Αντίστροφη μέτρηση για την επανέναρξη των ερευνών του Great Sea Interconnector, μετά το επίσημο αίτημα της γαλλικής Nexans προς το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών. Οι διαδικασίες για την έκδοση NAVTEX, ο ρόλος του Παρισιού και η στάση της Άγκυρας θα καθορίσουν εάν το υποθαλάσσιο καλώδιο θα μπορέσει να προχωρήσει χωρίς νέες γεωπολιτικές εμπλοκές. Οι πρώτες εργασίες τοποθετούνται χρονικά μετά το τέλος Οκτωβρίου.
Μια νέα σελίδα επιχειρείται να ανοίξει για το πολύπαθο έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, καθώς η γαλλική εταιρεία Nexans ενεργοποίησε τις επίσημες διαδικασίες για την επανέναρξη των υποθαλάσσιων ερευνών.
Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί προσδοκίες ότι το Great Sea Interconnector (GSI), ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά έργα στην Ανατολική Μεσόγειο, μπορεί να περάσει ξανά από το στάδιο των διπλωματικών διαβουλεύσεων στην πραγματοποίηση εργασιών στη θάλασσα.
Ωστόσο, το επόμενο βήμα δεν θεωρείται ούτε αυτόματο ούτε δεδομένο.
Η έκδοση της αναγκαίας NAVTEX, η ολοκλήρωση των αδειοδοτήσεων και κυρίως η στάση που θα τηρήσει η Τουρκία συνθέτουν ένα δύσκολο σκηνικό, με έντονη ενεργειακή και γεωπολιτική διάσταση.
Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών καλείται πλέον να εξετάσει το αίτημα της Nexans, ενώ οι προβλεπόμενες διαδικασίες εκτιμάται ότι θα χρειαστούν τουλάχιστον δύο εβδομάδες. Αυτό μεταθέτει την πιθανή επανέναρξη των ερευνών μετά τις 31 Οκτωβρίου.
Η κίνηση της Nexans που ενεργοποίησε τις διαδικασίες
Το πρώτο ουσιαστικό βήμα πραγματοποιήθηκε με την υποβολή επίσημου αιτήματος της Nexans προς την αρμόδια διεύθυνση του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών.
Η γαλλική εταιρεία, η οποία έχει αναλάβει την κατασκευή και εγκατάσταση του υποθαλάσσιου καλωδιακού συστήματος, ζητά την έκδοση NAVTEX για την πραγματοποίηση των αναγκαίων θαλάσσιων ερευνών.
Πρόκειται για μια εξέλιξη που έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς δρομολογεί την επιστροφή των ερευνητικών δραστηριοτήτων σε ένα έργο που αντιμετώπισε σημαντικές καθυστερήσεις και γεωπολιτικές δυσκολίες.
Αξιοσημείωτο είναι ότι το αίτημα υποβλήθηκε από την ίδια την εταιρεία και όχι από τη γαλλική πρεσβεία.
Η συγκεκριμένη επιλογή συνδέεται με τον χαρακτήρα του έργου και το γεγονός ότι οι σχετικές διαδικασίες υπάγονται στις ελληνικές αρμόδιες αρχές.
Η Nexans έχει επίσης ξεκαθαρίσει με δημόσια ανακοίνωσή της ότι η συνεργασία και ο συντονισμός για τις επικείμενες εργασίες πραγματοποιούνται με τον φορέα υλοποίησης και τις ελληνικές και κυπριακές αρχές, χωρίς δικές της επαφές με τις τουρκικές αρχές.
Πώς θα εκδοθεί η NAVTEX – Ο ρόλος του Γιώργου Γεραπετρίτη
Το αίτημα της Nexans δεν συνεπάγεται άμεση έναρξη εργασιών.
Αρχικά εξετάζεται από τη Δ1 Διεύθυνση του υπουργείου Εξωτερικών και στη συνέχεια παραπέμπεται στην αρμόδια Διυπουργική Επιτροπή Χορήγησης Αδειών Έρευνας Θαλασσών.
Η επιτροπή αξιολογεί τα στοιχεία και διατυπώνει την εισήγησή της προς τον υπουργό Εξωτερικών, Γιώργο Γεραπετρίτη, ο οποίος λαμβάνει την τελική απόφαση.
