Στο Athens LifeTech Park της ELPEN ο Πρωθυπουργός – Έρευνα, νέες θεραπείες, startups και κεφάλαια στο επίκεντρο – Το στοίχημα να μετατρέπεται η ελληνική επιστημονική γνώση σε προϊόν υψηλής αξίας και εξαγωγές
Στα Σπάτα μεταφέρεται σήμερα το ενδιαφέρον για τη νέα γενιά επενδύσεων στην ελληνική οικονομία, με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να επισκέπτεται το Athens LifeTech Park της ELPEN, μια επένδυση που φιλοδοξεί να δώσει στην Ελλάδα ισχυρότερη θέση στον διεθνή χάρτη της βιοτεχνολογίας.
Πρόκειται για ένα project περίπου 70 εκατ. ευρώ, το οποίο συνδέει τη βασική και εφαρμοσμένη έρευνα με την ανάπτυξη νέων φαρμάκων, τις νεοφυείς επιχειρήσεις και την προσέλκυση επιστημόνων υψηλής εξειδίκευσης.
Το μεγάλο στοίχημα είναι η Ελλάδα να μην περιορίζεται στην παραγωγή ερευνητικού έργου, αλλά να μπορεί να μετατρέπει περισσότερες επιστημονικές ιδέες σε πατέντες, εταιρείες, νέες θεραπείες και εμπορεύσιμα προϊόντα.
Η επίσκεψη του Πρωθυπουργού αποκτά ιδιαίτερη οικονομική σημασία λίγες ημέρες μετά τη ΔΕΘ, όπου η κυβέρνηση έθεσε ως βασικό στόχο την περαιτέρω αύξηση των ιδιωτικών επενδύσεων και τη στροφή σε δραστηριότητες υψηλής προστιθέμενης αξίας.
Το πρώτο πάρκο βιοτεχνολογίας στην Ελλάδα
Το Athens LifeTech Park αναπτύσσεται στα Σπάτα και αποτελεί το πρώτο οργανωμένο πάρκο βιοτεχνολογίας στην Ελλάδα.
Σύμφωνα με την ELPEN, το συγκρότημα περιλαμβάνει θερμοκοιτίδα βιοτεχνολογίας, ερευνητικό κέντρο, υπηρεσίες προκλινικών μελετών, καθώς και εκπαιδευτικό και συνεδριακό κέντρο.
Η φιλοσοφία του εγχειρήματος είναι να δημιουργηθεί ένα ολοκληρωμένο οικοσύστημα στο οποίο επιστήμονες, ερευνητικές ομάδες και νέες biotech επιχειρήσεις θα μπορούν να πραγματοποιούν κρίσιμα στάδια της ανάπτυξης ενός νέου προϊόντος χωρίς να χρειάζεται να αναζητούν υποδομές στο εξωτερικό.
Για μια startup στον χώρο της βιοτεχνολογίας, αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία.
Η δημιουργία εξειδικευμένου εργαστηρίου, η αγορά επιστημονικού εξοπλισμού, οι προκλινικές δοκιμές και η προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας απαιτούν κεφάλαια που πολλές νεοφυείς επιχειρήσεις δεν μπορούν να διαθέσουν στο πρώτο στάδιο της ζωής τους.
Το Athens LifeTech Park επιχειρεί να λειτουργήσει ακριβώς σε αυτό το κενό.
Από το εργαστήριο στην αγορά
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της ελληνικής έρευνας διαχρονικά είναι η απόσταση ανάμεσα στην επιστημονική ανακάλυψη και στην εμπορική αξιοποίησή της.
Η χώρα διαθέτει ισχυρό επιστημονικό ανθρώπινο δυναμικό και σημαντική ακαδημαϊκή παραγωγή. Ωστόσο, πολλές φορές μια promising ερευνητική ιδέα σταματά στο πανεπιστήμιο ή στο εργαστήριο επειδή λείπουν οι υποδομές, τα κεφάλαια και η επιχειρηματική υποστήριξη που απαιτούνται για να μετατραπεί σε προϊόν.
Το νέο πάρκο φιλοδοξεί να δημιουργήσει αυτή τη γέφυρα.
