Αεροσκάφη αλλάζουν πορεία, μαχητικά απογειώνονται και ειδικές δυνάμεις κινητοποιούνται μετά τις αλλεπάλληλες απειλές για βόμβες. Δύο πτήσεις της Aegean στο επίκεντρο του συναγερμού. Τα ύποπτα emails, τα σενάρια οργανωμένης αποσταθεροποίησης και οι υποψίες για πιθανή ρωσική εμπλοκή που παραμένουν αναπόδεικτες.
Ένα πρωτοφανές κύμα απειλών για βόμβες σε επιβατικά αεροσκάφη έχει προκαλέσει συναγερμό στις ευρωπαϊκές υπηρεσίες ασφαλείας, με δεκάδες πτήσεις να επηρεάζονται, αεροπλάνα να εκτρέπονται από την πορεία τους και μαχητικά να απογειώνονται για τη συνοδεία πολιτικών αεροσκαφών.
Μέσα σε λίγες ημέρες, τουλάχιστον 35 πτήσεις βρέθηκαν αντιμέτωπες με προειδοποιήσεις ασφαλείας, με περισσότερες από 25 περιπτώσεις να καταγράφονται την Πέμπτη 5 Νοεμβρίου. Ανάμεσά τους και δύο πτήσεις της ελληνικής Aegean, από τη Θεσσαλονίκη προς το Μιλάνο και από την Αθήνα προς τη Βιέννη.
Παρότι οι έλεγχοι δεν εντόπισαν εκρηκτικούς μηχανισμούς, η ασυνήθιστη συχνότητα των περιστατικών προκαλεί έντονο προβληματισμό.
Το μεγάλο ερώτημα που απασχολεί τις ευρωπαϊκές αρχές είναι εάν πρόκειται για μεμονωμένες κακόβουλες φάρσες ή για μια συντονισμένη επιχείρηση που αποσκοπεί στην πρόκληση αναστάτωσης, οικονομικής ζημιάς και φόβου.
Οι δύο πτήσεις της Aegean που μπήκαν στο στόχαστρο
Η Ελλάδα βρέθηκε στο επίκεντρο του κύματος απειλών την Πέμπτη 5 Νοεμβρίου, όταν η Aegean ενημερώθηκε για πιθανή τοποθέτηση εκρηκτικών μηχανισμών σε δύο αεροσκάφη της.
Πρόκειται για τις πτήσεις:
-
Α3552: Θεσσαλονίκη – Μιλάνο, με προορισμό το αεροδρόμιο Μαλπένσα.
-
Α3860: Αθήνα – Βιέννη.
Και τα δύο αεροσκάφη προσγειώθηκαν με ασφάλεια, ενώ ακολούθησαν οι προβλεπόμενοι έλεγχοι από τις αρμόδιες αρχές.
Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση της Aegean, οι απειλές αποδείχθηκαν αβάσιμες και οι πτήσεις αναχώρησαν μετά την ολοκλήρωση των διαδικασιών ασφαλείας.
Στο Μιλάνο κινητοποιήθηκαν ειδικές αστυνομικές μονάδες, καθώς ανάλογη απειλή είχε δεχθεί και αεροσκάφος της Ryanair που εκτελούσε πτήση από το Πόρτο.
Από τη Γαλλία μέχρι τη Βουλγαρία: Πτήσεις εκτρέπονται και απογειώνονται μαχητικά
Η κατάσταση ήταν ιδιαίτερα σοβαρή σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες.
Πτήση της Aer Lingus από το Δουβλίνο προς τη Ρώμη οδηγήθηκε σε στρατιωτική βάση στη Γαλλία, ενώ αεροσκάφη της Ryanair που κατευθύνονταν στη Σόφια πραγματοποίησαν έκτακτες προσγειώσεις.
Σε άλλες περιπτώσεις ενεργοποιήθηκαν στρατιωτικά αεροσκάφη για τη συνοδεία επιβατικών πτήσεων.
Ανάλογες απειλές καταγράφηκαν σε δρομολόγια που συνδέουν την Ιταλία, την Ισπανία, την Πολωνία, τη Φινλανδία, τη Βρετανία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Μέχρι στιγμής, οι έλεγχοι δεν έχουν αποκαλύψει πραγματικούς εκρηκτικούς μηχανισμούς. Ωστόσο, ακόμη και μια ψευδής απειλή αρκεί για να προκαλέσει τεράστια κινητοποίηση.
Υβριδικός πόλεμος: Γιατί οι υποψίες στρέφονται και προς τη Ρωσία
Το μπαράζ απειλών εκδηλώνεται σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής έντασης στην Ευρώπη, με τις υπηρεσίες ασφαλείας να βρίσκονται ήδη σε επιφυλακή για κυβερνοεπιθέσεις, δολιοφθορές και περιστατικά με drones κοντά σε κρίσιμες υποδομές.
Σύμφωνα με ειδικούς σε θέματα ασφάλειας, τέτοιες ενέργειες μπορούν να εντάσσονται στο πλαίσιο του λεγόμενου υβριδικού πολέμου, όπου η πρόκληση αναστάτωσης επιτυγχάνεται χωρίς συμβατική στρατιωτική επίθεση.