Εφόσον ολοκληρωθεί θετικά η συγκεκριμένη διαδικασία, ο φάκελος θα προωθηθεί στην Υδρογραφική Υπηρεσία για την έκδοση της NAVTEX.
Η αναγγελία θα προσδιορίζει τη θαλάσσια περιοχή των ερευνών, τις συντεταγμένες και τα στοιχεία που είναι απαραίτητα για την ενημέρωση της ναυσιπλοΐας.
Η διαδικασία υπολογίζεται ότι απαιτεί τουλάχιστον δύο εβδομάδες, γεγονός που σημαίνει ότι η επανέναρξη των ερευνητικών εργασιών δεν αναμένεται πριν από τις αρχές Νοεμβρίου.
Το γαλλικό πλοίο ABEILLE MARENGO μπαίνει στο επίκεντρο
Παράλληλα με το αίτημα για την έκδοση NAVTEX, προχώρησε και η διαδικασία για τη συμμετοχή του γαλλικής σημαίας ερευνητικού πλοίου ABEILLE MARENGO.
Το συγκεκριμένο πλοίο προορίζεται να πραγματοποιήσει προκαταρκτικές υποθαλάσσιες έρευνες, οι οποίες είναι απαραίτητες για τη χάραξη της διαδρομής του ηλεκτρικού καλωδίου.
Η αίτηση εξαίρεσης κατατέθηκε στο Λιμενικό από τη Next Geosolutions Europe SA, η οποία έχει αναλάβει τις σχετικές ερευνητικές εργασίες από τη Nexans.
Η ειδική άδεια ζητείται λόγω των τεχνικών απαιτήσεων του έργου και της ανάγκης να χρησιμοποιηθεί κατάλληλο πλοίο, εφόσον δεν υπάρχει διαθέσιμο αντίστοιχων δυνατοτήτων με ελληνική σημαία.
Οι έρευνες θα περιλαμβάνουν ωκεανογραφικές και βυθομετρικές εργασίες, με στόχο τη συλλογή στοιχείων για τη μορφολογία και τις συνθήκες του βυθού.
Η σχεδιαζόμενη διαδρομή εκτείνεται από τη θαλάσσια περιοχή της Κορακιάς, στον Νομό Ηρακλείου της Κρήτης, προς την Κύπρο.
Η συγκεκριμένη αίτηση εξαίρεσης αφορά τις περιοχές εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα των ελληνικών λιμενικών αρχών.
Σύμφωνα με τα έγγραφα που έχουν δημοσιοποιηθεί, οι προβλεπόμενες εργασίες καλύπτονται χρονικά έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026, με δυνατότητα περαιτέρω παράτασης.
Η Τουρκία και το μεγάλο γεωπολιτικό ερώτημα
Παρά τη θετική εξέλιξη στο διαδικαστικό σκέλος, το μεγαλύτερο ερωτηματικό παραμένει η στάση της Άγκυρας.
Η Τουρκία έχει εκφράσει στο παρελθόν αντιρρήσεις για ερευνητικές δραστηριότητες σε θαλάσσιες περιοχές της Ανατολικής Μεσογείου, επικαλούμενη τις δικές της θέσεις σχετικά με την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.
Οι θέσεις αυτές δεν γίνονται αποδεκτές από την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία.
Η επανέναρξη των ερευνών για το Great Sea Interconnector αποκτά επομένως ιδιαίτερο διπλωματικό βάρος, καθώς η πραγματοποίηση εργασιών στη θάλασσα θα αποτελέσει πρακτικό τεστ για το εάν μπορούν να αποφευχθούν νέες εντάσεις.
Στο προηγούμενο διάστημα υπήρξαν πληροφορίες για γαλλικές διπλωματικές προσπάθειες συνεννόησης με την τουρκική πλευρά, προκειμένου να διαμορφωθούν συνθήκες ομαλής συνέχισης του έργου.
Ωστόσο, δεν έχει επιβεβαιωθεί δημόσια κάποια συμφωνία που να διασφαλίζει ότι οι έρευνες θα πραγματοποιηθούν χωρίς παρεμβάσεις.
