Η Αθήνα ανοίγει τη συζήτηση για τον οπλισμό των ελληνικών F-35 – AIM-260, JASSM-ER και StormBreaker μεταξύ των συστημάτων που εξετάζονται – Ενέργεια, LNG και περιφερειακή ασφάλεια στο επίκεντρο των επαφών
Με ένα ιδιαίτερα πυκνό πακέτο θεμάτων που εκτείνεται από την άμυνα και τα F-35 έως την ενέργεια και τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο, αναμένεται η επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα.
Η παρουσία του επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας αποκτά ξεχωριστή βαρύτητα καθώς Ελλάδα και Ηνωμένες Πολιτείες εισέρχονται σε μια νέα φάση των στρατηγικών τους σχέσεων, με τη στρατιωτική συνεργασία, την ενεργειακή ασφάλεια και τις περιφερειακές εξελίξεις να αποτελούν σταθερούς πυλώνες του διμερούς διαλόγου. Το ίδιο πλαίσιο έχει βρεθεί επανειλημμένα στο επίκεντρο προηγούμενων γύρων του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας-ΗΠΑ.
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης βρίσκεται ήδη σε τακτική επικοινωνία με τον Μάρκο Ρούμπιο, με τον Έλληνα υπουργό Εξωτερικών να έχει δηλώσει δημόσια ότι η Αθήνα μεταφέρει στην Ουάσιγκτον τις ελληνικές θέσεις και «ευαισθησίες» για τα ζητήματα ασφάλειας και ειδικά για τις εξελίξεις γύρω από τα F-35.
Το επόμενο κεφάλαιο μετά τα F-35 είναι τα όπλα
Το ενδιαφέρον της Αθήνας δεν περιορίζεται πλέον στην αγορά των 20 ελληνικών F-35, με δυνατότητα προαίρεσης για ακόμη 20.
Το επόμενο μεγάλο κεφάλαιο αφορά τα όπλα που θα συνοδεύσουν τα μαχητικά πέμπτης γενιάς και θα καθορίσουν σε σημαντικό βαθμό τις επιχειρησιακές δυνατότητες που θα αποκτήσει η Πολεμική Αεροπορία στα τέλη της δεκαετίας.
Στον ελληνικό σχεδιασμό βρίσκονται έξι προηγμένα αμερικανικά οπλικά συστήματα:
AIM-120D AMRAAM, ο προηγμένος πύραυλος αέρος-αέρος μεγάλης εμβέλειας.
AIM-260 JATM, το νεότερο αμερικανικό όπλο αεροπορικής υπεροχής, για το οποίο η δυνατότητα εξαγωγής και οι όροι αποδέσμευσης αποτελούν κρίσιμο ζήτημα.
AIM-9X Sidewinder, για εμπλοκές μικρότερης εμβέλειας.
AGM-84 Harpoon, με αντιπλοϊκές δυνατότητες.
AGM-158 JASSM-ER, ο οποίος προσφέρει δυνατότητα πλήγματος σε πολύ μεγάλες αποστάσεις.
Και GBU-53/B StormBreaker, κατευθυνόμενο όπλο ακριβείας νέας γενιάς.
Η Αθήνα επιδιώκει να διερευνήσει την αμερικανική αποδέσμευση των συγκεκριμένων συστημάτων και τις προϋποθέσεις απόκτησής τους, καθώς η συζήτηση για τα ελληνικά F-35 περνά σταδιακά από την ίδια την πλατφόρμα στις πραγματικές επιχειρησιακές δυνατότητες που θα τη συνοδεύσουν.
Το ιδιαίτερο βάρος του AIM-260 και του JASSM-ER
Δύο από τα έξι όπλα συγκεντρώνουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Ο AIM-260 JATM αποτελεί ένα από τα πλέον προηγμένα αμερικανικά προγράμματα αέρος-αέρος, γεγονός που καθιστά το ζήτημα της αποδέσμευσής του ιδιαίτερα σημαντικό.
Αντίστοιχα, ο JASSM-ER θα μπορούσε να δώσει στην Πολεμική Αεροπορία δυνατότητα προσβολής στόχων από πολύ μεγάλες αποστάσεις, ενισχύοντας σημαντικά την ικανότητα κρούσης πέρα από την άμεση περιοχή δράσης των μαχητικών.
