Σαφείς διαβεβαιώσεις από τον πρωθυπουργό για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου. Ο ρόλος των ΗΠΑ μετά την επίσκεψη Μάρκο Ρούμπιο, η προοπτική επέκτασης του έργου στο Ισραήλ και οι ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο. Τι είπε ο Κυριάκος Μητσοτάκης για τη στρατηγική συνεργασία Αθήνας–Τελ Αβίβ.
Σαφές μήνυμα προς την Τουρκία ότι η Ελλάδα δεν πρόκειται να κάνει καμία υποχώρηση στα κυριαρχικά της δικαιώματα προκειμένου να προχωρήσει η ηλεκτρική διασύνδεση με την Κύπρο έστειλε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, συνδέοντας την υλοποίηση του έργου με τη στρατηγική αναβάθμιση της χώρας στην Ανατολική Μεσόγειο και τη στήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών.
Μιλώντας την Παρασκευή 9 Οκτωβρίου στον ραδιοφωνικό σταθμό ΣΚΑΪ 100,3, ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε στο μέλλον του υποθαλάσσιου καλωδίου, στη σημασία της πρόσφατης επίσκεψης του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα, αλλά και στις σχέσεις της Ελλάδας με το Ισραήλ.
Στο επίκεντρο της συνέντευξης βρέθηκε η δυνατότητα να προχωρήσει ένα έργο με σημαντική ενεργειακή και γεωπολιτική διάσταση, παρά τις δυσκολίες που έχουν ανακύψει στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι η Αθήνα επιδιώκει την ολοκλήρωση της ηλεκτρικής διασύνδεσης, χωρίς όμως να θέτει υπό διαπραγμάτευση τις ελληνικές θέσεις για τα κυριαρχικά δικαιώματα.
«Πιστεύω όμως ότι υπάρχει ένα πλαίσιο μέσα στο οποίο το καλώδιο μπορεί και πρέπει να προχωρήσει χωρίς να κάνουμε απολύτως καμία έκπτωση στα κυριαρχικά μας δικαιώματα», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Η τοποθέτησή του αποκτά ιδιαίτερη σημασία στον απόηχο των επαφών με τον Μάρκο Ρούμπιο, καθώς η αμερικανική πλευρά έχει αναδείξει τη σημασία των ενεργειακών διασυνδέσεων για την περιφερειακή σταθερότητα και συνεργασία.
Το μήνυμα Μητσοτάκη για το καλώδιο και τα κυριαρχικά δικαιώματα
Ιδιαίτερα προσεκτικός εμφανίστηκε ο Κυριάκος Μητσοτάκης όταν ρωτήθηκε για την πορεία του έργου και τις προϋποθέσεις που θα επιτρέψουν την υλοποίησή του.
Ο πρωθυπουργός απέφυγε να δώσει λεπτομέρειες για τις επιχειρησιακές κινήσεις που εξετάζονται, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για ένα εξαιρετικά λεπτό ζήτημα.
Η επιλογή του αυτή συνδέεται με τις ευρύτερες γεωπολιτικές ευαισθησίες στην περιοχή και τις τουρκικές αντιδράσεις για τις δραστηριότητες που αφορούν την ηλεκτρική διασύνδεση.
Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι το έργο πρέπει να προχωρήσει χωρίς παραχωρήσεις σε ζητήματα κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Η Αθήνα θεωρεί ότι η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου αποτελεί στρατηγικής σημασίας επένδυση, η οποία δεν περιορίζεται στη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Συνδέεται με την ενεργειακή ασφάλεια της Κύπρου, τη δημιουργία νέων υποδομών στην Ανατολική Μεσόγειο και την ενίσχυση των διασυνδέσεων μεταξύ ευρωπαϊκών και περιφερειακών αγορών.
Το γεγονός ότι το έργο διαθέτει ευρωπαϊκή διάσταση αποτελεί βασικό στοιχείο της ελληνικής επιχειρηματολογίας για τη συνέχισή του.
Ο πρωθυπουργός υπενθύμισε, επίσης, ότι οι έρευνες που είχαν πραγματοποιηθεί στην περιοχή της Κάσου αφορούσαν δραστηριότητες εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων, διαχωρίζοντας το συγκεκριμένο ζήτημα από τις ευρύτερες επιχειρησιακές κινήσεις που απαιτούνται για την ολοκλήρωση της διασύνδεσης.
Η αμερικανική στήριξη και η προοπτική επέκτασης έως το Ισραήλ
Ένα από τα σημαντικότερα σημεία της συνέντευξης ήταν η αναφορά του Κυριάκου Μητσοτάκη στην υποστήριξη που παρέχουν οι Ηνωμένες Πολιτείες στα έργα ενεργειακής διασυνδεσιμότητας.
