Η Ουάσιγκτον σφίγγει τον οικονομικό κλοιό γύρω από την Τεχεράνη – Στο στόχαστρο αεροδρόμια, εταιρείες καυσίμων, υπηρεσίες εδάφους και έκδοσης εισιτηρίων – Η Βρετανία στέλνει αεροσκάφος ανεφοδιασμού στη Σαουδική Αραβία εν μέσω κλιμάκωσης με τους Χούθι
Σε νέα φάση περνά η οικονομική πίεση των Ηνωμένων Πολιτειών προς το Ιράν, με την κυβέρνηση Τραμπ να επιχειρεί πλέον να χτυπήσει όχι μόνο τις ίδιες τις ιρανικές αεροπορικές εταιρείες, αλλά ολόκληρο το διεθνές δίκτυο που τις κρατά επιχειρησιακά ενεργές.
Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ προειδοποίησε ότι από την Τετάρτη 23 Σεπτεμβρίου οι ιρανικοί αερομεταφορείς κινδυνεύουν να βρεθούν ουσιαστικά αποκλεισμένοι από τις διεθνείς πτήσεις, καθώς οι επιχειρήσεις που θα συνεχίσουν να τους παρέχουν υπηρεσίες ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωπες με αμερικανικές δευτερογενείς κυρώσεις.
Η αμερικανική προειδοποίηση αφορά αεροδρόμια, προμηθευτές καυσίμων, εταιρείες επίγειας εξυπηρέτησης, αλλά και επιχειρήσεις έκδοσης και πώλησης αεροπορικών εισιτηρίων.
Το μήνυμα της Ουάσιγκτον είναι ιδιαίτερα αυστηρό: όποιος συνεχίσει να εξυπηρετεί ιρανικά αεροσκάφη κινδυνεύει να χάσει την πρόσβασή του στο χρηματοπιστωτικό σύστημα που βασίζεται στο αμερικανικό δολάριο.
Το αμερικανικό «μπλόκο» που μπορεί να καθηλώσει τα ιρανικά αεροσκάφη
Ο Σκοτ Μπέσεντ περιέγραψε το νέο πλαίσιο με τη φράση ότι στις 23 Σεπτεμβρίου οι ιρανικές αεροπορικές θα μπορούσαν να «κλείσουν» σε παγκόσμιο επίπεδο.
Στην πράξη, η Ουάσιγκτον δεν ανακοινώνει ένα διεθνές διοικητικό κλείσιμο των εταιρειών, αλλά επιχειρεί να καταστήσει εξαιρετικά δύσκολη τη λειτουργία τους εκτός Ιράν.
Χωρίς πρόσβαση σε καύσιμα, υπηρεσίες προσγείωσης, επίγεια εξυπηρέτηση και διεθνή συστήματα πώλησης εισιτηρίων, η επιχειρησιακή δραστηριότητα των εταιρειών μπορεί να περιοριστεί δραστικά.
Ήδη, το Ιράκ φέρεται να κινείται προς αναστολή πτήσεων αμερικανικά κυρωμένων ιρανικών αεροπορικών εταιρειών, ενώ η Mahan Air έχει περιορίσει διεθνή δρομολόγιά της προς προορισμούς όπως η Κωνσταντινούπολη, η Άγκυρα και το Μουσκάτ υπό το βάρος των νέων κυρώσεων.
Στόχος το διεθνές δίκτυο που στηρίζει τις ιρανικές αεροπορικές
Το κρίσιμο στοιχείο της νέας αμερικανικής στρατηγικής είναι ότι η πίεση δεν περιορίζεται πλέον στο εσωτερικό του Ιράν.
Η Ουάσιγκτον στρέφεται στους ξένους συνεργάτες των ιρανικών εταιρειών, γνωρίζοντας ότι χωρίς αυτούς οι αερομεταφορείς δύσκολα μπορούν να διατηρήσουν διεθνή παρουσία.
Οι δευτερογενείς κυρώσεις αποτελούν ένα από τα ισχυρότερα εργαλεία της αμερικανικής οικονομικής πολιτικής, καθώς μπορούν να αναγκάσουν ακόμη και επιχειρήσεις τρίτων χωρών να επιλέξουν μεταξύ της συνεργασίας με το Ιράν και της πρόσβασής τους στην αμερικανική αγορά και στο σύστημα του δολαρίου.
