Ιστορικό αποτέλεσμα για την AfD, αλλά χωρίς απόλυτη πλειοψηφία – Το δύσκολο παζλ για κυβέρνηση, η «Brandmauer» των άλλων κομμάτων και ο ρόλος της Σάρα Βάγκενκνεχτ
Ισχυρούς πολιτικούς κραδασμούς προκαλεί στη Γερμανία το αποτέλεσμα των κρατιδιακών εκλογών στη Σαξονία-Άνχαλτ, όπου η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) κατέγραψε τη μεγαλύτερη εκλογική επίδοση στην ιστορία της σε γερμανικό κρατίδιο.
Με βάση το προσωρινό τελικό αποτέλεσμα, η AfD συγκέντρωσε 43,8%, υπερδιπλασιάζοντας το 20,8% που είχε λάβει στις εκλογές του 2021.
Η εκλογική νίκη είναι εντυπωσιακή, αλλά δεν αρκεί για την απόλυτη πλειοψηφία στο νέο κοινοβούλιο.
Η AfD εξασφαλίζει 39 από τις συνολικά 83 έδρες, ενώ για την αυτοδυναμία απαιτούνται 42.
Βρίσκεται, δηλαδή, μόλις τρεις έδρες μακριά από το όριο της απόλυτης πλειοψηφίας.
Κατάρρευση της CDU
Σε μεγάλη απόσταση από την AfD βρίσκεται η CDU.
Το κόμμα συγκέντρωσε 17,2%, καταγράφοντας τη χειρότερη επίδοσή του στην ιστορία του στη Σαξονία-Άνχαλτ.
Η διαφορά από την πρώτη AfD ξεπερνά τις 26 ποσοστιαίες μονάδες, γεγονός που αποτυπώνει το μέγεθος της πολιτικής ανατροπής.
Το SPD περιορίστηκε στο 9,3%, οι Πράσινοι στο 8,9% και η Die Linke στο 8,6%.
Το BSW της Σάρα Βάγκενκνεχτ κατάφερε να περάσει οριακά το εκλογικό κατώφλι, συγκεντρώνοντας 5,3%, ενώ το FDP με 2,6% έμεινε εκτός κοινοβουλίου.
Πώς μοιράζονται οι 83 έδρες
Η νέα Βουλή της Σαξονίας-Άνχαλτ θα έχει συνολικά 83 έδρες.
Η AfD καταλαμβάνει 39.
Η CDU ακολουθεί με 15 έδρες.
SPD, Πράσινοι και Die Linke λαμβάνουν από 8 έδρες, ενώ το BSW εξασφαλίζει 5.
Η εικόνα αυτή δημιουργεί ένα εξαιρετικά περίπλοκο σκηνικό για τον σχηματισμό κυβέρνησης, καθώς καμία από τις προφανείς πολιτικές συμμαχίες δεν εξασφαλίζει εύκολα την απαιτούμενη πλειοψηφία.
Η AfD θέλει να κυβερνήσει
Ο επικεφαλής της AfD στο κρατίδιο, Ούλριχ Ζίγκμουντ, είχε θέσει ως στόχο μια αυτοδύναμη κυβέρνηση.
Το αποτέλεσμα δεν του δίνει αυτή τη δυνατότητα, αλλά το κόμμα θεωρεί ότι η μεγάλη διαφορά από τους αντιπάλους του αποτελεί ξεκάθαρη εντολή διακυβέρνησης.
Η ομοσπονδιακή ηγεσία της AfD χαρακτήρισε το αποτέλεσμα ιστορικό και υποστήριξε ότι οι υπόλοιπες πολιτικές δυνάμεις δεν μπορούν να αγνοήσουν τη βούληση των ψηφοφόρων.
Το «τείχος προστασίας» παραμένει
Το μεγαλύτερο εμπόδιο για την AfD είναι η λεγόμενη Brandmauer, το πολιτικό «τείχος προστασίας» που έχουν υψώσει τα υπόλοιπα μεγάλα γερμανικά κόμματα απέναντί της.
CDU, SPD, Πράσινοι και Die Linke επανέλαβαν μετά το αποτέλεσμα ότι δεν προτίθενται να συνεργαστούν κυβερνητικά με την AfD.
Η στάση αυτή αφήνει το πρώτο κόμμα με 39 έδρες αλλά χωρίς προφανή εταίρο.
Την ίδια ώρα, μια συνεργασία CDU, SPD και Πρασίνων θα συγκέντρωνε μόλις 31 έδρες, αριθμό ανεπαρκή για την απόλυτη πλειοψηφία.
Το BSW μπορεί να γίνει ρυθμιστής
Σε αυτό το πολιτικό παζλ, τα βλέμματα στρέφονται στο BSW, το οποίο διαθέτει πέντε έδρες.
Το κόμμα που συνδέεται με τη Σάρα Βάγκενκνεχτ έχει ακολουθήσει διαφορετική γραμμή από τα υπόλοιπα κόμματα όσον αφορά τη θεσμική απομόνωση της AfD.
Πριν από τις εκλογές, στελέχη του BSW είχαν δηλώσει ότι θεωρούν λανθασμένη την απόλυτη άρνηση διαλόγου και είχαν αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο συνεργασιών ή κοινοβουλευτικών συνεννοήσεων με διαφορετικές πολιτικές δυνάμεις.
