Οι ενεργοβόρες επιχειρήσεις ζητούν άμεση αξιοποίηση των ευρωπαϊκών εργαλείων στήριξης καθώς το φυσικό αέριο και το ρεύμα πιέζουν ξανά το κόστος παραγωγής – Στο επίκεντρο CISAF και METSAF
Νέος συναγερμός έχει σημάνει στην ελληνική βιομηχανία, καθώς η αναζωπύρωση του ενεργειακού κόστους επαναφέρει στο προσκήνιο έναν από τους μεγαλύτερους κινδύνους για την ανταγωνιστικότητα της μεταποίησης.
Με τις τιμές του φυσικού αερίου να έχουν επιστρέψει σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα και το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας να ακολουθεί, οι ενεργοβόρες επιχειρήσεις ζητούν από την κυβέρνηση άμεση ενεργοποίηση των ευρωπαϊκών εργαλείων κρατικής ενίσχυσης, πριν η νέα ενεργειακή αναταραχή περάσει πλήρως στο κόστος παραγωγής.
Το μήνυμα της βιομηχανίας είναι ότι δεν αρκούν πλέον μεμονωμένες παρεμβάσεις. Χρειάζεται ένα σταθερό και προβλέψιμο πλαίσιο προστασίας, αντίστοιχο με εκείνο που αξιοποιούν ήδη επιχειρήσεις σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Το νέο ενεργειακό σοκ χτυπά την παραγωγή
Για τις μεγάλες ενεργοβόρες μονάδες, ακόμη και μικρές μεταβολές στην τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας μπορούν να μεταφραστούν σε εκατομμύρια ευρώ επιπλέον κόστους.
Η ανησυχία γίνεται ακόμη μεγαλύτερη καθώς η νέα άνοδος στις τιμές καταγράφεται πριν από την έναρξη της χειμερινής περιόδου, όταν η ζήτηση για φυσικό αέριο και ηλεκτρισμό παραδοσιακά αυξάνεται.
Η βιομηχανία φοβάται ότι εάν η κατάσταση παραταθεί, οι ελληνικές επιχειρήσεις θα βρεθούν σε δυσμενέστερη θέση έναντι ανταγωνιστών τους σε χώρες όπου έχουν ήδη ενεργοποιηθεί ισχυρότερα εργαλεία κρατικής στήριξης.
Το «όπλο» CISAF και METSAF
Το κρίσιμο σημείο είναι ότι τα εργαλεία υπάρχουν ήδη σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Το Middle East Crisis Temporary State Aid Framework, METSAF, υιοθετήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 29 Απριλίου 2026 και παραμένει σε ισχύ έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026. Στόχος του είναι να επιτρέψει στα κράτη-μέλη να στηρίξουν επιχειρήσεις και κλάδους που πλήττονται από την ενεργειακή αναταραχή λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή.
Για τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις έχει ιδιαίτερη σημασία ότι το METSAF τροποποιεί προσωρινά το πλαίσιο Clean Industrial Deal State Aid Framework, CISAF, δίνοντας τη δυνατότητα αύξησης της έντασης ενίσχυσης στο κόστος ηλεκτρισμού από το 50% έως και το 70% της επιλέξιμης κατανάλωσης.
Η Κομισιόν αναγνωρίζει ότι οι ακραίες αυξήσεις των ενεργειακών τιμών μπορούν να πλήξουν ιδιαίτερα επιχειρήσεις που έχουν υψηλή κατανάλωση ενέργειας και προβλέπει πρόσθετη ευελιξία ώστε να αντιμετωπιστούν αυτές οι πιέσεις.
Τι ζητούν οι 16 βιομηχανικοί φορείς
Στο κοινό ψήφισμα που συντονίστηκε από την ΕΒΙΚΕΝ, 16 παραγωγικοί και βιομηχανικοί φορείς ζητούν από την κυβέρνηση να αξιοποιήσει τα ευρωπαϊκά περιθώρια χωρίς καθυστέρηση.
Η παρέμβαση αφορά, σύμφωνα με τους φορείς, περισσότερες από 700 μεταποιητικές επιχειρήσεις, με σημαντική παρουσία στις εξαγωγές, την παραγωγή και την απασχόληση.
Η βασική θέση είναι ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να περιμένει να σταθεροποιηθούν από μόνες τους οι διεθνείς ενεργειακές αγορές, όταν άλλες χώρες αξιοποιούν διαθέσιμα εργαλεία στήριξης για να προστατεύσουν τη βιομηχανική τους βάση.
Γιατί απουσίαζε ο ΣΕΒ
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί η απουσία του ΣΕΒ από το κοινό ψήφισμα των 16 φορέων.
Η διαφοροποίηση δεν σημαίνει ότι ο μεγαλύτερος επιχειρηματικός σύνδεσμος της χώρας δεν ανησυχεί για το ενεργειακό κόστος. Δείχνει όμως ότι η βιομηχανία δεν έχει ακόμη διαμορφώσει μία απολύτως κοινή γραμμή ως προς τον τρόπο και το ύψος των παρεμβάσεων που πρέπει να εφαρμοστούν.
