Συναγερμός για τις καθιζήσεις και τις ζημιές σε πολυκατοικίες της Κυψέλης. Το υπουργείο Υποδομών αναζητά διεθνή τεχνική συνδρομή για την ασφαλή επανεκκίνηση των εργασιών, ενώ η αντιπαράθεση με την ανάδοχο κοινοπραξία για τις ευθύνες και το κόστος αποκατάστασης παίρνει διαστάσεις. Τι αποκαλύπτουν οι πραγματογνωμοσύνες του ΤΕΕ και γιατί απομακρύνεται η ολοκλήρωση του μεγάλου έργου.
Σε έναν από τους μεγαλύτερους πονοκεφάλους για την κυβέρνηση και το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών εξελίσσεται η κατασκευή της Γραμμής 4 του Μετρό της Αθήνας, καθώς τα σοβαρά προβλήματα που έχουν προκύψει στην Κυψέλη απειλούν να ανατρέψουν ακόμη περισσότερο το χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης του έργου.
Ο μετροπόντικας παραμένει ακινητοποιημένος από τον περασμένο Μάιο, οι κάτοικοι ζητούν εγγυήσεις για την ασφάλεια των πολυκατοικιών τους και οι τεχνικές εκθέσεις αποκαλύπτουν την ανάγκη σημαντικών παρεμβάσεων σε κτίρια που έχουν επηρεαστεί από τη διάνοιξη της σήραγγας.
Η νέα εξέλιξη είναι η αναζήτηση εξειδικευμένου εμπειρογνώμονα από το εξωτερικό, ο οποίος αναμένεται να συνδράμει την Ελληνικό Μετρό στην κατάρτιση ενός ασφαλούς σχεδίου επανεκκίνησης του μηχανήματος.
Σύμφωνα με πληροφορίες, οι σχετικές επαφές έχουν ήδη ξεκινήσει, καθώς η πολυπλοκότητα του προβλήματος καθιστά αναγκαία την αξιοποίηση διεθνούς εμπειρίας από αντίστοιχα έργα υπόγειας διάνοιξης σε πυκνοδομημένες περιοχές.
Η υπόθεση, ωστόσο, έχει ξεπεράσει πλέον τα στενά όρια ενός τεχνικού προβλήματος. Οι ευθύνες για τις καθιζήσεις, το κόστος αποκατάστασης των ζημιών και οι πιθανές νέες καθυστερήσεις δημιουργούν σοβαρή αντιπαράθεση μεταξύ Δημοσίου και αναδόχου, την ώρα που το έργο των δισεκατομμυρίων ευρώ βρίσκεται αντιμέτωπο με αβέβαιο ορίζοντα ολοκλήρωσης.
Ξένος εμπειρογνώμονας για να ξεμπλοκάρει ο μετροπόντικας
Η Ελληνικό Μετρό αναζητά λύση που θα επιτρέψει την επανεκκίνηση των εργασιών χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο η ασφάλεια των κατοίκων και των κτιρίων που βρίσκονται κατά μήκος της σήραγγας.
Για τον σκοπό αυτό προωθείται η συνεργασία με ξένο ειδικό, ο οποίος θα εξετάσει τα τεχνικά δεδομένα, τις γεωλογικές συνθήκες και τη μεθοδολογία που προτείνεται για τη συνέχιση της διάνοιξης.
Το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο η αντιμετώπιση των καθιζήσεων που έχουν ήδη καταγραφεί, αλλά και η αποτροπή νέων προβλημάτων όταν το μηχάνημα αρχίσει να κινείται ξανά.
Η ανάγκη για προσεκτικούς χειρισμούς γίνεται μεγαλύτερη εξαιτίας της πυκνής δόμησης και της παλαιότητας πολλών πολυκατοικιών της Κυψέλης.
Παράλληλα, η παρατεταμένη ακινησία του μετροπόντικα δημιουργεί και πρόσθετους τεχνικούς κινδύνους.
Ο υφυπουργός Υποδομών Νίκος Ταχιάος προειδοποίησε ότι το μηχάνημα δεν μπορεί να παραμένει επ’ αόριστον ακίνητο, καθώς υπάρχει κίνδυνος να δυσκολέψει σημαντικά η επανεκκίνησή του λόγω των συνθηκών που επικρατούν στο υπέδαφος.
