Σήμερα διεξάγονται οι τελευταίες διαβουλεύσεις για τη σύναψη μιας συμφωνίας στην παγκόσμια Dιάσκεψη του ΟΗΕ για το Kλίμα, η οποία θεωρείται κρίσιμης σημασίας για να διατηρηθούν οι πιθανότητες να επιτευχθούν οι στόχοι κατά της κλιματικής αλλαγής.
Έπειτα από μακρές και δύσκολες διαπραγματεύσεις χθες η βρετανική προεδρία της COP26 ανακοίνωσε ότι θέλει να παρουσιάσει νωρίς σήμερα ένα νέο σχέδιο τελικής δήλωσης, το οποίο ενδέχεται να υποστεί και πάλι τροποποιήσεις πριν από την τελική υιοθέτησή του.
Η διάσκεψη αναμένεται να ολοκληρωθεί επισήμως στις 20.00 ώρα Ελλάδος, αλλά οι διαπραγματευτές των περίπου 200 χωρών μελών μπορεί, όπως συμβαίνει συχνά, να χρειαστεί να συνεχιστούν περαιτέρω.
«Υπάρχει ακόμη πολλή δουλειά» υπογράμμισε χθες ο Βρετανός πρόεδρος της COP26 Αλόκ Σάρμα, προειδοποιώντας τις αντιπροσωπίες των χωρών: «Ο κόσμος μάς παρακολουθεί… Δεν μπορούμε να τον απογοητεύσουμε».
Μετά την υιοθέτηση χθες το βράδυ συναινετικών κεφαλαίων, εξακολουθούν να υφίστανται πολλά ζητήματα πάνω στα οποία υπάρχουν διαφωνίες, κυρίως όσον αφορά τη χρηματοδότηση των φτωχών χωρών, οι οποίες ευθύνονται λιγότερο για την υπερθέρμανση του πλανήτη σε σχέση με τις πλουσιότερες, αλλά υφίστανται εντονότερα τις συνέπειές της.
Οι καταστροφές που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή πολλαπλασιάζονται σε όλον τον κόσμο -πλημμύρες, καύσωνες, ξηρασίες- με συνέπειες ζημιές και θύματα, κάτι που υπογραμμίζει την ανάγκη για επιτάχυνση των δράσεων κατά της κλιματικής κρίσης, η οποία, όπως προειδοποιούν οι επιστήμονες, απειλεί μακροπρόθεσμα την ίδια την ύπαρξη της ανθρωπότητας.
Οι πλούσιες χώρες που μετέχουν στη διάσκεψη είχαν αποτύχει πριν από την έναρξή της να τηρήσουν μια παλιά υπόσχεση, την οποία έδωσαν πριν από 12 χρόνια, να επιτύχουν από το 2020 η βοήθειά τους προς τις πιο φτωχές χώρες για το κλίμα να φτάσει το συμβολικό ποσό των 100 δισ. δολαρίων.
Την ίδια ώρα αυτές αποδέσμευσαν τους τελευταίους μήνες δισεκατομμύρια για να σώσουν τις οικονομίες τους από την κρίση που πυροδότησε η πανδημία, με σχέδια ανάκαμψης όχι πάντα πολύ «πράσινα».
Θεωρώντας το ποσό των 100 δισ. ήδη παρωχημένο, οι φτωχές ή αναδυόμενες χώρες επιμένουν για την αύξησή του σε έως 1.300 δισ. το έτος, σύμφωνα με υπολογισμούς της ομάδας των αφρικανικών χωρών.
Οι τελευταίες αξιώνουν επίσης μια εκ νέου εξισορρόπηση του πακέτου αυτού με τις μειώσεις των εκπομπών των αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου – ονομάζεται «μετριασμός» στην κλιματική ορολογία και συγκεντρώνει τα τρία τέταρτα των χρηματοδοτήσεων για την προσαρμογή στις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής. Επιπλέον ζητούν οι χρηματοδοτήσεις αυτές να λαμβάνουν εφεξής υπ’ όψιν τους τις απώλειες και τις ζημίες που ήδη υφίστανται.
