Στο Μέγαρο Μαξίμου ανοίγει ο φάκελος του δύσκολου ενεργειακού χειμώνα, καθώς οι διεθνείς τιμές πετρελαίου, οι πιέσεις στα καύσιμα και οι πρώτες εκτιμήσεις για πετρέλαιο θέρμανσης ακόμη και πάνω από τα 2 ευρώ το λίτρο ανεβάζουν τον βαθμό ανησυχίας. Η κυβέρνηση εξετάζει τα περιθώρια νέων παρεμβάσεων, χωρίς προς το παρόν να έχει ληφθεί συγκεκριμένη απόφαση.
Σε κατάσταση αυξημένης επιφυλακής βρίσκεται το κυβερνητικό επιτελείο ενόψει του χειμώνα, καθώς η νέα άνοδος στις διεθνείς τιμές ενέργειας αρχίζει να δημιουργεί ένα δύσκολο μείγμα για καύσιμα, θέρμανση και οικογενειακούς προϋπολογισμούς.
Στη σημερινή σύσκεψη στο Μέγαρο Μαξίμου, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται να εξετάσει την κατάσταση μαζί με τον υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκο Πιερρακάκη και τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου.
Στο τραπέζι μπαίνουν οι διεθνείς τιμές, η πορεία της βενζίνης και του πετρελαίου κίνησης, οι εκτιμήσεις για το πετρέλαιο θέρμανσης και κυρίως το δημοσιονομικό περιθώριο που υπάρχει σε περίπτωση που η κρίση παραταθεί.
Το σενάριο των 2 ευρώ στο πετρέλαιο θέρμανσης
Η μεγαλύτερη ανησυχία αφορά την τιμή με την οποία μπορεί να κάνει πρεμιέρα το πετρέλαιο θέρμανσης.
Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι, εάν οι διεθνείς τιμές παραμείνουν στα σημερινά υψηλά επίπεδα, η έναρξη της περιόδου μπορεί να γίνει κοντά στα 1,90 ευρώ το λίτρο, ενώ δεν αποκλείεται να ξεπεραστεί ακόμη και το όριο των 2 ευρώ.
Το συγκεκριμένο σενάριο δεν αποτελεί επίσημη κυβερνητική πρόβλεψη, αλλά αποτύπωση των φόβων που υπάρχουν ήδη στην αγορά.
Και ακριβώς γι’ αυτό το οικονομικό επιτελείο θέλει να έχει σαφή εικόνα πριν από την έναρξη της χειμερινής περιόδου.
Ο Οκτώβριος το πρώτο μεγάλο τεστ
Ο Οκτώβριος θεωρείται πλέον το πρώτο ουσιαστικό σημείο επανεκτίμησης. Ο Κυριάκος Πιερρακάκης έχει ήδη δηλώσει ότι τότε θα ανοίξει ουσιαστικά η συζήτηση για το πετρέλαιο θέρμανσης, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο κρατικής παρέμβασης εφόσον οι συνθήκες το απαιτήσουν. «Τον Οκτώβριο θα είμαστε εδώ να το συζητήσουμε», έχει δηλώσει, σημειώνοντας ότι η κυβέρνηση θα στηρίξει τους πολίτες εφόσον χρειαστεί. Σήμερα, πάντως, δεν υπάρχει ανακοινωμένο νέο μέτρο. Η κυβέρνηση παρακολουθεί την αγορά και επιχειρεί να διατηρήσει διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο για την περίπτωση που η ενεργειακή κρίση αποκτήσει μεγαλύτερη διάρκεια.
Οι «εφεδρείες» που κρατά η κυβέρνηση
Το κυβερνητικό μήνυμα είναι ότι υπάρχουν δημοσιονομικές εφεδρείες, αλλά δεν πρόκειται να χρησιμοποιηθούν πριν διαπιστωθεί η πραγματική έκταση του προβλήματος.
Η λογική είναι να αποφευχθεί μια πρόωρη εξάντληση των διαθέσιμων πόρων, ειδικά σε μια περίοδο όπου κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει πόσο θα διαρκέσει η αναταραχή στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Το οικονομικό επιτελείο εξετάζει έτσι στοχευμένες λύσεις και όχι γενικευμένες παρεμβάσεις.