Το υπουργείο βρίσκεται έτσι μπροστά σε μια δύσκολη ισορροπία: το έργο πρέπει να συνεχιστεί, αλλά η επανεκκίνηση δεν μπορεί να προηγηθεί των απαραίτητων τεχνικών εγγυήσεων.
Οι 14 πολυκατοικίες και τα ευρήματα του ΤΕΕ
Στο επίκεντρο της υπόθεσης βρίσκονται οι πραγματογνωμοσύνες του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας για τις ζημιές που έχουν καταγραφεί σε πολυκατοικίες της Κυψέλης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε το υπουργείο, πραγματοποιήθηκαν αυτοψίες σε 35 κτίρια, ενώ για 14 κρίθηκε απαραίτητη η διενέργεια ειδικής πραγματογνωμοσύνης.
Οι πρώτες ενδιάμεσες εκθέσεις του ΤΕΕ παραδόθηκαν στην Ελληνικό Μετρό στις 2 Οκτωβρίου και αποτελούν βασικό τεχνικό υλικό για τις αποφάσεις που θα ακολουθήσουν.
Από την πλευρά τους, οι κάτοικοι υποστηρίζουν ότι οι εκθέσεις καταγράφουν εκτεταμένες βλάβες στην τοιχοποιία και σε στοιχεία του φέροντος οργανισμού.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, σύμφωνα με την ενημέρωση του νομικού τους εκπροσώπου, διαπιστώνονται ή πιθανολογούνται βλάβες που απαιτούν περαιτέρω διερεύνηση, ενώ προτείνονται εκτεταμένες εργασίες ενίσχυσης και αποκατάστασης.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι πολλές από τις παρεμβάσεις ενδέχεται να χρειαστεί να πραγματοποιηθούν σε κατοικημένες πολυκατοικίες.
Η Ελληνικό Μετρό και η ανάδοχος κοινοπραξία επισημαίνουν, πάντως, ότι οι εκθέσεις δεν είναι ακόμη οριστικές και ότι η τελική αξιολόγηση πρέπει να συνυπολογίσει και την κατάσταση των κτιρίων πριν από τη διέλευση του μετροπόντικα.
Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι ποιες παρεμβάσεις απαιτούνται σε κάθε κτίριο και με ποιον τρόπο θα εξασφαλιστεί η προστασία των ενοίκων κατά τη συνέχιση των εργασιών.
Σκληρό μήνυμα Ταχιάου στην κοινοπραξία: Θα πληρώσει για τις ζημιές
Η υπόθεση έχει προκαλέσει και ένταση στις σχέσεις του υπουργείου Υποδομών με την ανάδοχο κοινοπραξία ΑΒΑΞ – Ghella – Alstom.
Ο Νίκος Ταχιάος ξεκαθάρισε ότι οι συμβατικές υποχρεώσεις για την αποκατάσταση των ζημιών πρέπει να τηρηθούν στο ακέραιο, ανεξάρτητα από το ύψος της δαπάνης.
Σύμφωνα με τον υφυπουργό, η ευθύνη της κοινοπραξίας δεν περιορίζεται σε μεμονωμένες επισκευές διαμερισμάτων, αλλά επεκτείνεται στην εκπόνηση των απαραίτητων μελετών και στην πλήρη αντιμετώπιση των προβλημάτων που αποδίδονται στις εργασίες.
Παράλληλα, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο οι καθιζήσεις να συνδέονται με λανθασμένο χειρισμό του μετροπόντικα.
Όπως εξήγησε, κρίσιμο ρόλο φέρεται να διαδραμάτισε η πτώση της πίεσης στο μηχάνημα, χωρίς να έχει αποσαφηνιστεί εάν αυτή οφειλόταν σε αντικειμενικές γεωλογικές δυσκολίες ή σε χειριστικό σφάλμα.
Η τελική απόδοση ευθυνών παραμένει ανοιχτή και δεν αποκλείεται να οδηγήσει σε συμβατική διαφορά, ακόμη και σε διαδικασία διαιτησίας.
Τι απαντά η ανάδοχος κοινοπραξία
Η κοινοπραξία ΑΒΑΞ – Ghella – Alstom παρουσιάζει διαφορετική εικόνα ως προς την ετοιμότητα επανεκκίνησης.
