Σε μια απρόσμενη διπλωματική κίνηση που ανακατεύει την τράπουλα των διεθνών ισορροπιών προχώρησε ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, απευθύνοντας ανοιχτή επιστολή στον Βλαντίμιρ Πούτιν με την οποία τον καλεί σε απευθείας τετ α τετ συνάντηση για τον τερματισμό του πολέμου. Η πρωτοβουλία του Ουκρανού προέδρου προκάλεσε άμεσες αλλά και εκ διαμέτρου αντίθετες αντιδράσεις σε Ουάσιγκτον και Βρυξέλλες, την ώρα που το Κρεμλίνο εμφανίζεται επιφυλακτικό, αμφισβητώντας εκ νέου τη νομιμότητα του Κιέβου.
Η ανοιχτή επιστολή του Ζελένσκι
Στο επίκεντρο της μακροσκελούς επιστολής του, η οποία αγγίζει τις 1.800 λέξεις, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι ξεκαθαρίζει ότι η μοναδική οδός για την ειρήνη περνά μέσα από το προσωπικό τετ α τετ των δύο ηγετών.
«Η Ουκρανία προτείνει να τερματιστεί αυτός ο πόλεμος μέσω απευθείας διαλόγου μεταξύ εμάς και εσάς. Προτείνω μια συνάντηση», αναφέρει χαρακτηριστικά, ρίχνοντας το μπαλάκι στο Κρεμλίνο.
Παράλληλα, ο Ουκρανός πρόεδρος έθεσε ως όρο την πλήρη κατάπαυση του πυρός κατά τη διάρκεια των συνομιλιών, πρόταση που απορρίφθηκε άμεσα από τη Μόσχα, ενώ άφησε σαφείς αιχμές για τη διπλωματική μετατόπιση της Ουάσινγκτον, σημειώνοντας ότι το Κίεβο δεν μπορεί να περιμένει πότε ο πόλεμος στην Ευρώπη θα επιστρέψει στο επίκεντρο του αμερικανικού ενδιαφέροντος, το οποίο αυτή τη στιγμή είναι απορροφημένο από την κρίση με το Ιράν.
Αιχμές κατά Πούτιν
Η επιστολή του Ουκρανού προέδρου είχε έντονο προσωπικό χαρακτήρα, με αρκετές αιχμές προς τον Ρώσο ηγέτη. Σε ένα από τα πιο χαρακτηριστικά σημεία, ο Ζελένσκι αναφέρει ότι «ύστερα από 26 χρόνια στην εξουσία, η ηλικία αρχίζει να αφήνει το αποτύπωμά της» στον Πούτιν.
Παράλληλα, έκανε αναφορά στις πρόσφατες ουκρανικές επιθέσεις με drones σε ρωσικό έδαφος, μεταξύ των οποίων και το χτύπημα στα περίχωρα της Αγίας Πετρούπολης, την ώρα που εκεί διεξαγόταν μεγάλο οικονομικό φόρουμ παρουσία του Ρώσου προέδρου. Ο Ζελένσκι υποστήριξε ότι οι Ρώσοι πολίτες εμφανίζονται κουρασμένοι από τον πόλεμο, τις ελλείψεις καυσίμων και την άνοδο των τιμών.
«Μην φοβάστε να ακολουθήσετε τον δρόμο εξόδου από αυτόν τον πόλεμο. Αυτό είναι το βασικό που απαιτείται από εσάς τώρα», έγραψε απευθυνόμενος στον Πούτιν.
Απάντηση του Κρεμλίνου
Το Κρεμλίνο επιβεβαίωσε ότι παρέλαβε την επιστολή και ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν θα ενημερωθεί για το περιεχόμενό της. Ωστόσο, η πρώτη αντίδραση της Μόσχας δεν άφησε περιθώρια αισιοδοξίας. Όπως και στο παρελθόν, η ρωσική πλευρά δήλωσε ότι ο Ζελένσκι είναι ευπρόσδεκτος να συναντήσει τον Πούτιν στη Μόσχα, αν και ο Ρώσος πρόεδρος εμφανίστηκε επιφυλακτικός για το κατά πόσο μπορεί να υπάρξει συμφωνία.
«Το αν ο κύριος Ζελένσκι είναι νόμιμος εκπρόσωπος της Ουκρανίας είναι ένα ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί από τους νομικούς», δήλωσε ο Πούτιν, επαναλαμβάνοντας τη γνωστή ρωσική θέση περί έλλειψης νομιμοποίησης του Ουκρανού προέδρου. Παράλληλα, ανέφερε ότι είναι «έτοιμος και πρόθυμος να καταλήξει σε συμφωνία με την Ουκρανία», αλλά απαιτούνται συμβιβασμοί από το Κίεβο. Πρόσθεσε ακόμη πως η Ευρωπαϊκή Ένωση θα μπορούσε να πιέσει την Ουκρανία να αποδεχθεί εδαφικές παραχωρήσεις, καθώς η προσοχή των ΗΠΑ παραμένει στραμμένη στη Μέση Ανατολή.
