Από τις αρχές του 2027 έρχεται η πρώτη ελάφρυνση στους λογαριασμούς ρεύματος για περίπου 6 εκατ. οικιακές παροχές, ως το πρώτο κομμάτι ενός ευρύτερου σχεδίου για τη συγκράτηση του ενεργειακού κόστους. Η παρέμβαση αρχίζει από τις Υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ), αλλά επεκτείνεται σε ένα μεγάλο πλέγμα επενδύσεων και επιδοτήσεων για κατοικίες, επιχειρήσεις, δίκτυα και συστήματα αποθήκευσης. Η στρατηγική για την περίοδο 2027-2029 επιχειρεί να κινηθεί ταυτόχρονα σε τρεις κατευθύνσεις: χαμηλότερες επιμέρους χρεώσεις, μικρότερη κατανάλωση και σταδιακή αποκλιμάκωση της συνολικής τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος.
Ο κεντρικός στόχος για την επόμενη τριετία είναι πιο φιλόδοξος: σταδιακή μείωση της λιανικής τιμής της ηλεκτρικής ενέργειας κατά 30% την περίοδο 2027-2029. Για να επιτευχθεί, το σχέδιο δεν στηρίζεται μόνο σε παρεμβάσεις στους λογαριασμούς, αλλά κυρίως στη μείωση της κατανάλωσης, στην ενίσχυση των δικτύων, στις νέες ηλεκτρικές διασυνδέσεις και στην ευρύτερη αξιοποίηση της αποθήκευσης ενέργειας.
Συγκεκριμένα, από την 1η Ιανουαρίου 2027 μειώνεται στο μισό η πρώτη κλίμακα των ΥΚΩ, η οποία αφορά κατανάλωση έως 500 kWh. Η σημερινή χρέωση των 6,9 ευρώ/MWh περιορίζεται στα 3,45 ευρώ/MWh, ενώ το μέτρο καλύπτει όλες τις οικιακές παροχές, είτε πρόκειται για ημερήσια είτε για διζωνικά τιμολόγια. Η ελάφρυνση διαφοροποιείται ανάλογα με την κατανάλωση. Για παράδειγμα, στις 300 kWh η επιβάρυνση της συγκεκριμένης κλίμακας υποχωρεί από περίπου 2,07 ευρώ σε 1,04 ευρώ. Στις 400 kWh περιορίζεται από 2,76 ευρώ σε 1,38 ευρώ, ενώ για κατανάλωση 500 kWh πέφτει από 3,45 ευρώ σε περίπου 1,73 ευρώ.
Συνεπώς, γίνεται κατανοητό ότι πρόκειται για μείωση αποκλειστικά στη συγκεκριμένη χρέωση των ΥΚΩ και όχι για αντίστοιχη περικοπή του συνολικού λογαριασμού. Η τελική επιβάρυνση κάθε νοικοκυριού εξακολουθεί να εξαρτάται από την τιμή προμήθειας, την κατανάλωση και τις υπόλοιπες ρυθμιζόμενες και λοιπές χρεώσεις.
Η δυνατότητα περιορισμού των χρεώσεων ΥΚΩ συνδέεται με τη μείωση των σχετικών δαπανών που επιτυγχάνεται σταδιακά μέσω των ηλεκτρικών διασυνδέσεων των νησιών. Για την εφαρμογή της παρέμβασης προβλέπεται ενίσχυση του λογαριασμού ΥΚΩ με 200 εκατ. ευρώ από τον κρατικό Προϋπολογισμό μέσα στο 2027, ενώ το ετήσιο όφελος από τη μειωμένη χρέωση υπολογίζεται σε περίπου 50 εκατ. ευρώ.
Νέες επιδοτήσεις για τα νοικοκυριά
Το δεύτερο σκέλος της στρατηγικής επιχειρεί να μειώσει το ενεργειακό κόστος όχι μέσω των χρεώσεων, αλλά μέσω της μικρότερης κατανάλωσης ενέργειας στις κατοικίες.
Μέσα στο 2027 προβλέπεται πρόγραμμα 200 εκατ. ευρώ για 100.000 δικαιούχους, το οποίο θα χρηματοδοτεί την αγορά και την εγκατάσταση αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσίφωνων. Πρόκειται για εξοπλισμό που μπορεί να περιορίσει σημαντικά την κατανάλωση συμβατικών μορφών ενέργειας για θέρμανση και ζεστό νερό.