Μέχρι στιγμής, στο κυβερνητικό στρατόπεδο δεν εμφανίζεται ως βασική επιλογή μια οριζόντια μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα.
Τα καύσιμα πιέζουν ήδη τα νοικοκυριά
Η ανησυχία δεν περιορίζεται στο πετρέλαιο θέρμανσης. Οι αυξήσεις στη βενζίνη και στο πετρέλαιο κίνησης έχουν αρχίσει να περιορίζουν την ανακούφιση που προσφέρουν οι παρεμβάσεις που ήδη ισχύουν. Για τον Σεπτέμβριο υπάρχει επιδότηση οκτώ λεπτών προ ΦΠΑ ανά λίτρο πετρελαίου κίνησης. Το ερώτημα είναι τι θα γίνει από τον Οκτώβριο και μετά, όταν η θερμοκρασία θα αρχίσει να πέφτει και η κατανάλωση ενέργειας από νοικοκυριά και επιχειρήσεις θα αυξηθεί.
Η Μέση Ανατολή ανεβάζει το ρίσκο
Το δυσμενές διεθνές περιβάλλον αποτελεί τον μεγαλύτερο αστάθμητο παράγοντα. Η ένταση στη Μέση Ανατολή και οι επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές έχουν αυξήσει τις τιμές του πετρελαίου και έχουν αναζωπυρώσει τους φόβους για ένα νέο ενεργειακό σοκ. Παράλληλα, οι συνεχιζόμενες πιέσεις στο μέτωπο Ρωσίας-Ουκρανίας διατηρούν υψηλό τον γεωπολιτικό κίνδυνο. Για την Αθήνα, το χειρότερο σενάριο θα ήταν η διεθνής αναταραχή να συνεχιστεί μέχρι τον χειμώνα και να χτυπήσει ταυτόχρονα καύσιμα, πετρέλαιο θέρμανσης και ηλεκτρικό ρεύμα.
Παπασταύρου: Παρέμβαση εάν χρειαστεί
Ο Σταύρος Παπασταύρου έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας κυβερνητικής παρέμβασης εάν η κατάσταση επιδεινωθεί. Το μήνυμα από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας είναι ότι οι τιμές παρακολουθούνται σε καθημερινή βάση και ότι θα υπάρξει αντίδραση εφόσον οι συνθήκες το επιβάλουν. Παράλληλα, η νέα κρίση αναδεικνύει ξανά το ζήτημα της ενεργειακής ασφάλειας και της μικρότερης εξάρτησης της χώρας από εξωτερικές διαταραχές.
Το δύσκολο σταυρόλεξο για το Μαξίμου
Η κυβέρνηση καλείται ουσιαστικά να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο ανάγκες.
Από τη μία, να προστατεύσει τα νοικοκυριά εάν το κόστος της ενέργειας ξεφύγει.
Από την άλλη, να μη δημιουργήσει μια νέα μεγάλη δημοσιονομική επιβάρυνση σε μια περίοδο όπου οι ευρωπαϊκοί κανόνες για τις δαπάνες είναι αυστηρότεροι.
Γι’ αυτό και η βασική λέξη στο Μαξίμου είναι πλέον «στόχευση».
Εάν απαιτηθούν μέτρα, το πιθανότερο είναι να σχεδιαστούν με βάση τις πραγματικές πιέσεις που θα καταγραφούν και να κατευθυνθούν εκεί όπου υπάρχει μεγαλύτερη ανάγκη.
Ο χειμώνας θα κριθεί από τις επόμενες εβδομάδες
Οι επόμενες εβδομάδες θεωρούνται κρίσιμες.
Εάν το πετρέλαιο αποκλιμακωθεί και οι διεθνείς αγορές σταθεροποιηθούν, οι πιέσεις μπορεί να αποδειχθούν προσωρινές.
Εάν όμως οι τιμές παραμείνουν ψηλά ή υπάρξει νέα γεωπολιτική κλιμάκωση, τότε η συζήτηση για μέτρα στήριξης θα επιστρέψει δυναμικά στο προσκήνιο.
Ο Οκτώβριος θα λειτουργήσει έτσι ως το πρώτο μεγάλο stress test.
