Σημαντικές αλλαγές στη φορολόγηση ελεύθερων επαγγελματιών και επιχειρήσεων φέρνει ο νέος φορολογικός σχεδιασμός, με τις πρώτες ελαφρύνσεις να γίνονται αισθητές στις δηλώσεις του 2027. Στο επίκεντρο βρίσκονται οι διορθώσεις στο τεκμαρτό εισόδημα, η σταδιακή αποκλιμάκωση της προκαταβολής φόρου, η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για τις επιχειρήσεις και νέες παρεμβάσεις που αποσκοπούν στην ενίσχυση της ρευστότητας.
Η μεγαλύτερη αλλαγή αφορά τους ελεύθερους επαγγελματίες που θεωρούνται φορολογικά συνεπείς, καθώς από το φορολογικό έτος 2026 απαλλάσσονται από τις πρόσθετες προσαυξήσεις που μπορούν σήμερα να εκτοξεύσουν το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημά τους.
Οι συγκεκριμένες αλλαγές θα αποτυπωθούν στην πράξη στις φορολογικές δηλώσεις που θα υποβληθούν το 2027.
Ωστόσο, το τεκμαρτό σύστημα δεν καταργείται συνολικά. Η βασική ελάχιστη βάση, η οποία συνδέεται με τον κατώτατο μισθό και τα χρόνια λειτουργίας της επιχείρησης, παραμένει. Αυτό που περιορίζεται στην πρώτη φάση είναι οι πρόσθετες επιβαρύνσεις που προκύπτουν από τον τζίρο και τη μισθοδοσία.
Ποιοι μπορούν να γλιτώσουν έως 4.000 ευρώ
Οι αλλαγές αφορούν περίπου 156.000 ατομικές επιχειρήσεις που σήμερα επιβαρύνονται με πρόσθετες προσαυξήσεις του τεκμαρτού εισοδήματος.
Οι επιβαρύνσεις αυτές προκύπτουν κυρίως όταν ο τζίρος της επιχείρησης βρίσκεται πάνω από τον μέσο όρο του αντίστοιχου ΚΑΔ ή όταν υπάρχει υψηλό κόστος μισθοδοσίας.
Με το νέο σύστημα, οι προσαυξήσεις αυτές καταργούνται για όσους πληρούν τα κριτήρια φορολογικής συνέπειας.
Σύμφωνα με τα παραδείγματα του υπουργείου Οικονομικών, περίπου 18.000 επαγγελματίες μπορούν να έχουν όφελος της τάξης των 1.000 ευρώ, περίπου 11.000 επαγγελματίες ελάφρυνση 1.500 ευρώ και 6.500 φορολογούμενοι περίπου 2.000 ευρώ.
Για περίπου 4.600 επαγγελματίες το όφελος μπορεί να φτάσει στα 2.500 ευρώ, ενώ περίπου 5.000 φορολογούμενοι μπορούν να δουν τον λογαριασμό της Εφορίας να μειώνεται ακόμη και κατά 4.000 ευρώ.
Τα τέσσερα κριτήρια για να θεωρείται κάποιος «συνεπής»
Η ελάφρυνση δεν θα δίνεται αυτόματα σε όλους.
Για να απαλλαγεί ένας επαγγελματίας από τις προσαυξήσεις του τεκμαρτού θα πρέπει να έχει πλήρη εικόνα φορολογικής συμμόρφωσης.
Μεταξύ των βασικών προϋποθέσεων είναι η σωστή διαβίβαση των στοιχείων στο myDATA, η διασύνδεση της ταμειακής μηχανής με το POS, η υποβολή όλων των δηλώσεων ΦΠΑ και φόρου εισοδήματος των τελευταίων πέντε ετών, αλλά και η απουσία προστίμων από τη φορολογική διοίκηση ή την Επιθεώρηση Εργασίας στο ίδιο διάστημα.
Η λογική είναι ότι όσο περισσότερα πραγματικά οικονομικά δεδομένα διαθέτει η ΑΑΔΕ μέσω των ηλεκτρονικών συστημάτων, τόσο μικρότερη ανάγκη υπάρχει να εφαρμόζονται πρόσθετοι τεκμαρτοί μηχανισμοί.
Παραδείγματα της νέας ελάφρυνσης
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα ιδιοκτήτη καφέ με 15 χρόνια λειτουργίας και πέντε εργαζομένους.
Με το σημερινό καθεστώς, το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημά του μπορεί να διαμορφώνεται στα 27.244 ευρώ. Με την κατάργηση των πρόσθετων προσαυξήσεων, η ετήσια ελάφρυνση υπολογίζεται σε περίπου 2.534 ευρώ.
Αντίστοιχα, ατομική επιχείρηση λιανικής πώλησης υποδημάτων με δύο εργαζομένους μπορεί να κερδίσει περίπου 1.134 ευρώ, ενώ λογιστής χωρίς προσωπικό και με 20 χρόνια δραστηριότητας μπορεί να έχει όφελος περίπου 615 ευρώ.
Τι παραμένει από το τεκμαρτό
Παρά τις αλλαγές, δεν πρόκειται ακόμη για πλήρη κατάργηση των τεκμηρίων των ελεύθερων επαγγελματιών.
