Συναγερμός στην ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας, καθώς το φυσικό αέριο ξεπέρασε τα 97 ευρώ ανά μεγαβατώρα, αγγίζοντας επίπεδα που είχαν να εμφανιστούν από την ενεργειακή κρίση του 2022. Οι αποθήκες της Ευρώπης είναι γεμάτες μόλις κατά 75%, η Γερμανία βρίσκεται στο 61% και ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή εντείνει την αβεβαιότητα. Τι σημαίνει η νέα εκτίναξη για τους λογαριασμούς φυσικού αερίου, τις τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος και τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς στην Ελλάδα.
Με τις πρώτες χαμηλές θερμοκρασίες να κάνουν την εμφάνισή τους, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα νέο κύμα ανατιμήσεων στην αγορά ενέργειας, την ώρα που τα νοικοκυριά ετοιμάζονται για την πιο απαιτητική περίοδο του χρόνου.
Το φυσικό αέριο καταγράφει τη μεγαλύτερη άνοδο των τελευταίων σχεδόν τεσσάρων ετών, προκαλώντας έντονη ανησυχία για το κόστος θέρμανσης και ηλεκτροδότησης.
Τη Δευτέρα 26 Οκτωβρίου 2026, η τιμή του ευρωπαϊκού φυσικού αερίου ξεπέρασε ενδοσυνεδριακά τα 97 ευρώ ανά μεγαβατώρα, επιστρέφοντας στα επίπεδα του Δεκεμβρίου 2022.
Τα ολλανδικά συμβόλαια TTF παράδοσης επόμενου μήνα, που αποτελούν βασικό δείκτη αναφοράς για την ευρωπαϊκή αγορά, άγγιξαν ακόμη και τα 97,50 ευρώ, ενώ στη συνέχεια παρουσίασαν διακυμάνσεις.
Πίσω από αυτή την άνοδο βρίσκονται τρεις βασικοί παράγοντες: τα χαμηλά αποθέματα φυσικού αερίου, η αυξανόμενη ζήτηση για θέρμανση και η αβεβαιότητα που προκαλεί η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.
Το ευρωπαϊκό φυσικό αέριο στα υψηλότερα επίπεδα από το 2022
Η ανοδική πορεία δεν ξεκίνησε ξαφνικά.
Τις προηγούμενες ημέρες, οι τιμές είχαν ήδη ξεπεράσει τα 90 ευρώ ανά μεγαβατώρα, καθώς οι επενδυτές άρχισαν να προεξοφλούν έναν χειμώνα με αυξημένες ανάγκες θέρμανσης και περιορισμένα ενεργειακά περιθώρια.
Η νέα άνοδος στις αρχές της εβδομάδας ενίσχυσε τις ανησυχίες για την πορεία της ευρωπαϊκής οικονομίας, αφού το φυσικό αέριο παραμένει καθοριστικός παράγοντας τόσο για τη βιομηχανία όσο και για την ηλεκτροπαραγωγή.
Παρά την έντονη αύξηση, οι σημερινές τιμές εξακολουθούν να βρίσκονται αρκετά χαμηλότερα από τα ιστορικά υψηλά της ενεργειακής κρίσης του 2022.
Αυτό, ωστόσο, δεν μειώνει την πίεση που δημιουργείται στην αγορά, ιδιαίτερα εάν το υψηλό κόστος διατηρηθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Στο 75% οι ευρωπαϊκές αποθήκες – Η Γερμανία ανησυχεί περισσότερο
Ένας από τους σημαντικότερους λόγους της αναστάτωσης είναι η κατάσταση των αποθεμάτων.
Οι αποθήκες φυσικού αερίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης βρίσκονται περίπου στο 74,6% της συνολικής χωρητικότητάς τους, σημαντικά χαμηλότερα από τα επίπεδα που συνήθως καταγράφονται αυτή την εποχή.
Ακόμη πιο δύσκολη είναι η κατάσταση στη Γερμανία, όπου η πληρότητα των αποθηκών βρίσκεται κοντά στο 61%.
Πρόκειται για μία ιδιαίτερα σημαντική εξέλιξη, καθώς η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης έχει υψηλές ενεργειακές ανάγκες, λόγω της βιομηχανικής δραστηριότητας και της χειμερινής κατανάλωσης.