Επομένως, η έκδοση της NAVTEX θα αποτελέσει ένα σημαντικό βήμα, αλλά η πραγματική δοκιμασία θα έρθει όταν το ερευνητικό πλοίο βρεθεί στις περιοχές όπου προγραμματίζονται οι εργασίες.
Το μήνυμα της Αθήνας για τα κυριαρχικά δικαιώματα
Η ελληνική κυβέρνηση έχει διαμηνύσει ότι επιθυμεί την ολοκλήρωση του Great Sea Interconnector, επισημαίνοντας παράλληλα ότι η πρόοδος του έργου δεν μπορεί να συνδεθεί με υποχωρήσεις σε ζητήματα κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Η θέση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η υποθαλάσσια ηλεκτρική διασύνδεση δεν αποτελεί μόνο μια ενεργειακή επένδυση.
Συνδέεται με τις ευρύτερες ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο, τις σχέσεις Ελλάδας και Τουρκίας και τον γεωπολιτικό ρόλο της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Η παρουσία γαλλικής εταιρείας και γαλλικής σημαίας πλοίου προσθέτει επίσης μια σημαντική ευρωπαϊκή διάσταση στην υλοποίηση του σχεδίου, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η Γαλλία αναλαμβάνει αυτομάτως οποιονδήποτε επιχειρησιακό ή στρατιωτικό ρόλο.
Γιατί το καλώδιο είναι τόσο σημαντικό για Ελλάδα και Κύπρο
Το Great Sea Interconnector αποτελεί ένα ιδιαίτερα φιλόδοξο ενεργειακό σχέδιο, με στόχο τη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας μέσω υποθαλάσσιου καλωδίου ανάμεσα στην Κρήτη και την Κύπρο.
Η ολοκλήρωσή του αναμένεται να συμβάλει στον περιορισμό της ενεργειακής απομόνωσης της Κυπριακής Δημοκρατίας, η οποία δεν διαθέτει σήμερα αντίστοιχη ηλεκτρική διασύνδεση με το ευρωπαϊκό ηπειρωτικό σύστημα.
Παράλληλα, θα δημιουργήσει νέες δυνατότητες ανταλλαγής ηλεκτρικής ενέργειας και καλύτερης αξιοποίησης των ανανεώσιμων πηγών.
Το έργο έχει και ευρύτερη στρατηγική σημασία, καθώς αποτελεί μέρος της προσπάθειας ενίσχυσης των ενεργειακών διασυνδέσεων στην Ανατολική Μεσόγειο.
Για την Ελλάδα, η υλοποίησή του συνδέεται με την ενίσχυση του ρόλου της ως ενεργειακού κόμβου, ενώ για την Κύπρο αποτελεί σημαντικό βήμα προς τη διαφοροποίηση των επιλογών ηλεκτροδότησης.
Η επόμενη κρίσιμη ημερομηνία
Μετά τις τελευταίες κινήσεις της Nexans, το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στην ολοκλήρωση των αδειοδοτήσεων και στην έκδοση της NAVTEX.
Εφόσον δεν υπάρξουν νέες καθυστερήσεις, το ερευνητικό πλοίο θα μπορούσε να ξεκινήσει τις εργασίες του μετά το τέλος Οκτωβρίου.
Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι ξεκινά αυτομάτως και η πόντιση του καλωδίου σε ολόκληρη τη διαδρομή.
Οι προκαταρκτικές έρευνες αποτελούν ξεχωριστό και αναγκαίο στάδιο, πριν από την εκτέλεση των αντίστοιχων τεχνικών εργασιών εγκατάστασης.
Το κρίσιμο πλέον είναι εάν η διαδικαστική πρόοδος θα μετατραπεί σε πραγματική πρόοδο στο πεδίο.
Το επόμενο διάστημα θα δείξει εάν το Great Sea Interconnector μπορεί να ξεπεράσει τις γεωπολιτικές και τεχνικές δυσκολίες που το έχουν καθυστερήσει ή εάν η Ανατολική Μεσόγειος θα βρεθεί μπροστά σε έναν νέο γύρο αντιπαραθέσεων για την υλοποίηση του έργου.