Η Ρωσία βρίσκεται στο επίκεντρο σχετικών συζητήσεων, καθώς ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν αποδώσει στο παρελθόν στη Μόσχα ενέργειες υβριδικού χαρακτήρα.
Ωστόσο, υπάρχει μια σημαντική παράμετρος: δεν έχει παρουσιαστεί κανένα επιβεβαιωμένο στοιχείο που να συνδέει τη Ρωσία ή το Ιράν με τις συγκεκριμένες απειλές στις ευρωπαϊκές πτήσεις.
Οι αρχές εξετάζουν διαφορετικά ενδεχόμενα, από οργανωμένη επιχείρηση έως ανεξάρτητους δράστες που αντιγράφουν προηγούμενα περιστατικά.
Το μυστηριώδες email και η οργάνωση με τη ρωσική ονομασία
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν απειλητικά μηνύματα που στάλθηκαν σε ευρωπαϊκά αεροδρόμια.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα, ορισμένα από αυτά έφεραν την υπογραφή «Fighters of the Male State», ονομασία που παραπέμπει σε ρωσικό εξτρεμιστικό κίνημα.
Το γεγονός αυτό έχει προκαλέσει ερωτήματα, χωρίς όμως να αποδεικνύει την ταυτότητα των αποστολέων.
Οι ερευνητές καλούνται να εξακριβώσουν εάν τα μηνύματα προέρχονται από κοινή πηγή, εάν χρησιμοποιούνται ψευδείς ταυτότητες ή εάν διαφορετικά άτομα επιχειρούν να εκμεταλλευτούν το κλίμα φόβου.
Οι ψεύτικες βόμβες προκαλούν πραγματική οικονομική ζημιά
Η μεγαλύτερη απειλή δεν περιορίζεται στον φόβο που προκαλείται στους επιβάτες.
Κάθε προειδοποίηση για βόμβα μπορεί να ενεργοποιήσει μια ιδιαίτερα δαπανηρή αλυσίδα διαδικασιών.
Οι αεροπορικές εταιρείες υποχρεώνονται να αλλάζουν προγραμματισμούς, να πραγματοποιούν έκτακτους ελέγχους, να καθυστερούν αναχωρήσεις και να διαχειρίζονται τις συνέπειες για εκατοντάδες ταξιδιώτες.
Παράλληλα, κινητοποιούνται αστυνομικές δυνάμεις, προσωπικό αεροδρομίων και, σε ορισμένες περιπτώσεις, στρατιωτικά μέσα.
Αυτή ακριβώς η δυσανάλογη σχέση ανάμεσα στο μικρό κόστος μιας απειλής και στις μεγάλες συνέπειές της αποτελεί χαρακτηριστικό στοιχείο των υβριδικών επιχειρήσεων.
Ευρωπαϊκή Επιτροπή: Παρέμβαση Τζιτζικώστα και μηχανισμός ανταλλαγής πληροφοριών
Η έκταση των περιστατικών προκάλεσε την παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Ο Ευρωπαίος Επίτροπος Μεταφορών, Απόστολος Τζιτζικώστας, ανακοίνωσε την ενεργοποίηση του ευρωπαϊκού μηχανισμού ανταλλαγής πληροφοριών για την ασφάλεια των αερομεταφορών.
Οι Βρυξέλλες βρίσκονται σε συνεργασία με τα κράτη-μέλη, τις αεροπορικές εταιρείες, τις αστυνομικές αρχές και τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Ασφάλειας της Αεροπορίας (EASA).
Ο Επίτροπος υπογράμμισε ότι είναι ακόμη πρόωρο να εξαχθούν συμπεράσματα για ενδεχόμενη σύνδεση όλων των περιστατικών, καθώς οι έρευνες συνεχίζονται.
Το μεγάλο ερώτημα: Ποιος θέλει να παραλύσει τις ευρωπαϊκές αερομεταφορές;
Οι ευρωπαϊκές υπηρεσίες ασφαλείας έχουν μπροστά τους μια ιδιαίτερα σύνθετη υπόθεση.
Η γεωγραφική διασπορά των απειλών, η συγκέντρωσή τους σε ελάχιστες ημέρες και η απουσία ενός συγκεκριμένου στόχου δημιουργούν ερωτήματα για τα πραγματικά κίνητρα των δραστών.
Εάν αποδειχθεί ότι υπάρχει οργανωμένο σχέδιο, τότε η υπόθεση θα αποκτήσει πολύ μεγαλύτερες διαστάσεις από μια συνηθισμένη σειρά τηλεφωνικών ή ηλεκτρονικών απειλών.
Εάν, αντίθετα, πρόκειται για μιμητισμό, οι αρχές θα πρέπει και πάλι να αντιμετωπίσουν ένα φαινόμενο που μπορεί να διαταράξει σοβαρά την καθημερινή λειτουργία των αερομεταφορών.