Τα μειωμένα αποθέματα δεν σημαίνουν ότι επίκειται άμεση διακοπή τροφοδοσίας.
Σημαίνουν, όμως, ότι η αγορά διαθέτει μικρότερο περιθώριο ασφαλείας εάν παρουσιαστούν προβλήματα στις εισαγωγές ή εάν ακολουθήσει περίοδος παρατεταμένου ψύχους.
Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και ο φόβος για το LNG
Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή αποτελούν έναν ακόμη παράγοντα πίεσης.
Οι διαταραχές στις ενεργειακές μεταφορές από τον Περσικό Κόλπο έχουν περιορίσει τη διαθεσιμότητα υγροποιημένου φυσικού αερίου, γνωστού ως LNG, στην παγκόσμια αγορά.
Η Ευρώπη έχει αυξήσει σημαντικά τη χρήση LNG μετά την ενεργειακή κρίση του 2022, επιδιώκοντας να διαφοροποιήσει τις πηγές εφοδιασμού της.
Η επιλογή αυτή προσφέρει μεγαλύτερη ευελιξία, αλλά ταυτόχρονα την εκθέτει περισσότερο στον διεθνή ανταγωνισμό.
Όταν η διαθέσιμη ποσότητα LNG περιορίζεται, οι ευρωπαϊκές εταιρείες μπορεί να χρειαστεί να προσφέρουν υψηλότερες τιμές για να προσελκύσουν φορτία που διεκδικούν και οι αγορές της Ασίας.
Έτσι, ακόμη και μια γεωπολιτική αναταραχή χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά μπορεί να επηρεάσει το κόστος ενέργειας στην Ευρώπη.
Τι σημαίνουν οι αυξήσεις για το φυσικό αέριο στην Ελλάδα
Για τα ελληνικά νοικοκυριά που χρησιμοποιούν φυσικό αέριο για θέρμανση, η νέα άνοδος αποτελεί ένα προειδοποιητικό σημάδι.
Η τιμή TTF αποτελεί σημείο αναφοράς για την ευρωπαϊκή αγορά χονδρικής, αλλά δεν ταυτίζεται με την τελική τιμή που πληρώνει ο καταναλωτής.
Η επιβάρυνση εξαρτάται από το συμβόλαιο, την τιμολογιακή πολιτική του προμηθευτή, τη διάρκεια της σύμβασης, τις ρυθμιζόμενες χρεώσεις και τη φορολογία.
Όσοι διαθέτουν κυμαινόμενο τιμολόγιο είναι πιθανό να εκτεθούν περισσότερο σε μια παρατεταμένη αύξηση των τιμών.
Αντίθετα, οι καταναλωτές με σταθερά συμβόλαια ενδέχεται να έχουν μεγαλύτερη προστασία για όσο διάστημα ισχύουν οι συμφωνημένοι όροι.
Το κρίσιμο σημείο είναι η διάρκεια της ανόδου: μια πρόσκαιρη εκτίναξη στη χονδρική δεν οδηγεί υποχρεωτικά σε αντίστοιχη και άμεση αύξηση του λογαριασμού.
Θα ακριβύνει και το ηλεκτρικό ρεύμα;
Η αύξηση του φυσικού αερίου επηρεάζει και την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς μονάδες παραγωγής ρεύματος χρησιμοποιούν το συγκεκριμένο καύσιμο.
Όταν αυξάνεται το κόστος λειτουργίας αυτών των μονάδων, δημιουργούνται ανοδικές πιέσεις στις χονδρεμπορικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας.
Ήδη στη Γαλλία, τα συμβόλαια ηλεκτρικής ενέργειας για παράδοση τον επόμενο μήνα ξεπέρασαν τα 200 ευρώ ανά μεγαβατώρα, για πρώτη φορά από τον Ιανουάριο του 2023.
Στην Ελλάδα, η επίδραση στους τελικούς λογαριασμούς δεν είναι αυτόματη ούτε ίδια για όλους.
Καθοριστικό ρόλο παίζουν το ποσοστό συμμετοχής του φυσικού αερίου στο μείγμα ηλεκτροπαραγωγής, η παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, οι εισαγωγές και οι εξαγωγές ηλεκτρισμού, καθώς και το τιμολόγιο που έχει επιλέξει κάθε καταναλωτής.
