Στην τελική ευθεία το ελληνικό πρόγραμμα – Σχεδόν 7 δισ. ευρώ στο μεγάλο 9ο αίτημα πληρωμής, ενώ η Κομισιόν βάζει τέσσερις προϋποθέσεις για την επόμενη ημέρα της χρηματοδότησης
Στην πιο κρίσιμη φάση του μπαίνει το ελληνικό Ταμείο Ανάκαμψης, καθώς η αντίστροφη μέτρηση έχει ξεκινήσει για την εκταμίευση των τελευταίων περίπου 11 δισ. ευρώ που απομένουν από το συνολικό πακέτο των 36 δισ. ευρώ.
Πρόκειται για ένα ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 5% του ελληνικού ΑΕΠ και η είσπραξή του προϋποθέτει την ολοκλήρωση ενός μεγάλου αριθμού μεταρρυθμίσεων, επενδύσεων και συγκεκριμένων οροσήμων μέσα σε αυστηρό χρονοδιάγραμμα.
Μέχρι σήμερα η Ελλάδα έχει εισπράξει περίπου 25 δισ. ευρώ από τον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, με το ελληνικό πρόγραμμα να αποτελεί, ως ποσοστό του ΑΕΠ, ένα από τα μεγαλύτερα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το βάρος πλέον πέφτει στα τελευταία αιτήματα πληρωμής και ιδιαίτερα στο ένατο αίτημα, το οποίο αναμένεται να είναι το μεγαλύτερο και δυσκολότερο του προγράμματος.
Σχεδόν 7 δισ. ευρώ σε ένα μόνο αίτημα
Τη δυσκολία της τελευταίας ευθείας περιέγραψε ο Ντέκλαν Κοστέλο, γενικός διευθυντής της Ομάδας Δράσης για τις Μεταρρυθμίσεις και τις Επενδύσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Όπως ανέφερε, για το όγδοο αίτημα πληρωμής απομένει ακόμη δουλειά, όμως το μεγάλο βάρος βρίσκεται στο ένατο αίτημα, το οποίο πλησιάζει τα 7 δισ. ευρώ.
Για την ολοκλήρωσή του θα πρέπει να καλυφθούν περίπου 120 ορόσημα και στόχοι, γεγονός που αποτυπώνει το μέγεθος της προσπάθειας που θα απαιτηθεί τους επόμενους μήνες.
Παρά τον μεγάλο αριθμό των εκκρεμοτήτων, ο Κοστέλο εμφανίστηκε αισιόδοξος για την ολοκλήρωση της διαδικασίας, επισημαίνοντας τη συνεργασία που έχει αναπτυχθεί ανάμεσα στις ελληνικές αρχές και στις υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Τα 36 δισ. ευρώ και η τελική ευθεία
Το συνολικό ελληνικό πρόγραμμα ανέρχεται σε περίπου 36 δισ. ευρώ, ποσό που προσεγγίζει το 16% του ελληνικού ΑΕΠ.
Από αυτά, περίπου 25 δισ. ευρώ έχουν ήδη εκταμιευθεί και τα υπόλοιπα 11 δισ. ευρώ αποτελούν πλέον το τελευταίο μεγάλο στοίχημα.
Η ολοκλήρωση του προγράμματος δεν αφορά μόνο την είσπραξη των χρημάτων. Συνδέεται άμεσα με μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις σε τομείς όπως η ψηφιοποίηση του Δημοσίου, η Υγεία, η πράσινη μετάβαση, οι υποδομές και η χρηματοδότηση των επιχειρήσεων.
Κάθε εκταμίευση πραγματοποιείται μόνο εφόσον διαπιστωθεί από τις ευρωπαϊκές υπηρεσίες ότι έχουν εκπληρωθεί τα συμφωνημένα ορόσημα.
Μετά το Ταμείο Ανάκαμψης έρχεται η μάχη των 50 δισ. ευρώ
Την ώρα που η Ελλάδα επιχειρεί να κλείσει τον κύκλο του Ταμείου Ανάκαμψης, ανοίγει ήδη η συζήτηση για την επόμενη μεγάλη δεξαμενή κοινοτικών πόρων.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στο πλαίσιο του οποίου η χώρα θα κληθεί να καταρτίσει και να συμφωνήσει με την Κομισιόν ένα νέο εθνικό σχέδιο μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο Ντέκλαν Κοστέλο, το συνολικό ύψος των πόρων που μπορεί να συνδέεται με το νέο εθνικό σχέδιο θα μπορούσε να φτάσει έως και τα 50 δισ. ευρώ.
Το ποσό αυτό, ωστόσο, δεν αποτελεί σήμερα εξασφαλισμένη χρηματοδότηση. Το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο βρίσκεται ακόμη υπό διαπραγμάτευση και οι τελικές κατανομές θα εξαρτηθούν από τις αποφάσεις που θα ληφθούν σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η συμφωνία για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο εκτιμάται ότι θα μπορούσε να διαμορφωθεί μέσα στους επόμενους περίπου 12 μήνες.
Περίπου 35 δισ. ευρώ για επενδύσεις
Σύμφωνα με την εικόνα που παρουσίασε ο Ευρωπαίος αξιωματούχος, μέρος των νέων πόρων θα κατευθύνεται απευθείας στον αγροτικό τομέα, ενώ περίπου 35 δισ. ευρώ θα μπορούσαν να συνδέονται με επενδύσεις αντίστοιχες με εκείνες που σήμερα καλύπτονται από την Πολιτική Συνοχής και το Ταμείο Ανάκαμψης.
Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα θα χρειαστεί να προετοιμάσει εγκαίρως ένα νέο ολοκληρωμένο εθνικό σχέδιο, με σαφείς επενδυτικούς και μεταρρυθμιστικούς στόχους.
Το μεγάλο στοίχημα δεν θα είναι μόνο η εξασφάλιση υψηλών κονδυλίων, αλλά και η επιλογή έργων που μπορούν να έχουν πραγματική επίδραση στην παραγωγικότητα και στη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη της οικονομίας.
Οι τέσσερις όροι που βάζει η Κομισιόν
Ο Κοστέλο έδειξε και προς την κατεύθυνση που θεωρεί ότι πρέπει να κινηθεί το επόμενο ελληνικό πρόγραμμα.
Τέσσερα είναι τα βασικά στοιχεία που, σύμφωνα με την ευρωπαϊκή πλευρά, πρέπει να διατηρηθούν από το μοντέλο του Ταμείου Ανάκαμψης: φιλόδοξες μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις, σαφής προτεραιοποίηση των διαθέσιμων πόρων, ισχυρή ηγεσία και συντονισμός και στενή συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην ποιότητα των επενδυτικών επιλογών.
Όταν υπάρχουν μεγάλα διαθέσιμα κονδύλια, ο κίνδυνος είναι η συζήτηση να επικεντρωθεί μόνο στην ταχύτητα απορρόφησης. Η ευρωπαϊκή πλευρά επιμένει ότι η ουσία βρίσκεται στο πού κατευθύνονται τα χρήματα και κατά πόσο οι επενδύσεις μπορούν να αυξήσουν την παραγωγική δυνατότητα της χώρας.
Η Ελλάδα, άλλωστε, εξακολουθεί να εμφανίζει απόσταση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο στο κατά κεφαλήν ΑΕΠ, ενώ και το επίπεδο επενδύσεων παραμένει χαμηλότερο σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες.
Άλλα 7 δισ. ευρώ από δύο νέα χρηματοδοτικά εργαλεία
Στην επόμενη περίοδο προστίθενται ακόμη δύο σημαντικές πηγές ευρωπαϊκών πόρων.
Σύμφωνα με τον αναπληρωτή υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκο Παπαθανάση, περίπου 7 δισ. ευρώ αναμένεται να διοχετευθούν στην ελληνική οικονομία μέσω του Ταμείου Εκσυγχρονισμού και του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα.
Τα κεφάλαια αυτά είναι ανεξάρτητα από το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο και αναμένεται να αποκτήσουν ιδιαίτερη σημασία για επενδύσεις που συνδέονται με την πράσινη μετάβαση και τις κοινωνικές επιπτώσεις της ενεργειακής πολιτικής.
Ο Νίκος Παπαθανάσης υπογράμμισε την ανάγκη να ολοκληρωθούν γρήγορα οι ευρωπαϊκές διαπραγματεύσεις, ώστε να μην υπάρξει κενό ανάμεσα στα σημερινά και στα επόμενα προγράμματα χρηματοδότησης.
Πού πήγαν μέχρι σήμερα τα χρήματα
Το Ταμείο Ανάκαμψης έχει ήδη χρηματοδοτήσει ένα μεγάλο πλέγμα έργων σε ολόκληρη την ελληνική οικονομία.
Μόνο στον τομέα του ψηφιακού μετασχηματισμού, ο συνολικός προϋπολογισμός έφτασε τα 2,7 δισ. ευρώ, χρηματοδοτώντας ψηφιακές υπηρεσίες του Δημοσίου και έργα εκσυγχρονισμού της δημόσιας διοίκησης.
Στην Υγεία, οι παρεμβάσεις περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων την ανάπτυξη του myHealth app, τον ψηφιακό προγραμματισμό ραντεβού, την πρόσβαση πολιτών στα αποτελέσματα εξετάσεων και την ψηφιακή καταγραφή της νοσηλείας στο ΕΣΥ.
Στον πολιτισμό έχουν διατεθεί περίπου 450 εκατ. ευρώ για 208 έργα, ενώ σημαντικό τμήμα του προγράμματος αφορά επιχειρηματικές επενδύσεις μέσω των δανείων του Ταμείου.
Το μεγάλο στοίχημα της επόμενης ημέρας
Με το Ταμείο Ανάκαμψης να πλησιάζει προς την ολοκλήρωσή του, η Ελλάδα βρίσκεται μπροστά σε μια διπλή πρόκληση.
Από τη μία πλευρά πρέπει να ολοκληρώσει εγκαίρως τα περίπου 120 ορόσημα που συνδέονται με το μεγάλο τελευταίο κύμα πληρωμών και να εξασφαλίσει τα υπόλοιπα 11 δισ. ευρώ.
Από την άλλη, πρέπει ήδη να σχεδιάσει την επόμενη ημέρα, καθώς το νέο ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό πλαίσιο μπορεί να καθορίσει το επενδυτικό τοπίο της χώρας για πολλά χρόνια.
Η επόμενη μάχη, επομένως, δεν αφορά μόνο πόσα χρήματα θα έχει στη διάθεσή της η Ελλάδα, αλλά κυρίως ποια έργα θα επιλέξει να χρηματοδοτήσει και πόσο γρήγορα θα μπορέσει να τα μετατρέψει σε πραγματικές επενδύσεις και ανάπτυξη.
