Συναγερμός στο οικονομικό επιτελείο για το νέο κύμα ενεργειακής ακρίβειας – Πριν από το τέλος Σεπτεμβρίου οι αποφάσεις για βενζίνη και ντίζελ, ενώ στο Eurogroup μπαίνουν τιμές, επάρκεια και δημοσιονομικά περιθώρια
Σε τροχιά νέων παρεμβάσεων για καύσιμα, ηλεκτρικό ρεύμα και θέρμανση μπαίνει η κυβέρνηση, καθώς το νέο ενεργειακό σοκ αυξάνει ξανά την πίεση σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις και αναγκάζει το οικονομικό επιτελείο να αναζητήσει πρόσθετες γραμμές άμυνας.
Στο τραπέζι βρίσκονται ήδη σενάρια για νέο Fuel Pass, παράταση ή ενίσχυση της επιδότησης στο diesel, αλλαγές στο επίδομα θέρμανσης αλλά και ενδεχόμενες παρεμβάσεις στο ηλεκτρικό ρεύμα, εφόσον η άνοδος των διεθνών τιμών αποκτήσει μεγαλύτερη διάρκεια.
Οι τελικές αποφάσεις τοποθετούνται χρονικά την επόμενη εβδομάδα, με την κυβέρνηση να διαθέτει δημοσιονομικό «μαξιλάρι» που εκτιμάται στην περιοχή των 130 έως 150 εκατ. ευρώ.
Στο Μαξίμου οι πρώτες συσκέψεις
Η νέα άνοδος των διεθνών τιμών πετρελαίου, φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας έχει σημάνει συναγερμό στο οικονομικό επιτελείο.
Σύσκεψη πραγματοποιήθηκε ήδη στο Μέγαρο Μαξίμου, χωρίς να ληφθούν οριστικές αποφάσεις, καθώς η κυβέρνηση επιχειρεί πρώτα να αποτιμήσει τη διάρκεια και την ένταση του νέου κύματος ανατιμήσεων.
Το βασικό ερώτημα είναι κατά πόσο η ενεργειακή αναταραχή θα αποδειχθεί προσωρινή ή θα διατηρήσει τις τιμές σε υψηλά επίπεδα και μέσα στο φθινόπωρο και τον χειμώνα.
Από την απάντηση σε αυτό θα εξαρτηθεί τόσο το εύρος όσο και η διάρκεια των παρεμβάσεων.
Το «μαξιλάρι» των 130-150 εκατ. ευρώ
Στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών εξετάζεται η αξιοποίηση δημοσιονομικών εφεδρειών της τάξης των 130 έως 150 εκατ. ευρώ.
Το ποσό αυτό θα πρέπει να κατανεμηθεί μεταξύ πιθανών παρεμβάσεων στα υγρά καύσιμα, της στήριξης για το πετρέλαιο θέρμανσης και ενδεχομένως μέτρων που θα περιορίσουν το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας.
Τα περιθώρια, ωστόσο, είναι σαφώς στενότερα σε σχέση με προηγούμενες φάσεις της ενεργειακής κρίσης.
Η κυβέρνηση δεν διαθέτει πλέον τη δυνατότητα να κινητοποιήσει σε σύντομο χρονικό διάστημα εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ χωρίς να επιβαρυνθεί σημαντικά ο κρατικός προϋπολογισμός.
Fuel Pass ξανά στο τραπέζι
Για τη βενζίνη και το diesel, το οικονομικό επιτελείο εξετάζει λύσεις που έχουν ήδη εφαρμοστεί στο παρελθόν.
Μία από αυτές είναι η παράταση ή ενίσχυση της επιδότησης στο diesel, η οποία σήμερα διαμορφώνεται στα 10 λεπτά ανά λίτρο.
Παράλληλα επανέρχεται το σενάριο για ένα νέο Fuel Pass για αυτοκίνητα και μοτοσυκλέτες, εφόσον οι τιμές στην αντλία παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα.
Οι σχετικές αποφάσεις αναμένεται να ληφθούν πριν από το τέλος Σεπτεμβρίου, καθώς η πίεση στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς έχει ήδη αρχίσει να γίνεται αισθητή.
Ο δύσκολος γρίφος του πετρελαίου θέρμανσης
Ακόμη μεγαλύτερη σημασία αποκτά η έναρξη της περιόδου διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης στις 15 Οκτωβρίου.
Οι πρώτες εκτιμήσεις δείχνουν ότι η τιμή εκκίνησης μπορεί να είναι αυξημένη κατά περισσότερο από 50%, εάν οι σημερινές συνθήκες στην αγορά ενέργειας διατηρηθούν.
Αυτό υποχρεώνει την κυβέρνηση να εξετάσει αλλαγές στο επίδομα θέρμανσης ή ακόμη και κάποια μορφή άμεσης επιδότησης στην αντλία.
Το σενάριο δραστικής μείωσης του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης δεν φαίνεται, πάντως, να κερδίζει έδαφος, καθώς υπάρχουν φόβοι ότι θα μπορούσε να ενισχύσει φαινόμενα λαθρεμπορίου και παράνομης διακίνησης καυσίμων.
Χρονικά, το υπουργείο Οικονομικών δεν έχει μεγάλα περιθώρια.
Στις αρχές Οκτωβρίου θα πρέπει να κατατεθεί το προσχέδιο του προϋπολογισμού του 2027 στη Βουλή και στις Βρυξέλλες, γεγονός που σημαίνει ότι οι βασικές αποφάσεις για το ενεργειακό κόστος πρέπει να έχουν σε μεγάλο βαθμό κλειδώσει νωρίτερα.