Σύμφωνα με τη θέση της, ο μετροπόντικας μπορεί να επαναλειτουργήσει μέσα σε λίγες ημέρες, εφόσον δοθεί η απαραίτητη έγκριση από την Ελληνικό Μετρό.
Η ανάδοχος υποστηρίζει ότι έχει ήδη υποβάλει τεχνική έκθεση με τη μεθοδολογία που προτείνει για την ενίσχυση των εδαφικών συνθηκών και την ασφαλή συνέχιση της διάνοιξης.
Επικαλείται, επίσης, την ύπαρξη δυσμενέστερων γεωλογικών σχηματισμών και απρόβλεπτων ρηγματώσεων που, όπως αναφέρει, δεν είχαν αποτυπωθεί στις αρχικές γεωτρήσεις.
Από την πλευρά του, το υπουργείο επισημαίνει ότι οι μελέτες εφαρμογής αποτελούν υποχρέωση του αναδόχου.
Η διαφορά των δύο πλευρών δεν αφορά μόνο το πότε θα ξαναξεκινήσει το μηχάνημα, αλλά και το ποιος θα αναλάβει την ευθύνη για τις τεχνικές αστοχίες, εφόσον αυτές διαπιστωθούν.
Στα δικαστήρια οι κάτοικοι: Ζητούν τα τεχνικά στοιχεία και πλήρη αποκατάσταση
Η αγωνία των κατοίκων έχει μεταφερθεί πλέον και στις δικαστικές αίθουσες.
Την Τετάρτη 7 Οκτωβρίου συζητήθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών αίτημα προσωρινής διαταγής, στο πλαίσιο ασφαλιστικών μέτρων που έχουν καταθέσει κάτοικοι της Κυψέλης.
Οι προσφεύγοντες ζητούν πρόσβαση στα τεχνικά στοιχεία του έργου, στις πραγματογνωμοσύνες και στα δεδομένα που αφορούν τις καθιζήσεις.
Παράλληλα, διεκδικούν μέτρα αποτροπής νέων ζημιών και πλήρη αποκατάσταση των προβλημάτων που έχουν εμφανιστεί στα ακίνητά τους.
Η πλευρά των κατοίκων υποστηρίζει ότι οι ρωγμές εξακολουθούν να αποτελούν πρόβλημα, ενώ η Ελληνικό Μετρό ανέφερε στο δικαστήριο ότι οι καθιζήσεις έχουν σταθεροποιηθεί.
Η διαφωνία αποτυπώνει το κλίμα αβεβαιότητας που επικρατεί στην περιοχή, με τους ιδιοκτήτες να ζητούν σαφείς απαντήσεις πριν από την επανεκκίνηση των εργασιών.
Δεν αποκλείεται, μάλιστα, να εξεταστεί το ενδεχόμενο προσωρινής μετακίνησης ενοίκων κατά τη διάρκεια συγκεκριμένων εργασιών, εφόσον αυτό κριθεί απαραίτητο για λόγους ασφαλείας.
Το δύσκολο υπέδαφος της Κυψέλης και οι κρυμμένοι κίνδυνοι
Ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες που περιπλέκουν την κατασκευή της σήραγγας είναι οι ιδιαίτερες γεωλογικές συνθήκες της Κυψέλης.
Στην περιοχή συναντώνται διαφορετικοί γεωλογικοί σχηματισμοί, ενώ υπάρχουν ενδείξεις για παλαιές ανθρωπογενείς παρεμβάσεις στο υπέδαφος.
Επιχώσεις, μπαζωμένα τμήματα παλαιών κατασκευών, υπόγεια νερά και ανομοιογένειες στη σύσταση του εδάφους δημιουργούν ένα σύνθετο περιβάλλον για τη λειτουργία του μετροπόντικα.
Στην ευρύτερη περιοχή υπήρχαν παλαιότερα ρέματα, όπως εκείνα της Φωκίωνος Νέγρη και της Ευελπίδων, τα οποία έχουν καλυφθεί από την αστική ανάπτυξη.
Παράλληλα, η ύπαρξη παλαιών πολυκατοικιών που έχουν υποστεί τη φυσιολογική φθορά του χρόνου και την επιβάρυνση προηγούμενων σεισμών αυξάνει τις απαιτήσεις για προσεκτική παρακολούθηση.