Ωστόσο διαπιστώνεται ότι στο κείμενο που βρίσκεται ήδη στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων «υπάρχει μια έλλειψη ισορροπίας όσον αφορά τα ζητήματα μετριασμού που έχουν επανέλθει στο επίκεντρο των ανησυχιών, κάτι το οποίο μας προκαλεί ένα μικρό πρόβλημα, καθώς τα ζητήματα προσαρμογής μετατίθενται σε δεύτερο πλάνο» δήλωσε ο επικεφαλής των Αφρικανών διαπραγματευτών Τανγκί Γκαχούμα-Μπεκάλε.
Κι αυτό διότι η βρετανική προεδρία, αν και υπογραμμίζει τη σημασία των ζητημάτων χρηματοδότησης, έχει ένα ρητό, το «κρατήστε ζωντανό τον 1,5 βαθμό Κελσίου», το οποίο αναφέρεται στον πιο φιλόδοξο στόχο της Αυμφωνίας του Παρισιού του 2015 για τον περιορισμό της ανόδου της θερμοκρασίας «πολύ κάτω» από τους 2 βαθμούς Κελσίου σε σύγκριση με τα επίπεδα της προβιομηχανικής εποχής, ει δυνατόν στον 1,5 βαθμό Κελσίου.
Η αποστολή αυτή δείχνει σχεδόν αδύνατη, καθώς, σύμφωνα με τον ΟΗΕ, ο κόσμος εξακολουθεί να κατευθύνεται προς μια «καταστροφική» υπερθέρμανση της τάξης των 2,7 βαθμών Κελσίου, παρά τις νέες δεσμεύσεις για το 2030 που είχαν ανακοινωθεί λίγο πριν και κατά την έναρξη της COP26.
Σε άλλο μέρος του κειμένου καλούνται ως εκ τούτου τα κράτη-μέλη να αναθεωρούν προς τα πάνω τις δεσμεύσεις τους για τη μείωση των εκπομπών των αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου πιο τακτικά από αυτό που προβλέπεται από τη Συμφωνία του Παρισιού, και αυτό ήδη από το 2022.
Μάλιστα, αυτή η φιλοδοξία έλαβε απροσδόκητη ώθηση την Τετάρτη με μια ξαφνική κοινή δέσμευση των ΗΠΑ και της Κίνας να εργαστούν από κοινού για την «ενίσχυση της δράσης για το κλίμα».
Άλλο ένα επίμαχο ζήτημα όσον αφορά το σχέδιο της τελικής δήλωσης, αυτό των ορυκτών καυσίμων, αναφέρεται για πρώτη φορά ρητά σε αυτό το επίπεδο σε ένα σχέδιο δήλωσης. Οι συγκεκριμένοι ενεργειακοί πόροι, αν και είναι η πρώτη πηγή των εκπομπών των αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου, δεν αναφέρονταν ούτε στη Συμφωνία του Παρισιού.
Λόγω της εχθρικής στάσης των χωρών παραγωγής, ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες καταδίκασε χθες «τις κούφιες υποσχέσεις την ώρα που η βιομηχανία ενέργειας από τα ορυκτά καύσιμα συνεχίζει να λαμβάνει τρισεκατομμύρια σε επιδοτήσεις (…) ή την ώρα που οι χώρες συνεχίζουν να κατασκευάζουν σταθμούς παραγωγής ενέργειας με την καύση άνθρακα».
Υπό τις επευφημίες των συμμετεχόντων, η νεαρή ακτιβίστρια από την Ουγκάντα Βανέσα Νακάτε συμπλήρωσε: «Την ατμόσφαιρα δεν την ενδιαφέρουν οι δεσμεύσεις… Η ανθρωπότητα δεν θα σωθεί με υποσχέσεις!».
Οι διαπραγματευτές έχουν πλέον μόνον μερικές ώρες στη διάθεσή τους επίπονων διαβουλεύσεων για να ξεπεράσουν τις διαφορές τους και να ανταποκριθούν στις προσδοκίες που γέννησε η διάσκεψη της Γλασκόβης.