Επιφυλακτική η στάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Οι Βρυξέλλες αντιμετώπισαν θετικά την πρωτοβουλία Ζελένσκι, χωρίς όμως να κρύβουν τον σκεπτικισμό τους για τις προθέσεις της Μόσχας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι στηρίζει κάθε προσπάθεια που μπορεί να οδηγήσει σε δίκαιη και βιώσιμη ειρήνη, αλλά εκτιμά ότι η Ρωσία δεν έχει δείξει έως τώρα διάθεση για ουσιαστικές διαπραγματεύσεις.
Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, υπογράμμισε ότι η Ευρώπη δεν πρέπει να αναζητήσει διάλογο με τη Μόσχα χωρίς σαφείς ενδείξεις προθυμίας για παραχωρήσεις. Παράλληλα, στο εσωτερικό της ΕΕ υπάρχουν διαφορετικές προσεγγίσεις: η Γαλλία και η Ιταλία εμφανίζονται πιο θετικές σε μια ευρωπαϊκή πρωτοβουλία, ενώ οι χώρες της Βαλτικής και η Πολωνία επιμένουν στην ανάγκη νέων κυρώσεων κατά της Ρωσίας.
Η στήριξη Τραμπ στη συνάντηση
Θετικά τοποθετήθηκε απέναντι στην πρόταση Ζελένσκι ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ. «Είμαι ενθουσιασμένος που μιλούν για συνάντηση. Νομίζω ότι είμαστε κοντά σε κάτι», δήλωσε, προσθέτοντας: «Νομίζω ότι θα ήταν υπέροχο να συναντηθούν».
Ο Αμερικανός πρόεδρος υπογράμμισε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν συμβάλει στο να πλησιάσουν οι δύο πλευρές προς μια πιθανή συμφωνία, επισημαίνοντας ότι «πρέπει να κάνουν κάποιους συμβιβασμούς». «Θέλω και οι δύο πλευρές να κάνουν ορισμένους συμβιβασμούς και νομίζω ότι θα το κάνουν», κατέληξε.
Αντιδράσεις από το Κίεβο
Ο υπουργός Εξωτερικών της Ουκρανίας, Αντρίι Σιμπίχα, χαρακτήρισε την επιστολή «σοβαρή και ουσιαστική πρόταση για τον τερματισμό του πολέμου». «Περιμένουμε μια ουσιαστική απάντηση σε αυτή την πρόταση. Είναι ώρα να τελειώσει αυτός ο πόλεμος. Είναι ώρα να επιλεγεί η ειρήνη», ανέφερε.
Η ουκρανική κυβέρνηση έχει προτείνει οι απευθείας συνομιλίες να πραγματοποιηθούν σε ουδέτερο έδαφος, με πιθανές τοποθεσίες την Ελβετία ή την Τουρκία.
Διαπραγματεύσεις παραμένουν σε αδιέξοδο
Η νέα αυτή πρωτοβουλία του Ουκρανού προέδρου έρχεται να προστεθεί σε ένα μακρύ ιστορικό διπλωματικών προσπαθειών που, μέχρι στιγμής, παραμένουν σε απόλυτο αδιέξοδο. Οι προηγούμενοι γύροι συνομιλιών σε Γενεύη, Άμπου Ντάμπι και Κωνσταντινούπολη απέτυχαν να γεφυρώσουν το χάσμα, με τις διαπραγματεύσεις για εκεχειρία να παραμένουν ουσιαστικά «παγωμένες» τους τελευταίους μήνες.
Το Κίεβο εμμένει στην άκαμπτη στάση του κατά οποιασδήποτε εδαφικής παραχώρησης, προειδοποιώντας ότι ένας τέτοιος συμβιβασμός απλώς θα άνοιγε την όρεξη στη Μόσχα για μια μελλοντική νέα εισβολή, ακολουθώντας το οδυνηρό μοτίβο που ξεκίνησε το 2014 με την προσάρτηση της Κριμαίας και κορυφώθηκε το 2022. Καθώς οι δύο πλευρές οχυρώνονται πίσω από τις κόκκινες γραμμές τους, η πρόταση Ζελένσκι ανοίγει ένα αβέβαιο αλλά κρίσιμο διπλωματικό κεφάλαιο σε μια σύγκρουση που συνεχίζει να αναδιατάσσει τις παγκόσμιες ισορροπίες.