Το ελληνικό ενδιαφέρον δεν αφορά αποκλειστικά τα F-35. Στον βαθμό που συγκεκριμένα όπλα μπορούν να πιστοποιηθούν στα F-16 Viper, ενδέχεται να ενταχθούν και στο οπλοστάσιο του αναβαθμισμένου ελληνικού στόλου.
Οι Έλληνες πιλότοι αναμένεται να αρχίσουν την εκπαίδευσή τους στα ελληνικά F-35 μέσα στο 2027, σύμφωνα με πρόσφατη τοποθέτηση του Κυριάκου Μητσοτάκη.
Ανατολική Μεσόγειος και περιφερειακή ασφάλεια
Το δεύτερο μεγάλο μέτωπο αφορά την Ανατολική Μεσόγειο.
Η περιοχή παραμένει σταθερά μέρος της ελληνοαμερικανικής στρατηγικής συζήτησης, με προηγούμενους γύρους διαλόγου να έχουν επικεντρωθεί στην ασφάλεια, τον σεβασμό της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων, το Δίκαιο της Θάλασσας και την ανάγκη ειρηνικής επίλυσης των διαφορών.
Στο ίδιο κάδρο βρίσκονται οι σχέσεις Ελλάδας-Τουρκίας, η Κύπρος, οι ενεργειακές διασυνδέσεις, η Μέση Ανατολή και η συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ και ΗΠΑ.
Για την Αθήνα, η γεωπολιτική εξίσωση συνδέεται ολοένα περισσότερο με την ενεργειακή ασφάλεια και τη δυνατότητα της Ελλάδας να λειτουργήσει ως κόμβος ανάμεσα στην Ανατολική Μεσόγειο και την ευρωπαϊκή αγορά.
Η ενεργειακή «γέφυρα» Ελλάδας-ΗΠΑ
Ιδιαίτερα ισχυρή θέση στις συζητήσεις έχει η ενέργεια.
Η Ελλάδα έχει ενισχύσει τα τελευταία χρόνια τον ρόλο της ως πύλης εισόδου φυσικού αερίου προς τα Βαλκάνια και την Ανατολική Ευρώπη, μέσω των υποδομών LNG και του Κάθετου Διαδρόμου.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε επισημάνει τον Σεπτέμβριο ότι η Ελλάδα πλέον διοχετεύει σημαντικές ποσότητες φυσικού αερίου προς τους βόρειους γείτονές της, υπογραμμίζοντας τη σημασία του Κάθετου Διαδρόμου για την ενεργειακή ασφάλεια της περιοχής.
Παράλληλα, η κυβέρνηση προωθεί την Ελλάδα ως κόμβο για τη μεταφορά φυσικού αερίου από την ευρύτερη Ανατολική Μεσόγειο προς την Ευρώπη, μέσω Ρεβυθούσας, Αλεξανδρούπολης και των βόρειων διασυνδέσεων.
Το καλώδιο Ελλάδας-Κύπρου στο γεωπολιτικό φόντο
Στο ευρύτερο ενεργειακό σκηνικό παραμένει και η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου.
Το Great Sea Interconnector δεν χρειάζεται να αποτελέσει αυτόνομο θέμα των συνομιλιών για να βρίσκεται στο γεωπολιτικό φόντο, καθώς συνδέεται άμεσα με την ενεργειακή διασύνδεση και την ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου.
Η ελληνική πλευρά έχει διαμηνύσει ότι ο σχεδιασμός της ηλεκτρικής διασύνδεσης δεν εγκαταλείπεται και ότι η Αθήνα αντιμετωπίζει τα ενεργειακά έργα στην περιοχή υπό το πρίσμα του Διεθνούς Δικαίου και των κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Μια επίσκεψη με πολλά επίπεδα
Η επίσκεψη Ρούμπιο δεν αφορά επομένως ένα μεμονωμένο διμερές ζήτημα.
Στην ίδια εξίσωση μπαίνουν F-35, νέοι εξοπλισμοί, Ανατολική Μεσόγειος, Τουρκία, LNG, ενεργειακές διασυνδέσεις και περιφερειακή ασφάλεια.
Για την Αθήνα, το στοίχημα είναι η εμβάθυνση της στρατηγικής συνεργασίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες σε μια περίοδο κατά την οποία τόσο η στρατιωτική ισορροπία όσο και ο ενεργειακός χάρτης της περιοχής μεταβάλλονται με μεγάλη ταχύτητα.