Στο κάδρο και ρεύμα – φυσικό αέριο
Η πίεση δεν περιορίζεται στα καύσιμα των μετακινήσεων.
Η κυβέρνηση παρακολουθεί στενά και την πορεία των τιμών στο ηλεκτρικό ρεύμα και το φυσικό αέριο, καθώς μία παρατεταμένη διεθνής ενεργειακή κρίση θα μπορούσε να μεταφερθεί γρήγορα στους λογαριασμούς νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Το ενδεχόμενο νέας επιδότησης δεν έχει αποκλειστεί, ωστόσο οποιαδήποτε παρέμβαση θα πρέπει να συνυπολογίσει το περιορισμένο διαθέσιμο δημοσιονομικό περιθώριο.
Το μεγάλο στοίχημα είναι να στηριχθούν οι περισσότερο ευάλωτοι χωρίς να ανοίξει ένας νέος κύκλος οριζόντιων και ιδιαίτερα δαπανηρών επιδοτήσεων.
Δεν υπάρχουν ξανά 800 εκατ. ευρώ
Κατά το πρώτο τρίμηνο της προηγούμενης ενεργειακής έξαρσης είχαν κινητοποιηθεί περίπου 800 εκατ. ευρώ για τη στήριξη της οικονομίας.
Ανάλογο ποσό, όμως, δεν είναι σήμερα διαθέσιμο.
Γι’ αυτό και αναζητούνται παράλληλες λύσεις που θα περιορίσουν το κόστος για το Δημόσιο.
Στο πλαίσιο αυτό συζητείται η δυνατότητα κινήσεων από τα διυλιστήρια, ώστε να υπάρξουν μειώσεις ή εκπτώσεις που θα συγκρατήσουν την τελική τιμή των καυσίμων.
Στο κάδρο βρίσκονται ακόμη και οι τράπεζες, με σενάρια για εκπτώσεις, επιστροφές χρημάτων ή διευκολύνσεις στις αγορές καυσίμων μέσω καρτών.
Τέτοιες κινήσεις θα μπορούσαν να προσφέρουν μια πρόσθετη ανάσα στους καταναλωτές χωρίς άμεση επιβάρυνση του κρατικού προϋπολογισμού.
Από το Μαξίμου στο Eurogroup
Το ενεργειακό ζήτημα περνά πλέον και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Οι τιμές καυσίμων, η επάρκεια και οι δημοσιονομικές δυνατότητες των κρατών αναμένεται να βρεθούν στο επίκεντρο του Eurogroup της Παρασκευής στο Δουβλίνο, υπό την προεδρία του Κυριάκου Πιερρακάκη.
Οι υπουργοί Οικονομικών καλούνται να εξετάσουν τις επιπτώσεις του νέου ενεργειακού κύματος στις ευρωπαϊκές οικονομίες, αλλά και τα περιθώρια που υπάρχουν για μέτρα στήριξης χωρίς νέα εκτόξευση ελλειμμάτων.
Μέχρι στιγμής, πάντως, οι προσδοκίες για μία κοινή πανευρωπαϊκή λύση παραμένουν περιορισμένες.
Η βασική κατεύθυνση είναι ότι κάθε χώρα θα πρέπει να κινηθεί με βάση τις δικές της δημοσιονομικές δυνατότητες.
Κάθε χώρα με διαφορετικό «όπλο»
Οι διαφορετικές αντοχές των κρατών της Ευρωπαϊκής Ένωσης δυσκολεύουν την υιοθέτηση μιας ενιαίας συνταγής.
Η Γερμανία, για παράδειγμα, εξετάζει προσωρινές φορολογικές παρεμβάσεις στα καύσιμα, ενώ χώρες με υψηλότερο δημόσιο χρέος, όπως η Ελλάδα, η Ιταλία και η Γαλλία, έχουν σαφώς μικρότερο περιθώριο για μεγάλης έκτασης οριζόντια μέτρα.
Η Κομισιόν έχει ήδη δείξει ότι θέλει να αποφευχθεί επανάληψη των γενικευμένων επιδοτήσεων της περιόδου 2022-2023, οι οποίες επιβάρυναν σημαντικά τα δημόσια οικονομικά.
Η Αθήνα, από την πλευρά της, εκτιμά ότι μπορεί να χρησιμοποιήσει περιορισμένους πρόσθετους πόρους για έκτακτες ανάγκες, εφόσον οι ενεργειακές συνθήκες το επιβάλουν.
Το κρίσιμο επόμενο επταήμερο
Οι επόμενες ημέρες θεωρούνται καθοριστικές.
Η κυβέρνηση θα παρακολουθεί τις διεθνείς τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου, την εικόνα στα καύσιμα στην ελληνική αγορά αλλά και τις αποφάσεις που θα προκύψουν από το Eurogroup.
Εφόσον η πίεση παραμείνει ισχυρή, μέσα στην επόμενη εβδομάδα αναμένεται να ξεκαθαρίσει το νέο πακέτο στήριξης.
Στο επίκεντρο θα βρίσκονται το Fuel Pass, το diesel, το επίδομα θέρμανσης και ενδεχόμενες παρεμβάσεις στο ρεύμα, με την κυβέρνηση να επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη ανακούφισης των νοικοκυριών και στη διατήρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας.