Το επόμενο σημαντικό ορόσημο αναμένεται στη Γενική Συνέλευση του ΣΕΒ στις 6 Οκτωβρίου, όπου το ενεργειακό κόστος αναμένεται να αποτελέσει κεντρικό θέμα.
Εκεί θα φανεί με μεγαλύτερη σαφήνεια ποια κατεύθυνση θα προτείνει ο Σύνδεσμος και κατά πόσο αυτή θα συμπέσει με τις προτάσεις της ενεργοβόρου βιομηχανίας.
Η πρόταση για επενδύσεις αντί για απλή επιδότηση
Οι βιομηχανικοί φορείς επιχειρούν παράλληλα να συνδέσουν την άμεση οικονομική ενίσχυση με τη μακροπρόθεσμη ενεργειακή προσαρμογή.
Στην πρόταση της ΕΒΙΚΕΝ προβλέπεται σημαντικό μέρος της ενίσχυσης να επιστρέφει στην οικονομία μέσα από επενδύσεις σε αποθήκευση ενέργειας, ευελιξία, ενεργειακή αποδοτικότητα, εξηλεκτρισμό και απανθρακοποίηση.
Η λογική είναι ότι η στήριξη δεν πρέπει να λειτουργήσει μόνο ως προσωρινό «μαξιλάρι» για το ακριβό ρεύμα, αλλά να βοηθήσει τις επιχειρήσεις να περιορίσουν μόνιμα την έκθεσή τους σε μελλοντικά ενεργειακά σοκ.
Το πρόβλημα της άνισης ευρωπαϊκής στήριξης
Στην καρδιά της συζήτησης βρίσκεται και ένα ακόμη ζήτημα: οι διαφορετικές δημοσιονομικές δυνατότητες των κρατών-μελών.
Εάν κάθε χώρα εφαρμόζει διαφορετικό επίπεδο ενισχύσεων, τότε δύο επιχειρήσεις του ίδιου κλάδου μπορεί να ανταγωνίζονται στην ενιαία ευρωπαϊκή αγορά έχοντας τελείως διαφορετικό ενεργειακό κόστος.
Αυτό ακριβώς επιχειρεί να αντιμετωπίσει η ευρωπαϊκή συζήτηση για πιο συντονισμένα εργαλεία στήριξης.
Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η κρίση στη Μέση Ανατολή έχει προκαλέσει ισχυρές ανατιμήσεις στα ορυκτά καύσιμα και ότι απαιτούνται προσωρινές και στοχευμένες παρεμβάσεις για τους κλάδους που πλήττονται περισσότερο.
Η πράσινη μετάβαση δεν λύνει το πρόβλημα από τη μια μέρα στην άλλη
Η μακροπρόθεσμη απάντηση παραμένει η μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα και η ενίσχυση των καθαρών πηγών ενέργειας.
Όμως για τη βιομηχανία αυτό δεν μπορεί να γίνει από τη μια ημέρα στην άλλη.
Οι επενδύσεις σε ΑΠΕ, δίκτυα, αποθήκευση, ηλεκτροδότηση της παραγωγής και ενεργειακή αποδοτικότητα απαιτούν χρόνο και μεγάλα κεφάλαια.
Ακριβώς για αυτό η Κομισιόν συνδέει τα προσωρινά εργαλεία στήριξης με τη μετάβαση σε καθαρότερη και περισσότερο ανθεκτική παραγωγή, θεωρώντας ότι η ενεργειακή κρίση πρέπει να αντιμετωπιστεί ταυτόχρονα σε δύο επίπεδα: άμεση ανακούφιση και μόνιμη μείωση της ενεργειακής εξάρτησης.
Το επόμενο βήμα περνά από την κυβέρνηση
Το ερώτημα πλέον είναι εάν η κυβέρνηση θα ενεργοποιήσει πρόσθετο στοχευμένο σχήμα για τη βιομηχανία.
Οι μέχρι σήμερα παρεμβάσεις, όπως η μείωση των χρεώσεων ΥΚΩ και η αντιστάθμιση του έμμεσου κόστους CO₂, θεωρούνται από μεγάλο μέρος της μεταποίησης ανεπαρκείς για να αντιμετωπίσουν ένα νέο παρατεταμένο ενεργειακό σοκ.
Η πίεση, επομένως, μεταφέρεται τώρα στην Αθήνα: τα ευρωπαϊκά εργαλεία υπάρχουν, οι τιμές ενέργειας έχουν ξαναχτυπήσει συναγερμό και η βιομηχανία ζητά να γνωρίζει εάν και με ποιον τρόπο θα χρησιμοποιηθούν πριν το ενεργειακό κόστος μετατραπεί ξανά σε σοβαρό πλήγμα για την παραγωγή και τις εξαγωγές.
