Eπιβεβαίωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι θα επιτρέψει στη βιομηχανία της ΕΕ να συνεχίσει να εκπέμπει αέρια που συμβάλλουν στην υπερθέρμανση του πλανήτη έως και τη δεκαετία του 2040, ενώ παράλληλα θα παρατείνει τη χορήγηση δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπών, στο πλαίσιο της αναθεώρησης του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (Emissions Trading System – ETS) της Ένωσης.
Η Κομισιόν δημοσιοποίησε σήμερα Παρασκευή την πολυαναμενόμενη αναθεώρηση, έπειτα από ολονύχτιες διαπραγματεύσεις που ακολούθησαν τις εσωτερικές διαφωνίες σχετικά με τις λεπτομέρειες των εκτεταμένων μεταρρυθμίσεων του ισχυρότερου εργαλείου της ΕΕ για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.
Η τελική πρόταση συνιστά σημαντική υποχώρηση -σε επίπεδο φιλοδοξίας- και είναι πιθανό να προκαλέσει αντιπαράθεση τόσο στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο όσο και μεταξύ των κρατών-μελών, μεταξύ όσων ζητούν περισσότερες παραχωρήσεις προς τη βιομηχανία και όσων επιδιώκουν την επιτάχυνση της πορείας προς την κλιματική ουδετερότητα.
Ο ρυθμός με τον οποίο οι επιχειρήσεις που υπάγονται στο ETS θα υποχρεωθούν να μειώσουν τις εκπομπές τους θα είναι σημαντικά βραδύτερος σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό. Αυτό θα επιτευχθεί μέσω της μείωσης του λεγόμενου «γραμμικού συντελεστή μείωσης» (Linear Reduction Factor – LRF), δηλαδή του ετήσιου ρυθμού με τον οποίο μειώνεται το ανώτατο όριο εκπομπών, ο οποίος επρόκειτο να μηδενιστεί έως το 2039.
Σύμφωνα με την πρόταση της Επιτροπής, ο LRF θα μειωθεί από 4,4% σε 3,7% για την περίοδο 2031-2035. Από το 2036 και μετά, θα μειώνεται με ακόμη ηπιότερο ετήσιο ρυθμό, της τάξης του 1,7%. Η αλλαγή αυτή παρατείνει ουσιαστικά τις εκπομπές ρύπων έως και τη δεκαετία του 2040, και αναμένεται να θεωρηθεί σημαντική οπισθοχώρηση από τους πιο ένθερμους υποστηρικτές του ETS.
Επίσης, η Επιτροπή θα συνεχίσει να χορηγεί δωρεάν δικαιώματα εκπομπών για αρκετά ακόμη χρόνια, συμπεριλαμβανομένων των κλάδων που καλύπτονται από τον Μηχανισμό Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (Carbon Border Adjustment Mechanism – CBAM), οι οποίοι πλέον θα λαμβάνουν δωρεάν δικαιώματα έως το 2038. Η κίνηση αυτή ενδέχεται να προκαλέσει προσφυγές στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου (ΠΟΕ).
Για πρώτη φορά από το 2036, η Κομισιόν θα δώσει στη βιομηχανία τη δυνατότητα να αγοράζει πιστώσεις άνθρακα (carbon credits) από χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης για να αντισταθμίζει τις εκπομπές της. Το μέτρο αυτό θα μπορούσε να μειώσει την τιμή του άνθρακα και να προσφέρει στις επιχειρήσεις περισσότερες επιλογές για να συνεχίσουν να εκλύονται ρύποι, εφόσον εξαντληθούν τα διαθέσιμα ευρωπαϊκά δικαιώματα εκπομπών.
Παράλληλα, θα ενταχθούν στο ETS 250 εκατ. τόνοι εγχώριων πιστώσεων απορρόφησης άνθρακα (removal credits), που αντιπροσωπεύουν ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα οι οποίες έχουν αφαιρεθεί από την ατμόσφαιρα, και οι οποίες θα δημοπρατηθούν μεταξύ 2031 και 2040.
Σύμφωνα με το Politico, τα μέτρα αυτά αναμένεται να γίνουν δεκτά θετικά από τη βιομηχανία, η οποία υποστηρίζει ότι η υφιστάμενη πορεία του ETS είναι μη ρεαλιστική και υπερβολικά δαπανηρή. Αντίθετα, παραμένει αβέβαιο εάν οι υποστηρικτές του ETS στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στα κράτη-μέλη θα αποδεχθούν τους πιο χαλαρούς κανόνες.
Ο επίτροπος της Ε.Ε. για το Κλίμα Βόπκε Χούκστρα δήλωσε ότι η αναθεώρηση υιοθετεί μια περισσότερο «φιλική προς τις επιχειρήσεις» προσέγγιση στην τιμολόγηση του άνθρακα, επιμένοντας ωστόσο ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν εγκαταλείπει τους κλιματικούς της στόχους και πρόσθεσε κατά τη συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε τη δημοσιοποίηση της πρότασης: «Αντιθέτως, ενισχύει τη δράση για το κλίμα, μετατρέποντας παράλληλα το ETS σε πραγματικό μοχλό καινοτομίας και επενδύσεων και επαναβιομηχανοποιώντας την Ευρώπη για τη καθαρή οικονομία του μέλλοντος».
Όπως τόνισε, οι αλλαγές βρίσκονται «σε πλήρη ευθυγράμμιση» με τους κλιματικούς στόχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Με στόχο την ενίσχυση των επενδύσεων στην απανθρακοποίηση, η πρόταση προβλέπει ότι «τουλάχιστον» το 50% των συνολικών εσόδων από το ETS θα πρέπει να επιστρέφει στις επιχειρήσεις που υπάγονται στο σύστημα, προκειμένου να χρηματοδοτούν μέτρα απανθρακοποίησης.