Η βασική ελάχιστη βάση του συστήματος θα εξακολουθήσει να συνδέεται με τον κατώτατο μισθό, ενώ θα συνεχίσει να λαμβάνεται υπόψη και η διάρκεια λειτουργίας της επιχείρησης.
Συνεπώς, ένας επαγγελματίας που δηλώνει εισόδημα χαμηλότερο από την ελάχιστη βάση μπορεί να εξακολουθεί να φορολογείται με βάση το τεκμαρτό εισόδημα.
Η πρώτη μεγάλη αλλαγή αφορά την αφαίρεση των επιπλέον «καπέλων» για τους συνεπείς φορολογουμένους.
Το οικονομικό επιτελείο αφήνει, πάντως, ανοιχτό τον δρόμο για νέες διορθώσεις τα επόμενα χρόνια, όσο ενισχύεται η ψηφιακή παρακολούθηση των συναλλαγών και περιορίζεται η φοροδιαφυγή.
Μείωση 50% σε περισσότερα χωριά
Παράλληλα, διευρύνεται η ειδική έκπτωση στο τεκμαρτό εισόδημα για επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται σε μικρούς οικισμούς.
Η μείωση κατά 50% επεκτείνεται σε οικισμούς με πληθυσμό έως 2.000 κατοίκους, αντί για 1.500 σήμερα.
Για τη Δυτική Μακεδονία, το όριο αυξάνεται ακόμη περισσότερο, από 1.700 σε 2.200 κατοίκους.
Με τη διεύρυνση αυτή εντάσσονται στο ευνοϊκό καθεστώς ακόμη 131 οικισμοί.
Αλλαγές και για τους ιδιοκτήτες ταξί
Ειδική παρέμβαση προβλέπεται και για τον κλάδο των ταξί.
Το τεκμήριο θα υπολογίζεται πλέον με βάση το πραγματικό ποσοστό ιδιοκτησίας του οχήματος, ώστε ένας επαγγελματίας που κατέχει για παράδειγμα το 50% ενός ταξί να μην επιβαρύνεται σαν να κατέχει ολόκληρο το όχημα.
Παράλληλα, προβλέπεται εξαίρεση από το τεκμαρτό εισόδημα για ανήλικα παιδιά που κληρονομούν άδεια ταξί.
Τέλος επιτηδεύματος: Η κατάργηση ξεκινά το 2027
Αλλαγές έρχονται και για τα νομικά πρόσωπα.
Από το 2027 καταργείται το τέλος επιτηδεύματος για επιχειρήσεις που βρίσκονται στην περιφέρεια, στη Θεσσαλονίκη και στα νησιά της Περιφερειακής Ενότητας Νήσων Αττικής.
Το 2028 το τέλος μειώνεται κατά 50% στην υπόλοιπη Αττική και το 2029 καταργείται σε ολόκληρη τη χώρα.
Η παρέμβαση είναι σημαντική κυρίως για μικρότερες επιχειρήσεις, καθώς πρόκειται για ένα σταθερό ετήσιο κόστος το οποίο επιβάλλεται ανεξάρτητα από το ύψος των κερδών.
Σταδιακό «κούρεμα» και στην προκαταβολή φόρου
Στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται επίσης σταδιακή μείωση της προκαταβολής φόρου για τις επιχειρήσεις.
Η προκαταβολή βρίσκεται σήμερα στο 80% για τις εταιρείες.
Με βάση τον σχεδιασμό, από το 2028 αρχίζει η σταδιακή αποκλιμάκωσή της στο 75%, το 2029 στο 70%, το 2030 στο 65%, το 2031 στο 60%, το 2032 στο 55% και τελικά στο 50% το 2033.
Η μείωση θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για τη ρευστότητα, καθώς περιορίζει το ποσό που οι επιχειρήσεις καλούνται να καταβάλλουν προκαταβολικά για τον φόρο της επόμενης χρήσης.
Λιγότερες εισφορές από τον Απρίλιο του 2027
Από την 1η Απριλίου 2027 προβλέπεται επίσης νέα μείωση των ασφαλιστικών εισφορών κατά μισή ποσοστιαία μονάδα.
Η συγκεκριμένη μείωση θα περάσει εξ ολοκλήρου στο σκέλος του εργαζομένου, αυξάνοντας αντίστοιχα τις καθαρές αποδοχές.
Η κυβέρνηση συνδέει συνολικά τις νέες φορολογικές ελαφρύνσεις με την αύξηση των ηλεκτρονικών συναλλαγών, τη λειτουργία του myDATA, τη σύνδεση POS και ταμειακών μηχανών και τη σταδιακή μείωση της φοροδιαφυγής.
Το μήνυμα του νέου σχεδιασμού είναι ότι όσο η φορολογική διοίκηση αποκτά καλύτερη εικόνα για τον πραγματικό τζίρο και τα εισοδήματα των επιχειρήσεων, τόσο μεγαλύτερο περιθώριο δημιουργείται για την υποχώρηση των τεκμαρτών μηχανισμών.
Για χιλιάδες επαγγελματίες, η πρώτη ουσιαστική αλλαγή θα φανεί στην εκκαθάριση των δηλώσεων του 2027, με το όφελος να κυμαίνεται από μερικές εκατοντάδες έως και αρκετές χιλιάδες ευρώ.
