περιορίζει και θα ελέγχει αυτά τα οπλοστάσια… Αυτό είναι πολύ κακό για την παγκόσμια ασφάλεια». Το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών δήλωσε ότι δεν έχει λάβει καμία απάντηση από την κυβέρνηση Τραμπ και ότι τα δημόσια σχόλια της αμερικανικής κυβέρνησης δείχνουν «ότι οι εκκλήσεις μας έχουν σκόπιμα μείνει αναπάντητες». «Αυτή η προσέγγιση φαίνεται λανθασμένη και λυπηρή» ανέφερε η σχετική δήλωση, επισημαίνοντας επιπλέον ότι υπό τις παρούσες συνθήκες οι δύο χώρες δεν δεσμεύονται πλέον από καμία υποχρέωση ή ισότιμη δήλωση στο πλαίσιο της συνθήκης, συμπεριλαμβανομένων των βασικών διατάξεων της, και είναι καταρχήν ελεύθερες να επιλέξουν τα επόμενα βήματά τους.