Η επίσκεψη Ρούμπιο στην Αθήνα, στις 7 Οκτωβρίου, έφερε εκ νέου στο προσκήνιο τον στρατηγικό ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν οι ενεργειακές υποδομές στη συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ.
Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι το υποθαλάσσιο καλώδιο δεν πρέπει πλέον να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως ένα διμερές έργο Αθήνας και Λευκωσίας.
«Το έργο αυτό δεν είναι πια ένα ελληνοκυπριακό έργο, είναι ένα ευρωπαϊκό έργο», ανέφερε.
Στον ευρύτερο σχεδιασμό περιλαμβάνεται και η προοπτική επέκτασης της ηλεκτρικής διασύνδεσης μέχρι το Ισραήλ.
Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να ενισχύσει την ενεργειακή συνεργασία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ανατολικής Μεσογείου.
Η αμερικανική πλευρά έχει εκφράσει ενδιαφέρον για την υλοποίηση του έργου, συνδέοντάς το με τη σταθερότητα και τη διασυνδεσιμότητα στην περιοχή.
Στη συνέντευξή του στην «Καθημερινή», ο Μάρκο Ρούμπιο είχε χαρακτηρίσει αδιανόητη μια σύγκρουση Ελλάδας και Τουρκίας και είχε αναφερθεί στη σημασία της αμερικανικής διπλωματικής κινητοποίησης για την αποτροπή μιας κρίσης με αφορμή το καλώδιο.
Η πολιτική και διπλωματική στήριξη των ΗΠΑ, πάντως, δεν συνεπάγεται αυτομάτως ανάληψη συγκεκριμένων επιχειρησιακών δεσμεύσεων για την ολοκλήρωση της διασύνδεσης.
Ρούμπιο στην Αθήνα: Η επίσκεψη με το ιδιαίτερο γεωπολιτικό βάρος
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης απέδωσε ιδιαίτερη σημασία στην παρουσία του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών στην Ελλάδα, χαρακτηρίζοντας θετικό το συνολικό αποτέλεσμα της επίσκεψης.
Όπως επισήμανε, ο Μάρκο Ρούμπιο δεν πραγματοποιεί συχνά ταξίδια στο εξωτερικό για να συμμετάσχει σε διμερείς στρατηγικούς διαλόγους, γεγονός που, κατά την εκτίμησή του, προσδίδει πρόσθετη βαρύτητα στην επιλογή της Αθήνας.
Η επίσκεψη πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας–ΗΠΑ, με τις συνομιλίες να επεκτείνονται πέρα από την παραδοσιακή συνεργασία στους τομείς της άμυνας και της ασφάλειας.
Στην ατζέντα βρέθηκαν η ενεργειακή ασφάλεια, οι επενδύσεις, οι εμπορικές σχέσεις, οι νέες τεχνολογίες και οι δυνατότητες περαιτέρω συνεργασίας σε κρίσιμες υποδομές.
Η συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Μάρκο Ρούμπιο στο Μέγαρο Μαξίμου επιβεβαίωσε, σύμφωνα με την επίσημη αποτίμηση των δύο πλευρών, το υψηλό επίπεδο των ελληνοαμερικανικών σχέσεων.
Ο πρωθυπουργός στάθηκε ιδιαίτερα στον συμβολισμό της επίσκεψης του Αμερικανού αξιωματούχου στην Πνύκα, με φόντο την Ακρόπολη.
«Πολλές φορές και οι εικόνες μιλούν από μόνες τους», σχολίασε, αναδεικνύοντας τη σημασία που αποδίδει η ελληνική κυβέρνηση στη διεθνή προβολή της στρατηγικής συνεργασίας.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στην προετοιμασία της επίσκεψης από τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη και το επιτελείο του, υπογραμμίζοντας τη σημασία των προσωπικών και θεσμικών σχέσεων μεταξύ των δύο υπουργείων Εξωτερικών.
Η στρατηγική σχέση με το Ισραήλ και ο «Θόλος του Αχιλλέα»
Σημαντικό μέρος της συνέντευξης αφιερώθηκε στις σχέσεις Ελλάδας και Ισραήλ, με τον πρωθυπουργό να απαντά στην κριτική που ασκείται για τη στενή συνεργασία των δύο χωρών.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ξεκαθάρισε ότι η στρατηγική επιλογή της Αθήνας αφορά το ισραηλινό κράτος και δεν ταυτίζεται με την πολιτική της εκάστοτε κυβέρνησης.
«Η στρατηγική σχέση της Ελλάδος είναι με το κράτος του Ισραήλ», υπογράμμισε.
Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε στα οφέλη που αποδίδει η ελληνική κυβέρνηση στη συνεργασία με το Ισραήλ, ιδιαίτερα στον τομέα της άμυνας και της ανάπτυξης προηγμένων τεχνολογικών συστημάτων.
Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα επικαλέστηκε τον «Θόλο του Αχιλλέα», το σχέδιο ενίσχυσης της πολυεπίπεδης αεράμυνας της χώρας.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη δυνατότητα μεταφοράς τεχνογνωσίας και πρόσβασης σε τεχνολογικά συστήματα που θεωρούνται κρίσιμα για την ανάπτυξη των ελληνικών αμυντικών δυνατοτήτων.
«Νομίζετε ότι οι Ισραηλινοί το πουλάνε σε πολλούς;», διερωτήθηκε, αναφερόμενος στη συνεργασία για τον σχεδιασμό και την ανάπτυξη του συστήματος.
Η ελληνική κυβέρνηση αντιμετωπίζει τη συγκεκριμένη συνεργασία ως μέρος της ευρύτερης προσπάθειας εκσυγχρονισμού των Ενόπλων Δυνάμεων και ενίσχυσης της αποτρεπτικής ικανότητας της χώρας.
Το μήνυμα για την Παλαιστίνη και τις σχέσεις με τον αραβικό κόσμο
Ο πρωθυπουργός επιχείρησε παράλληλα να αποσαφηνίσει ότι η στρατηγική συνεργασία με το Ισραήλ δεν συνεπάγεται άνευ όρων υποστήριξη όλων των αποφάσεων της ισραηλινής κυβέρνησης.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η Ελλάδα διατηρεί τη δυνατότητα να ασκεί κριτική όταν θεωρεί ότι συγκεκριμένες ενέργειες δεν συνάδουν με τις αρχές και τις αξίες της εξωτερικής της πολιτικής.
Υπογράμμισε επίσης ότι η ανάπτυξη στενών σχέσεων με το Ισραήλ δεν έχει λειτουργήσει εις βάρος των δεσμών της Αθήνας με τις αραβικές χώρες και την Παλαιστίνη.
Η ελληνική διπλωματία επιδιώκει να διατηρεί διαύλους επικοινωνίας με όλες τις πλευρές, συνδυάζοντας τη στρατηγική συνεργασία με το Ισραήλ με τη διαχρονική παρουσία της χώρας στον αραβικό κόσμο.
Η συγκεκριμένη προσέγγιση αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή επηρεάζουν τόσο την περιφερειακή ασφάλεια όσο και τις διεθνείς ενεργειακές ισορροπίες.
Το μεγάλο στοίχημα της Αθήνας στην Ανατολική Μεσόγειο
Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, η συνεργασία με το Ισραήλ και η ενίσχυση των σχέσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες αποτελούν τρεις αλληλένδετες πλευρές της ελληνικής στρατηγικής στην Ανατολική Μεσόγειο.
Για την Αθήνα, η υλοποίηση του καλωδίου συνδέεται με την ενεργειακή ασφάλεια, αλλά και με τη δυνατότητα ανάπτυξης νέων υποδομών σε μια περιοχή όπου συνυπάρχουν σημαντικά οικονομικά συμφέροντα και γεωπολιτικές διαφωνίες.
Η αμερικανική υποστήριξη δημιουργεί πρόσθετο διπλωματικό έρεισμα για το έργο, χωρίς όμως να εξαλείφει τις επιχειρησιακές και πολιτικές δυσκολίες.
Το κρίσιμο ζήτημα είναι πλέον πώς οι διακηρύξεις για τη σημασία της διασύνδεσης θα μετατραπούν σε συγκεκριμένα βήματα υλοποίησης.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επέλεξε να μην ανακοινώσει χρονοδιάγραμμα ή επιχειρησιακές λεπτομέρειες, διατηρώντας ωστόσο σαφή τη δέσμευση της κυβέρνησης ότι το έργο πρέπει να προχωρήσει.
Το μήνυμα της συνέντευξής του ήταν διπλό: η Ελλάδα επιδιώκει να αξιοποιήσει τη στήριξη των στρατηγικών της εταίρων, αλλά δεν προτίθεται, σύμφωνα με τον πρωθυπουργό, να συνδέσει την υλοποίηση του καλωδίου με παραχωρήσεις στα κυριαρχικά της δικαιώματα.
Η επόμενη περίοδος θα δείξει κατά πόσο η αναβαθμισμένη διπλωματική συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες μπορεί να συμβάλει στην υπέρβαση των εκκρεμοτήτων και στην ουσιαστική πρόοδο του έργου.
