Σε ένα από τα σημαντικότερα πολιτικά και οικονομικά παζάρια των τελευταίων ετών εξελίσσεται η μάχη για τη διαδοχή της Κριστίν Λαγκάρντ στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ). Οι μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρωζώνης επιχειρούν να καταλήξουν σε μια συνολική συμφωνία για τη νέα ηγεσία της Τράπεζας, με τις διαβουλεύσεις να επεκτείνονται πολύ πέρα από την επιλογή του επόμενου προέδρου.
Στο τραπέζι βρίσκονται τρεις κορυφαίες θέσεις, δύο επίσημες υποψηφιότητες για την προεδρία και μια σειρά από πολιτικές ισορροπίες που πρέπει να διατηρηθούν ανάμεσα στον ευρωπαϊκό Βορρά και Νότο.
Η πρόωρη αποχώρηση της Λαγκάρντ, η οποία θα εγκαταλείψει τη θέση της στις 7 Φεβρουαρίου 2027, έχει επιταχύνει τις διαδικασίες. Ο στόχος των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων είναι να υπάρξει συμφωνία κατά τη Σύνοδο Κορυφής της 17ης και 18ης Δεκεμβρίου 2026, χωρίς ωστόσο να θεωρείται δεδομένο ότι θα ολοκληρωθεί τότε και η επίσημη διαδικασία διορισμού.
Ποιοι διεκδικούν την προεδρία της ΕΚΤ
Δύο έμπειροι Ευρωπαίοι τραπεζίτες βρίσκονται επισήμως στην κούρσα για την αντικατάσταση της Κριστίν Λαγκάρντ.
Πάμπλο Ερνάντεθ ντε Κος – Ισπανία: Πρώην διοικητής της Τράπεζας της Ισπανίας και σημερινός γενικός διευθυντής της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών (BIS). Η Μαδρίτη προβάλλει την οικονομική του εμπειρία και την ικανότητά του να επιτυγχάνει συναινέσεις.
Κλάας Νοτ – Ολλανδία: Πρώην επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας της Ολλανδίας, με μακρά εμπειρία στη νομισματική πολιτική. Έχει υποστηρίξει παραδοσιακά αυστηρότερη στάση απέναντι στον πληθωρισμό, ενώ το τελευταίο διάστημα προβάλλει πιο ευέλικτες θέσεις για τη διαχείριση του ευρωπαϊκού χρέους.
Η Ισπανία και η Ολλανδία έχουν ήδη καταθέσει επισήμως τις υποψηφιότητές τους, με το Eurogroup της 9ης Νοεμβρίου να συζητά το θέμα χωρίς να προχωρήσει σε τελική σύσταση.
Το παζάρι δεν αφορά μία αλλά τρεις καρέκλες
Η προεδρία της ΕΚΤ δεν είναι η μοναδική θέση που πρέπει να καλυφθεί.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες καλούνται να συνεννοηθούν για τρεις σημαντικούς διορισμούς:
-
Πρόεδρος της ΕΚΤ: Η Κριστίν Λαγκάρντ αποχωρεί στις 7 Φεβρουαρίου 2027.
-
Επικεφαλής οικονομολόγος: Η θητεία του Ιρλανδού Φίλιπ Λέιν ολοκληρώνεται τον Μάιο του 2027.
-
Μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου αρμόδιο για τις αγορές: Η Γερμανίδα Ιζαμπέλ Σνάμπελ αποχωρεί στις 3 Ιανουαρίου 2027 για να αναλάβει καθήκοντα στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.
Η ταυτόχρονη αλλαγή τριών προσώπων στο εξαμελές Εκτελεστικό Συμβούλιο δημιουργεί μια ασυνήθιστη συγκυρία, καθώς τα κράτη-μέλη προσπαθούν να συμφωνήσουν σε ένα συνολικό πακέτο.
Το παρασκήνιο Μακρόν – Μερτς και η γαλλική πρόταση
Σύμφωνα με δημοσίευμα της γαλλικής εφημερίδας Le Monde, το Παρίσι εξετάζει το ενδεχόμενο να υποστηρίξει τον Ισπανό Πάμπλο Ερνάντεθ ντε Κος για την προεδρία της ΕΚΤ.
Η συγκεκριμένη επιλογή θα μπορούσε να ενταχθεί σε μια ευρύτερη συμφωνία με τη Γερμανία, η οποία θα αποκτούσε καθοριστικό λόγο στην επιλογή του νέου επικεφαλής οικονομολόγου.
