Στους Καρλ Ντάισεροθ, Πίτερ Χέγκεμαν και ο Γκέοργκ Νάγκελ απονεμήθηκε το φετινό Νόμπελ Φυσιολογίας και Ιατρικής για το έργο τους στην Οπτογενετική, όπως ανακοίνωσε σήμερα Δευτέρα το Ινστιτούτο Καρολίνσκα στη Στοκχόλμη.
Με το Νόμπελ Φυσιολογίας και Ιατρικής, το οποίο ανοίγει και επίσημα την αυλαία των βραβείων Νόμπελ για το 2026, τιμάται η τριάδα των επιστημόνων «για τις ανακαλύψεις τους σχετικά με τα φωτοενεργοποιούμενα ιοντικά κανάλια και την οπτογενετική», μία μέθοδο που επιτρέπει να δειχθεί ο τρόπος με τον οποίο τα νευρικά κύτταρα διαμορφώνουν τις αναμνήσεις, τα συναισθήματα και τις συμπεριφορές στο εσωτερικό του εγκεφάλου, όπως ανακοίνωσε η Επιτροπή του Νόμπελ.
Αξίζει να σημειωθεί ότι μέχρι την τελευταία στιγμή τα ονόματα των υποψηφίων παρέμεναν μυστικά, καθώς η Επιτροπή Νόμπελ δεν δημοσιοποιεί τις υποψηφιότητες πριν από την επίσημη ανακοίνωση.
BREAKING NEWS
The 2026 #NobelPrize in Physiology or Medicine has been awarded to Karl Deisseroth, Peter Hegemann and Georg Nagel “for their discoveries concerning light-gated ion channels and optogenetics.” https://t.co/pkDDEBWtkz— The Nobel Prize (@NobelPrize) October 5, 2026
Ποιοι είναι οι τρεις νικητές
Ο Καρλ Ντάισεροθ είναι Αμερικανός επιστήμονας και γιατρός, καθηγητής Βιομηχανικής και καθηγητής Ψυχιατρικής και Συμπεριφορικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ. Έχει συνδέσει το όνομά του με την ανάπτυξη της οπτογενετικής, αλλά και με τεχνολογίες που επιτρέπουν τη μελέτη της δομής και της λειτουργίας του εγκεφάλου.
Ο Πίτερ Χέγκεμαν είναι Γερμανός βιοφυσικός και καθηγητής Πειραματικής Βιοφυσικής στο Πανεπιστήμιο Χούμπολτ του Βερολίνου. Είναι γνωστός για την ανακάλυψη της channelrhodopsin, μιας κατηγορίας φωτοευαίσθητων ιοντικών καναλιών που αποτέλεσε θεμέλιο για την ανάπτυξη της οπτογενετικής.
Ο Γκέοργκ Νάγκελ είναι Γερμανός βιοφυσικός και καθηγητής Νευροφυσιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Βίρτσμπουργκ. Η έρευνά του επικεντρώνεται στους μικροβιακούς φωτοϋποδοχείς και στην ανάπτυξη εργαλείων που χρησιμοποιούνται στην οπτογενετική.
Ο τομέας της Οπτογενετικής
Η Οπτογενετική προσφέρει πρωτοφανείς δυνατότητες για «τη χαρτογράφηση του εγκεφάλου, τέτοιες που άλλοτε δεν μπορούσαμε ούτε να φανταστούμε», δήλωσε ο Περ Σβένινγκσον, πρόεδρος της Επιτροπής του Νόμπελ Ιατρικής.
Ο τρόπος με τον οποίο ο εγκέφαλος διαχειρίζεται τα συναισθήματα, τις συμπεριφορές και τις σωματικές λειτουργίες υπήρξε από πάντα μυστήριο. Αλλά χάρη στην μέθοδο αυτή, που επιτρέπει να καταστούν ορισμένοι νευρώνες φωτοευαίσθητοι με τον συνδυασμό γενετικής μηχανικής και οπτικής, οι ερευνητές κατάφεραν να δουν καθαρότερα.
Ολα άρχισαν ότι ο Πέτερ Χέγκεμαν και ο Γκέοργκ Νάγκελ ανακάλυψαν μία πρωτεΐνη, την καναλοροδοψίνη, σε μία μονοκύτταρη άλγη (φύκι). Στη συνέχεια, ο Καρλ Ντάισεροθ μετέτρεψε αυτήν την πρωτεΐνη σε μία τεχνική που χρησιμοποιεί το φως για τον έλεγχο των κυττάρων.
Η προσέγγιση αυτή επιτρέπει στους ερευνητές να κατανοήσουν καλύτερα πώς ορισμένοι τύποι κυττάρων συμβάλλουν σε συμπεριφορές όπως η μάθηση, ο φόβος, η εξάρτηση ή ακόμη η κίνηση, και κάποια μέρα θα μπορούσαν να καταλήξουν σε θεραπείες για την αντιμετώπιση νευρολογικών και αισθητηριακών διαταραχών, όπως η νόσος του Πάρκινσον και η επιληψία.
Στην κλινική ιατρική, ερευνητές χρησιμοποιούν αυτήν την μέθοδο στην προσπάθεια αποκατάστασης της όρασης, επί παραδείγματι, σε ανθρώπους με οπτική ανεπάρκεια, εξηγεί στην ανακοίνωσή της η επιτροπή του Νόμπελ.
Πότε θα απονεμηθούν τα υπόλοιπα Νόμπελ
Αύριο Τρίτη 6 Οκτωβρίου θα ανακοινωθεί το Νόμπελ Φυσικής, την Τετάρτη 7 Οκτωβρίου το Νόμπελ Χημείας και την Πέμπτη 8 Οκτωβρίου το Νόμπελ Λογοτεχνίας.
Την Παρασκευή 9 Οκτωβρίου θα γίνει γνωστός ο νικητής του Νόμπελ Ειρήνης, ενώ στις 12 Οκτωβρίου θα ανακοινωθεί το Βραβείο Οικονομικών Επιστημών στη μνήμη του Άλφρεντ Νόμπελ.
Το χρηματικό έπαθλο για κάθε βραβείο ανέρχεται φέτος σε 12 εκατομμύρια σουηδικές κορώνες, ποσό που αντιστοιχεί περίπου σε 1,2 εκατομμύρια δολάρια, ανεξάρτητα από το αν το βραβείο απονεμηθεί σε ένα άτομο, σε περισσότερους βραβευθέντες ή σε έναν οργανισμό.