Στην ίδια κατεύθυνση έρχεται νέο «Εξοικονομώ» προϋπολογισμού 1,2 δισ. ευρώ, με στόχο την ενεργειακή αναβάθμιση 62.000 κατοικιών. Οι παρεμβάσεις αυτές αποκτούν ιδιαίτερη σημασία, καθώς το ζητούμενο δεν είναι μόνο μια προσωρινή επιδότηση του λογαριασμού, αλλά η μόνιμη μείωση των ενεργειακών αναγκών ενός ακινήτου.
Παράλληλα, προβλέπεται νέο πρόγραμμα αντικατάστασης συστημάτων θέρμανσης ύψους 930 εκατ. ευρώ, διευρύνοντας ακόμη περισσότερο το πεδίο των παρεμβάσεων στις κατοικίες.
Φωτοβολταϊκά και αποθήκευση
Ξεχωριστό πρόγραμμα 50 εκατ. ευρώ σχεδιάζεται για 10.000 δικαιούχους στη Δυτική Μακεδονία και τη Μεγαλόπολη. Θα αφορά επενδύσεις σε φωτοβολταϊκά στέγης, αντλίες θερμότητας και ηλιακούς θερμοσίφωνες, δίνοντας ιδιαίτερη βαρύτητα σε δύο περιοχές που βρίσκονται στο επίκεντρο της ενεργειακής μετάβασης.
Μεγαλύτερη θέση στο νέο μοντέλο αποκτούν και οι μπαταρίες αποθήκευσης ενέργειας. Για τα έτη 2027 και 2028 προβλέπεται πρόγραμμα επιχορηγήσεων συνολικού ύψους 200 εκατ. ευρώ, το οποίο θα μπορεί να καλύπτει διαφορετικές μορφές επενδύσεων: από συνδυασμούς μπαταριών με έργα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας έως συστήματα αυτοκατανάλωσης και αυτόνομες μονάδες αποθήκευσης.
Για ένα νοικοκυριό με φωτοβολταϊκό, η αποθήκευση μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο αξιοποιείται η παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια. Αντί η παραγωγή να χρησιμοποιείται αποκλειστικά τη στιγμή που υπάρχει ηλιοφάνεια, μέρος της ενέργειας μπορεί να αποθηκεύεται και να καταναλώνεται αργότερα, μειώνοντας την εξάρτηση από το δίκτυο.
Όμως η μεγαλύτερη διείσδυση των μπαταριών έχει και ευρύτερη σημασία για το ηλεκτρικό σύστημα. Περισσότερη αποθήκευση επιτρέπει καλύτερη αξιοποίηση της παραγωγής από ΑΠΕ, περιορίζει τις απώλειες διαθέσιμης πράσινης ενέργειας και δημιουργεί μεγαλύτερη ευελιξία στην κάλυψη της ζήτησης.
Επενδύσεις άνω των 6 δισ. ευρώ σε δίκτυα
Η επιδιωκόμενη αποκλιμάκωση των τιμών έως το 2029 στηρίζεται σε πολύ μεγαλύτερη επενδυτική κινητοποίηση. Το σχέδιο περιλαμβάνει επενδύσεις άνω των 6 δισ. ευρώ στα ενεργειακά δίκτυα, νέες διασυνδέσεις, μεγαλύτερη δυνατότητα αποθήκευσης και εκτεταμένα προγράμματα εξοικονόμησης.
Η αναβάθμιση των δικτύων αποτελεί κρίσιμο κρίκο, καθώς η αύξηση της παραγωγής από ΑΠΕ δεν αρκεί από μόνη της για να οδηγήσει σε χαμηλότερο κόστος. Απαιτούνται υποδομές που μπορούν να μεταφέρουν μεγαλύτερες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας, να διαχειρίζονται αποκεντρωμένη παραγωγή και να υποστηρίζουν φωτοβολταϊκά, συστήματα αποθήκευσης και αυξημένο εξηλεκτρισμό της οικονομίας.
Το πακέτο δεν περιορίζεται στα νοικοκυριά, αλλά πόροι 395 εκατ. ευρώ προβλέπονται για την ενεργειακή αναβάθμιση 12.000 πολύ μικρών επιχειρήσεων, ώστε η προσπάθεια περιορισμού της κατανάλωσης να επεκταθεί και στην επιχειρηματική δραστηριότητα.