Η θερμοκοιτίδα παρέχει στις νέες εταιρείες πρόσβαση σε εργαστηριακές υποδομές, επιστημονική τεχνογνωσία και δίκτυα χρηματοδότησης, δημιουργώντας συνθήκες ώστε μια ιδέα να μπορεί να εξελιχθεί σταδιακά σε εμπορικά αξιοποιήσιμη τεχνολογία.
Το μεγάλο στοίχημα των νέων φαρμάκων
Ο κλάδος της βιοτεχνολογίας αποτελεί μία από τις πλέον κεφαλαιοβόρες αλλά και ταχύτερα αναπτυσσόμενες περιοχές της διεθνούς φαρμακευτικής αγοράς.
Η ανάπτυξη ενός νέου φαρμάκου μπορεί να διαρκέσει χρόνια και απαιτεί υψηλό κόστος σε έρευνα, κλινικές μελέτες και εγκρίσεις.
Από την άλλη πλευρά, μία επιτυχημένη τεχνολογία μπορεί να δημιουργήσει τεράστια προστιθέμενη αξία, πνευματική ιδιοκτησία, εξαγωγές και καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας.
Για την ελληνική οικονομία, αυτό σημαίνει μετάβαση από ένα παραγωγικό μοντέλο χαμηλότερης τεχνολογικής έντασης προς κλάδους στους οποίους η αξία δεν δημιουργείται μόνο στο εργοστάσιο, αλλά κυρίως στη γνώση, στην πατέντα και στην καινοτομία.
Η μεγάλη επενδυτική στροφή της ELPEN
Το Athens LifeTech Park αποτελεί μέρος ενός πολύ ευρύτερου επενδυτικού προγράμματος της ELPEN.
Η εταιρεία έχει ανακοινώσει ότι οι συνολικές επενδύσεις της για την περίοδο 2020-2027 ξεπερνούν τα 300 εκατ. ευρώ, περιλαμβάνοντας την αναβάθμιση των εγκαταστάσεων στο Πικέρμι, νέες παραγωγικές μονάδες στην Κερατέα, το Athens LifeTech Park και νέα παραγωγική δραστηριότητα στον τομέα των ογκολογικών φαρμάκων.
Το σχέδιο εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια της ελληνικής φαρμακοβιομηχανίας να αυξήσει την παραγωγική της βάση, να ενισχύσει τις εξαγωγές και να διεκδικήσει μεγαλύτερο μερίδιο στις διεθνείς αγορές.
Η ELPEN δηλώνει σήμερα παρουσία σε περισσότερες από 90 χώρες και επενδύει περίπου το 15% του ετήσιου κύκλου εργασιών της στην έρευνα.
Το παραγωγικό οικοσύστημα της Ανατολικής Αττικής
Η επένδυση στα Σπάτα δεν λειτουργεί απομονωμένα.
Στην Ανατολική Αττική διαμορφώνεται σταδιακά ένα μεγαλύτερο βιομηχανικό και ερευνητικό οικοσύστημα γύρω από την ελληνική φαρμακοβιομηχανία.
Στην Κερατέα, η ELPEN διαθέτει ήδη νέα παραγωγική μονάδα και προχωρά στην ανάπτυξη δεύτερου εργοστασίου, ενώ σύμφωνα με τον σχεδιασμό της εταιρείας η πλήρης παραγωγική δυναμικότητα των εγκαταστάσεων αυξάνεται σημαντικά τα επόμενα χρόνια.
Η πρώτη μονάδα μπορεί σε πλήρη λειτουργία να παράγει περίπου 71 εκατ. συσκευασίες φαρμάκων ετησίως, ενώ στη νέα δεύτερη μονάδα προβλέπεται επιπλέον παραγωγή δεκάδων εκατομμυρίων δισκίων.
Από το brain drain στο brain regain
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στην επιστροφή επιστημόνων που έφυγαν από την Ελλάδα την περίοδο της οικονομικής κρίσης.
Η βιοτεχνολογία είναι ένας κλάδος στον οποίο το ανθρώπινο κεφάλαιο είναι συχνά σημαντικότερο ακόμη και από τις ίδιες τις εγκαταστάσεις.