Πού συγκλίνουν AfD και BSW
AfD και BSW έχουν σημαντικές πολιτικές διαφορές, ωστόσο σε ορισμένα ζητήματα εμφανίζουν κοινές ή συγγενείς θέσεις.
Ιδιαίτερα έντονη είναι η σύγκλιση στην κριτική απέναντι στις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, στην ενεργειακή πολιτική και στη στάση της Γερμανίας απέναντι στον πόλεμο στην Ουκρανία.
Το BSW έχει ταχθεί επανειλημμένα υπέρ αλλαγής πορείας στη γερμανική πολιτική έναντι της Μόσχας, ενώ έχει ασκήσει κριτική στις κυρώσεις και στο υψηλό ενεργειακό κόστος.
Ωστόσο, οι διαφορές μεταξύ των δύο κομμάτων παραμένουν σημαντικές σε ζητήματα οικονομίας, κοινωνικής πολιτικής και εκπαίδευσης.
Το σενάριο ενός μη κομματικού πρωθυπουργού
Το BSW είχε προτείνει πριν από τις εκλογές ένα διαφορετικό μοντέλο διακυβέρνησης.
Η πρόταση περιλάμβανε έναν υπερκομματικό ή μη κομματικό πρωθυπουργό και κυβερνητικές πλειοψηφίες που θα διαμορφώνονταν ανά θέμα.
Το μοντέλο αυτό θα επέτρεπε, θεωρητικά, διαφορετικές κοινοβουλευτικές συνεργασίες χωρίς μια κλασική σταθερή κυβερνητική συμμαχία.
Η AfD, ωστόσο, έχει εμφανιστεί επιφυλακτική απέναντι σε ένα τέτοιο σενάριο, καθώς θεωρεί ότι το εκλογικό αποτέλεσμα της δίνει δικαίωμα να διεκδικήσει άμεσα την πρωθυπουργία.
Ακόμη και νέες εκλογές στο τραπέζι
Η δυσκολία σχηματισμού κυβέρνησης είναι τέτοια ώστε ήδη συζητείται ακόμη και το ενδεχόμενο μιας νέας προσφυγής στις κάλπες.
Ο Ζίγκμουντ έχει αφήσει ανοιχτό το σενάριο νέων εκλογών εάν δεν μπορέσει να σχηματιστεί βιώσιμη κυβέρνηση.
Μια τέτοια εξέλιξη θα παρέτεινε την πολιτική αβεβαιότητα και θα μετέτρεπε τη Σαξονία-Άνχαλτ σε ένα από τα μεγαλύτερα πολιτικά εργαστήρια της σύγχρονης Γερμανίας.
Εκτόξευση της συμμετοχής
Εντυπωσιακό στοιχείο της αναμέτρησης αποτελεί και η εκλογική συμμετοχή.
Το ποσοστό συμμετοχής έφτασε στο 77,8%, από 60,3% το 2021.
Πρόκειται για ιστορικά υψηλό επίπεδο για το κρατίδιο και δείχνει ότι η αναμέτρηση κινητοποίησε σε πολύ μεγάλο βαθμό τους ψηφοφόρους.
Γιατί το αποτέλεσμα έχει σημασία για όλη τη Γερμανία
Το αποτέλεσμα δεν αφορά μόνο τη Σαξονία-Άνχαλτ.
Η AfD έχει ήδη καταγράψει ισχυρές επιδόσεις σε κρατίδια της ανατολικής Γερμανίας και είχε έρθει πρώτη στη Θουριγγία το 2024.
Αυτό που διαφοροποιεί όμως τη νέα εκλογική αναμέτρηση είναι το μέγεθος της νίκης.
Το 43,8% και η απόσταση μόλις τριών εδρών από την αυτοδυναμία δημιουργούν ένα εντελώς διαφορετικό πολιτικό δεδομένο.
Η στρατηγική της πολιτικής απομόνωσης της AfD δοκιμάζεται πλέον πολύ πιο σκληρά, καθώς το κόμμα δεν είναι απλώς πρώτο, αλλά διαθέτει σχεδόν το μισό κοινοβούλιο.
Ιστορική δοκιμασία για τη μεταπολεμική Γερμανία
Η εξέλιξη αποκτά ακόμη μεγαλύτερη πολιτική βαρύτητα επειδή η οργάνωση της AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ έχει χαρακτηριστεί από την αρμόδια υπηρεσία προστασίας του Συντάγματος ως επιβεβαιωμένα ακροδεξιά εξτρεμιστική, χαρακτηρισμό τον οποίο το κόμμα αμφισβητεί νομικά.
Εάν η AfD καταφέρει τελικά να αποκτήσει κυβερνητικό ρόλο, η εξέλιξη θα έχει ιστορική σημασία για τη μεταπολεμική Γερμανία.
Το επόμενο διάστημα θα φανεί αν η μεγάλη εκλογική νίκη θα μετατραπεί σε πραγματική πολιτική εξουσία ή αν η Brandmauer των υπόλοιπων κομμάτων θα αντέξει.
Προς το παρόν, η AfD έχει τους περισσότερους βουλευτές αλλά όχι την πλειοψηφία, ενώ οι πέντε έδρες του BSW μπορεί να αποδειχθούν το μικρό κομμάτι που θα ξεκλειδώσει ή θα μπλοκάρει ολόκληρο το κυβερνητικό παζλ.