Οι συνθήκες αυτές δεν απαλλάσσουν αυτομάτως κανέναν από τις συμβατικές του ευθύνες, αναδεικνύουν όμως την ανάγκη εξειδικευμένου τεχνικού σχεδιασμού.
Εξάρχεια και Ευαγγελισμός: Τα άλλα δύο μεγάλα αγκάθια
Τα προβλήματα στην Κυψέλη δεν αποτελούν τη μοναδική εκκρεμότητα της Γραμμής 4.
Σημαντικές καθυστερήσεις καταγράφονται και στα Εξάρχεια, όπου οι αντιδράσεις για τη χωροθέτηση του σταθμού και οι δικαστικές διαδικασίες εξακολουθούν να επηρεάζουν την εξέλιξη του έργου.
Αντίστοιχα, στον Ευαγγελισμό η διαμάχη για τη θέση του σταθμού και οι εκκρεμότητες γύρω από τις πρόδρομες εργασίες δημιουργούν πρόσθετα εμπόδια.
Πηγές της αναδόχου κοινοπραξίας εκτιμούν ότι μέρος της καθυστέρησης που έχει προκληθεί από την ακινησία του μετροπόντικα στην Κυψέλη θα μπορούσε να καλυφθεί με εντατικοποίηση των εργασιών.
Ωστόσο, οι ίδιες πηγές επισημαίνουν ότι το πρόβλημα στον Ευαγγελισμό αποτελεί ακόμη μεγαλύτερη απειλή για το συνολικό χρονοδιάγραμμα.
Η ταυτόχρονη ύπαρξη πολλών ανοιχτών μετώπων δυσκολεύει τη σύνταξη ενός νέου, αξιόπιστου προγράμματος εργασιών.
Απομακρύνεται το 2032, αβέβαιο ακόμη και το 2034
Η σημαντικότερη συνέπεια της συσσώρευσης προβλημάτων είναι η αυξανόμενη αβεβαιότητα για την ολοκλήρωση της Γραμμής 4.
Το χρονοδιάγραμμα που προέβλεπε παράδοση το 2032 θεωρείται πλέον εξαιρετικά δύσκολο να επιτευχθεί, ενώ εκτιμήσεις παραγόντων της αγοράς θέτουν ερωτήματα ακόμη και για το 2034.
Οι καθυστερήσεις στην Κυψέλη, οι εκκρεμότητες στα Εξάρχεια και στον Ευαγγελισμό και η ανάγκη νέων τεχνικών παρεμβάσεων καθιστούν δύσκολη οποιαδήποτε ασφαλή πρόβλεψη.
Πέρα από το κατασκευαστικό σκέλος, η χρονική μετάθεση της ολοκλήρωσης επηρεάζει και τον ευρύτερο συγκοινωνιακό σχεδιασμό της Αθήνας.
Η νέα γραμμή έχει σχεδιαστεί να προσφέρει σημαντική αποσυμφόρηση σε πυκνοκατοικημένες περιοχές της πρωτεύουσας, να βελτιώσει τις μετακινήσεις και να περιορίσει την εξάρτηση από το αυτοκίνητο.
Κάθε πρόσθετη καθυστέρηση μεταθέτει και τα αναμενόμενα οφέλη για τους επιβάτες.
Η Γραμμή 4 βρίσκεται πλέον μπροστά σε μια κρίσιμη δοκιμασία, στην οποία η επιτάχυνση των εργασιών δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από την ασφάλεια των κατοίκων και την πλήρη διερεύνηση των προβλημάτων.
Η συνδρομή ξένου εμπειρογνώμονα ενδέχεται να αποτελέσει ένα σημαντικό βήμα για την εξεύρεση τεχνικής λύσης. Ωστόσο, μέχρι να εγκριθεί το σχέδιο επανεκκίνησης, να καθοριστούν οι απαραίτητες παρεμβάσεις και να αποσαφηνιστούν οι ευθύνες, ο μετροπόντικας θα παραμένει ακινητοποιημένος.
Και μαζί του θα παραμένει ανοιχτό ένα από τα πιο δύσκολα κεφάλαια στην κατασκευή του νέου Μετρό της Αθήνας.