Έλληνες ερευνητές εργάζονται σήμερα σε μεγάλα πανεπιστήμια, φαρμακευτικές εταιρείες και ερευνητικά κέντρα σε ΗΠΑ και Ευρώπη.
Η δημιουργία σύγχρονων υποδομών στην Ελλάδα μπορεί να προσφέρει σε ένα μέρος αυτών τη δυνατότητα να επιστρέψουν ή να αναπτύξουν επιχειρηματική και ερευνητική δραστηριότητα στη χώρα χωρίς να αποκοπούν από τα διεθνή δίκτυα στα οποία ήδη συμμετέχουν.
Το Athens LifeTech Park έχει συγκροτήσει μάλιστα διεθνή συμβουλευτική επιτροπή με Έλληνες επιστήμονες της διασποράς, με στόχο να ενισχύσει τις διεθνείς συνεργασίες και τη σύνδεση της ελληνικής έρευνας με μεγαλύτερα οικοσυστήματα καινοτομίας.
Οι startups στο επίκεντρο
Ένας ακόμη στόχος είναι να αυξηθεί ο αριθμός των ελληνικών startups που δραστηριοποιούνται στις επιστήμες ζωής.
Σε αντίθεση με άλλους κλάδους της τεχνολογίας, μια biotech startup δεν μπορεί να ξεκινήσει απλώς με έναν υπολογιστή και μια μικρή ομάδα προγραμματιστών.
Χρειάζεται εργαστήρια, ειδικό εξοπλισμό, βιολογικά υλικά, επιστημονικό προσωπικό, πιστοποιήσεις και χρηματοδότηση με πολύ μεγαλύτερο χρονικό ορίζοντα.
Αυτό καθιστά τη δημιουργία οργανωμένων υποδομών ιδιαίτερα σημαντική, καθώς μπορεί να μειώσει το αρχικό κόστος εισόδου και να αυξήσει τις πιθανότητες μια μικρή ερευνητική ομάδα να εξελιχθεί σε βιώσιμη εταιρεία.
Γιατί η κυβέρνηση ποντάρει στη φαρμακοβιομηχανία
Η ελληνική φαρμακοβιομηχανία βρίσκεται τα τελευταία χρόνια μεταξύ των κλάδων στους οποίους η κυβέρνηση αποδίδει ιδιαίτερη στρατηγική σημασία.
Ο λόγος είναι ότι συνδυάζει βιομηχανική παραγωγή, έρευνα, εξαγωγές και θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης.
Παράλληλα, η παραγωγή περισσότερων φαρμάκων στην Ελλάδα ενισχύει και την ανθεκτικότητα της χώρας απέναντι σε διεθνείς ελλείψεις και προβλήματα στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού.
Το οικονομικό στοίχημα όμως είναι ακόμη μεγαλύτερο: να μπορέσει η χώρα να περάσει από την παραγωγή γενόσημων και καθιερωμένων φαρμάκων σε μεγαλύτερη συμμετοχή στην ανάπτυξη νέων θεραπειών και τεχνολογιών.
Το στοίχημα των 70 εκατ. ευρώ
Η επένδυση στα Σπάτα αποτελεί επομένως κάτι περισσότερο από ένα ακόμη επιχειρηματικό project.
Είναι ένα τεστ για το κατά πόσο η Ελλάδα μπορεί να δημιουργήσει ένα οικοσύστημα στο οποίο η πανεπιστημιακή έρευνα, η ιδιωτική χρηματοδότηση και η βιομηχανία θα συναντώνται στην ίδια αλυσίδα.
Εάν το μοντέλο λειτουργήσει, το οικονομικό όφελος δεν θα μετρηθεί μόνο στις άμεσες θέσεις εργασίας.
Θα μετρηθεί στις πατέντες που θα παραμείνουν στην Ελλάδα, στις startups που θα μπορέσουν να μεγαλώσουν εδώ, στα κεφάλαια που θα προσελκυστούν από το εξωτερικό και στους επιστήμονες που θα έχουν έναν επιπλέον λόγο να επιστρέψουν.
Και αυτό είναι το πραγματικό biotech στοίχημα πίσω από την επένδυση των 70 εκατ. ευρώ.
