Ακριβότερη βενζίνη, μικρότερη κατανάλωση και σχεδόν αμετάβλητα φορολογικά έσοδα. Τα νοικοκυριά περιορίζουν τις μετακινήσεις και το γέμισμα του ρεζερβουάρ, την ώρα που οι αυξημένες τιμές στην αντλία ενισχύουν τις εισπράξεις του Δημοσίου από τον ΦΠΑ.
Μια παράδοξη εικόνα διαμορφώνεται στην ελληνική αγορά καυσίμων, καθώς οι καταναλωτές αγοράζουν λιγότερη βενζίνη και πετρέλαιο, αλλά το κράτος εξακολουθεί να εισπράττει δισεκατομμύρια ευρώ από τη φορολόγησή τους.
Η ακρίβεια στις αντλίες έχει αρχίσει να επηρεάζει αισθητά τις καταναλωτικές συνήθειες. Οι οδηγοί περιορίζουν τις ποσότητες που αγοράζουν, προσπαθώντας να συγκρατήσουν τις καθημερινές τους δαπάνες. Ωστόσο, η μείωση της κατανάλωσης δεν σημαίνει απαραίτητα και αντίστοιχη μείωση των χρημάτων που ξοδεύουν.
Τα στοιχεία του κρατικού προϋπολογισμού για το εννεάμηνο Ιανουαρίου – Σεπτεμβρίου 2026 αποτυπώνουν αυτή την αντίφαση: οι εισπράξεις από τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης υποχωρούν, ενώ τα έσοδα από τον ΦΠΑ στα πετρελαιοειδή αυξάνονται κατά 14,5%.
Στα 1,7 δισ. ευρώ ο ΦΠΑ από τα καύσιμα
Σύμφωνα με τα δημοσιονομικά στοιχεία, οι εισπράξεις ΦΠΑ από τα πετρελαιοειδή έφτασαν τα 1,70 δισ. ευρώ κατά τους πρώτους εννέα μήνες του 2026, έναντι 1,48 δισ. ευρώ την αντίστοιχη περίοδο του 2025.
Πρόκειται για αύξηση 14,5%, ενώ τα έσοδα ξεπέρασαν κατά 189 εκατ. ευρώ τον αρχικό στόχο του προϋπολογισμού.
Η εξήγηση βρίσκεται στον τρόπο υπολογισμού του ΦΠΑ, ο οποίος επιβάλλεται ως ποσοστό επί της φορολογητέας αξίας των καυσίμων, στην οποία περιλαμβάνεται και ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης.
Επομένως, όταν ανεβαίνει η τιμή του λίτρου, αυξάνεται και το ποσό του ΦΠΑ που εισπράττεται ανά λίτρο, ακόμη κι αν η συνολική κατανάλωση περιορίζεται.
Μειώθηκαν κατά 212 εκατ. ευρώ τα έσοδα από τον ΕΦΚ
Στον αντίποδα, ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης στα ενεργειακά προϊόντα παρουσιάζει σημαντική υποχώρηση.
Οι εισπράξεις περιορίστηκαν στα 2,99 δισ. ευρώ, έναντι 3,21 δισ. ευρώ το αντίστοιχο εννεάμηνο του 2025.
Η μείωση κατά 212 εκατ. ευρώ ή 6,6% αποτελεί ισχυρή ένδειξη περιορισμού της κατανάλωσης, καθώς ο συγκεκριμένος φόρος υπολογίζεται βάσει της ποσότητας και όχι της τελικής τιμής πώλησης.
Η εικόνα δείχνει ότι η ενεργειακή ακρίβεια έχει αρχίσει να αφήνει σαφές αποτύπωμα στην αγορά, επηρεάζοντας τόσο τα νοικοκυριά όσο και τις επιχειρήσεις.Τα κρατικά ταμεία αντέχουν, οι οικογένειες πιέζονται
Παρά τη μείωση των ποσοτήτων, το Δημόσιο διατηρεί σχεδόν σταθερά τα συνολικά φορολογικά έσοδα που προέρχονται από τα καύσιμα.
Ο συνδυασμός ΦΠΑ και Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα ενεργειακά προϊόντα απέφερε 4,69 δισ. ευρώ στο εννεάμηνο, ποσό σχεδόν ίδιο με εκείνο της προηγούμενης χρονιάς.
Με άλλα λόγια, η άνοδος των εισπράξεων από τον ΦΠΑ αντισταθμίζει σε μεγάλο βαθμό τις απώλειες που προκαλεί η μειωμένη κατανάλωση.
Για τα οικογενειακά πορτοφόλια, όμως, η πραγματικότητα είναι διαφορετική.
Η υψηλή τιμή της βενζίνης και του diesel αναγκάζει πολλούς οδηγούς να περιορίζουν τις μετακινήσεις τους ή να ανεφοδιάζονται με μικρότερες ποσότητες, χωρίς να βλέπουν ουσιαστική ελάφρυνση στα μηνιαία έξοδά τους.
Νέες πιέσεις στον προϋπολογισμό του 2027
Η υποχώρηση της κατανάλωσης αποτυπώνεται και στον δημοσιονομικό σχεδιασμό.
Το προσχέδιο του προϋπολογισμού του 2027 αναθεωρεί προς τα κάτω την εκτίμηση για τα φετινά συνολικά έσοδα από Ειδικούς Φόρους Κατανάλωσης.
Ο αρχικός στόχος των 7,46 δισ. ευρώ περιορίζεται στα 7,18 δισ. ευρώ, δηλαδή μειώνεται κατά 280 εκατ. ευρώ.
Εφόσον η σημερινή τάση συνεχιστεί, τα έσοδα από τον ΕΦΚ ενεργειακών προϊόντων ενδέχεται να κλείσουν το 2026 κοντά στα 4,07 δισ. ευρώ, περίπου 265 εκατ. ευρώ χαμηλότερα από τον αρχικό στόχο.
Fuel Pass και επιδοτήσεις: Η προσπάθεια ανακούφισης των οδηγών
Η αυξημένη επιβάρυνση των καταναλωτών έχει οδηγήσει στην εφαρμογή μέτρων οικονομικής στήριξης.
Στο εννεάμηνο καταγράφονται δαπάνες 131 εκατ. ευρώ για το Fuel Pass και 136 εκατ. ευρώ για την επιδότηση του diesel κίνησης.
Οι παρεμβάσεις αυτές στοχεύουν στον περιορισμό του κόστους για νοικοκυριά και επαγγελματίες, καθώς οι υψηλές τιμές επηρεάζουν όχι μόνο τις μετακινήσεις, αλλά και τις μεταφορές προϊόντων, την εφοδιαστική αλυσίδα και τελικά τις τιμές στην αγορά.
Η επόμενη περίοδος θεωρείται κρίσιμη, καθώς οι διεθνείς ενεργειακές εξελίξεις και η πορεία των τιμών του πετρελαίου θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό τις επιβαρύνσεις των επόμενων μηνών.
Το συμπέρασμα είναι ότι η ακρίβεια στα καύσιμα έχει δημιουργήσει δύο διαφορετικές πραγματικότητες: από τη μία, το κράτος διατηρεί υψηλές φορολογικές εισπράξεις και, από την άλλη, οι καταναλωτές υποχρεώνονται να πληρώνουν ακριβότερα την καθημερινή τους μετακίνηση.
Και όσο οι τιμές παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, το γέμισμα του ρεζερβουάρ θα συνεχίσει να αποτελεί σημαντικό έξοδο για χιλιάδες οικογένειες.