Η συγκεκριμένη κίνηση εντάσσεται στη γενικότερη προσπάθεια της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ να περιορίσει την πρόσβαση της Τεχεράνης στο διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα και να αυξήσει το οικονομικό κόστος για όσους συνεχίζουν να συναλλάσσονται μαζί της.
Η πίεση προς την Τεχεράνη περνά σε άλλο επίπεδο
Ο Μπέσεντ υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ ασκούν πλέον στο Ιράν πίεση πρωτοφανούς έντασης, με το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών να στοχεύει τράπεζες, οικονομικούς διαμεσολαβητές και εταιρείες που θεωρεί ότι διευκολύνουν τις δραστηριότητες της Τεχεράνης.
Το νέο μέτωπο στις αερομεταφορές έρχεται ενώ η ένταση στην ευρύτερη Μέση Ανατολή παραμένει ιδιαίτερα υψηλή και οι συγκρούσεις γύρω από το Ιράν και την Υεμένη συνεχίζουν να επηρεάζουν τόσο τις ενεργειακές αγορές όσο και τις μεγάλες εμπορικές διαδρομές.
Βρετανική κίνηση στη Σαουδική Αραβία
Την ίδια ώρα, το Λονδίνο προχωρά σε περιορισμένη στρατιωτική υποστήριξη προς τη Σαουδική Αραβία, μετά την κλιμάκωση των επιθέσεων των Χούθι.
Ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ ανακοίνωσε ότι η χώρα του ανταποκρίθηκε σε αίτημα του Ριάντ για παροχή αμυντικής υποστήριξης εναέριου ανεφοδιασμού.
Η Βρετανία θα αναπτύξει ένα αεροσκάφος RAF Voyager, το οποίο θα μπορεί να ανεφοδιάζει στον αέρα σαουδαραβικά μαχητικά που εκτελούν αμυντικές αποστολές.
Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, η αποστολή θα είναι περιορισμένη χρονικά και δεν αφορά άμεση βρετανική συμμετοχή σε επιθετικές επιχειρήσεις εναντίον των Χούθι.
Οι Χούθι ανεβάζουν την πίεση στο Ριάντ
Οι επιθέσεις των Χούθι έχουν ενταθεί τις τελευταίες ημέρες, με πυραύλους και drones να στρέφονται ακόμη και προς στόχους κοντά στο Ριάντ και σε ενεργειακές εγκαταστάσεις της Σαουδικής Αραβίας.
Παράλληλα, οι συγκρούσεις στην Υεμένη έχουν ιδιαίτερη γεωστρατηγική σημασία λόγω του στενού Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, ενός από τα σημαντικότερα περάσματα για τη ναυσιπλοΐα και τις ενεργειακές μεταφορές ανάμεσα στην Ερυθρά Θάλασσα και τον Ινδικό Ωκεανό. Οι πρόσφατες προελάσεις των Χούθι έχουν αυξήσει την ανησυχία για την ασφάλεια τόσο της Σαουδικής Αραβίας όσο και των διεθνών εμπορικών οδών.
Διπλή πίεση σε Ιράν και Χούθι
Οι δύο εξελίξεις συνθέτουν ένα ιδιαίτερα εύφλεκτο σκηνικό.
Από τη μία πλευρά, οι ΗΠΑ επιχειρούν να αυξήσουν το οικονομικό κόστος για το Ιράν μέσα από ένα σύστημα κυρώσεων που πλέον αγγίζει άμεσα τις διεθνείς αερομεταφορές.
Από την άλλη, η Βρετανία επιλέγει μια περιορισμένη στρατιωτική συνδρομή προς τη Σαουδική Αραβία, την ώρα που οι Χούθι εντείνουν την πίεση στην περιοχή.
Η G7 έχει ήδη καλέσει την Τεχεράνη να σταματήσει τη στρατιωτική υποστήριξη προς τους Χούθι, κάνοντας λόγο για περαιτέρω αποσταθεροποίηση της περιοχής και απειλή για το διεθνές εμπόριο.
Το επόμενο κρίσιμο ορόσημο είναι πλέον η 23η Σεπτεμβρίου, όταν θα φανεί στην πράξη πόσες ξένες εταιρείες και αεροδρόμια θα επιλέξουν να διακόψουν κάθε συνεργασία με τους ιρανικούς αερομεταφορείς υπό τον φόβο αμερικανικών κυρώσεων.