Στο ίδιο πλαίσιο, η Γαλλία φέρεται να επιδιώκει την τοποθέτηση της Λοράνς Μπουν, πρώην υπουργού Ευρωπαϊκών Υποθέσεων και πρώην επικεφαλής οικονομολόγου του ΟΟΣΑ, στο Εκτελεστικό Συμβούλιο της ΕΚΤ.
Το ζήτημα φέρεται να συζητήθηκε μεταξύ του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν και του Γερμανού καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς.
Ωστόσο, η γερμανική στάση δεν έχει οριστικοποιηθεί. Μεταξύ των προσώπων που συζητούνται για τη θέση του επικεφαλής οικονομολόγου βρίσκεται και ο Τομπίας Αντριάν, ανώτατο στέλεχος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου.
Ο ρόλος Πιερρακάκη και το κρίσιμο Eurogroup
Σημαντικός είναι και ο ρόλος του Έλληνα υπουργού Οικονομικών και προέδρου του Eurogroup, Κυριάκου Πιερρακάκη, ο οποίος έχει αναφερθεί δημόσια στην ανάγκη να επιταχυνθεί η διαδικασία επιλογής.
Ο ίδιος έχει χαρακτηρίσει την ταυτόχρονη πλήρωση των τριών θέσεων μια ιδιαίτερα ασυνήθιστη συγκυρία για τους ευρωπαϊκούς θεσμούς.
Όπως έχει εξηγήσει, η τελική πολιτική απόφαση θα ληφθεί από τους Ευρωπαίους ηγέτες, ενώ το Eurogroup θα συμβάλει στη διευκόλυνση της διαδικασίας.
Η συνάντηση των υπουργών Οικονομικών στις 9 Νοεμβρίου αποτέλεσε το πρώτο σημαντικό βήμα των διαβουλεύσεων, χωρίς να αναδειχθεί κοινά αποδεκτός υποψήφιος.
Γιατί η επιλογή ενδιαφέρει και την Ελλάδα
Η διαδοχή της Λαγκάρντ δεν αφορά μόνο τα πρόσωπα που θα καταλάβουν τις κορυφαίες θέσεις στην ΕΚΤ.
Η νέα ηγεσία θα έχει σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση της νομισματικής πολιτικής της Ευρωζώνης, με αποφάσεις που επηρεάζουν τα επιτόκια, το κόστος δανεισμού, τις τράπεζες και τις χρηματοπιστωτικές αγορές.
Για χώρες με υψηλό δημόσιο χρέος, όπως η Ελλάδα και η Ιταλία, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η στάση της ΕΚΤ απέναντι στις μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων.
Ο Ολλανδός Κλάας Νοτ έχει επιχειρήσει να καθησυχάσει τις περισσότερο χρεωμένες οικονομίες, εκφράζοντας την πρόθεσή του να παρακολουθεί στενά αυτές τις αποκλίσεις, ενώ έχει τοποθετηθεί θετικά και απέναντι στην έκδοση κοινού ευρωπαϊκού χρέους.
Πάντως, οι αποφάσεις για τα επιτόκια λαμβάνονται συλλογικά από το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ και δεν καθορίζονται αποκλειστικά από τον πρόεδρο.
Η 18η Δεκεμβρίου και το επόμενο κεφάλαιο της ΕΚΤ
Η Σύνοδος Κορυφής της 17ης και 18ης Δεκεμβρίου αποτελεί το βασικό πολιτικό ορόσημο για τη συμφωνία των Ευρωπαίων ηγετών.
Η διαδικασία προβλέπει σύσταση από το Συμβούλιο της ΕΕ, διαβούλευση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την ΕΚΤ και, στη συνέχεια, την τελική απόφαση σε επίπεδο Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.
Το μεγάλο ερώτημα δεν είναι μόνο ποιος θα διαδεχθεί την Κριστίν Λαγκάρντ, αλλά και πώς θα κατανεμηθούν οι υπόλοιπες θέσεις μεταξύ των ισχυρότερων ευρωπαϊκών οικονομιών.
Με δύο υποψηφίους, τρεις θέσεις και τέσσερις ισχυρές χώρες στο επίκεντρο των διαβουλεύσεων, η νέα ηγεσία της ΕΚΤ αποτελεί πλέον ένα από τα σημαντικότερα πολιτικοοικονομικά ζητήματα της Ευρώπης.