Για τους καταναλωτές με κυμαινόμενα τιμολόγια, μια παρατεταμένη άνοδος στη χονδρική μπορεί να μεταφερθεί σε επόμενες μηνιαίες χρεώσεις.
Πόσο μπορεί να κοστίσει περισσότερο η θέρμανση
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία για τα νοικοκυριά που ετοιμάζονται να ανοίξουν τη θέρμανση.
Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος της πίεσης, εάν η χονδρική τιμή του φυσικού αερίου αυξηθεί κατά 20 ευρώ ανά μεγαβατώρα, η διαφορά αντιστοιχεί σε 2 λεπτά ανά κιλοβατώρα ενέργειας.
Σε υποθετική κατανάλωση 1.000 κιλοβατωρών, αυτό σημαίνει αύξηση κατά 20 ευρώ στο κόστος προμήθειας, μόνο εφόσον η μεταβολή της χονδρικής μεταφερθεί ολόκληρη στον καταναλωτή.
Στην πράξη, η τελική επιβάρυνση μπορεί να είναι μικρότερη, μεγαλύτερη ή να εμφανιστεί με καθυστέρηση, ανάλογα με τον τρόπο τιμολόγησης.
Επομένως, οι σημερινές τιμές δεν αρκούν από μόνες τους για να υπολογιστεί πόσο θα κοστίσει η θέρμανση ενός συγκεκριμένου σπιτιού.
Ο δύσκολος χειμώνας και το επίδομα θέρμανσης
Η νέα ενεργειακή αναταραχή συμπίπτει με την προετοιμασία των ελληνικών νοικοκυριών για τη χειμερινή περίοδο 2026-2027.
Το επίδομα θέρμανσης αποκτά ιδιαίτερη σημασία για όσους πληρούν τα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια, είτε χρησιμοποιούν φυσικό αέριο είτε άλλες επιλέξιμες μορφές θέρμανσης.
Ωστόσο, η επιδότηση δεν εξαλείφει αναγκαστικά το σύνολο της επιβάρυνσης που μπορεί να προκύψει από μια παρατεταμένη αύξηση των διεθνών τιμών.
Για τον λόγο αυτό, σημαντικό ρόλο έχει η σύγκριση των διαθέσιμων τιμολογίων, η παρακολούθηση της κατανάλωσης και ο σωστός προγραμματισμός της θέρμανσης.
Θα επαναληφθεί η ενεργειακή κρίση του 2022;
Η επιστροφή του φυσικού αερίου στα υψηλότερα επίπεδα από το 2022 προκαλεί αναπόφευκτα συγκρίσεις με την προηγούμενη μεγάλη ενεργειακή κρίση.
Ωστόσο, οι συνθήκες δεν είναι απολύτως ίδιες.
Η Ευρώπη έχει διαφοροποιήσει μέρος των πηγών εφοδιασμού της, έχει ενισχύσει τις υποδομές LNG και έχει αυξήσει τη συμμετοχή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Παράλληλα, η κατανάλωση φυσικού αερίου σε ορισμένους τομείς έχει περιοριστεί σε σχέση με τα επίπεδα πριν από την προηγούμενη κρίση.
Αυτό σημαίνει ότι, παρά τα χαμηλά αποθέματα και τις γεωπολιτικές πιέσεις, δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη μια επανάληψη των ακραίων ανατιμήσεων του 2022.
Το επόμενο διάστημα θα κριθεί από την εξέλιξη των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή, τη διαθεσιμότητα φορτίων LNG και κυρίως από τη διάρκεια και την ένταση του χειμερινού ψύχους.
Το μεγάλο στοίχημα: Να μη μεταφερθεί ολόκληρη η αύξηση στα νοικοκυριά
Οι επόμενες εβδομάδες θα είναι κρίσιμες για την αγορά ενέργειας.
Εάν οι διεθνείς τιμές παραμείνουν στα σημερινά υψηλά επίπεδα, οι πιέσεις στο κόστος παραγωγής ηλεκτρισμού και στη θέρμανση θα αυξηθούν.
Εάν, αντίθετα, βελτιωθούν οι ενεργειακές ροές ή περιοριστεί η χειμερινή ζήτηση, δεν αποκλείεται να υπάρξει αποκλιμάκωση.
