Η ενεργειακή επάρκεια και η απεξάρτηση από τα ρυπογόνα καύσιμα ήταν δύο έννοιες που απασχόλησαν κυβερνήσεις και καταναλωτές παγκοσμίως τη χρονιά που πέρασε, κυρίως εξαιτίας του πολέμου στην Ουκρανία και τις άμεσες επιπτώσεις του στην ασφάλεια εφοδιασμού και στις τιμές ρεύματος, φυσικού αερίου και πετρελαίου. Υπήρξαν όμως και άλλες εξελίξεις που αξίζει να αναφερθούν σε μια ανασκόπηση του 2022.
1) Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία διαταράσσει την ενεργειακή αγορά
Τις ήδη υψηλές τιμές για ρεύμα και φυσικό αέριο εκτοξεύει η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία στις 24 Φεβρουαρίου 2022. Από τότε έως σήμερα στην Ευρώπη καταβάλλονται προσπάθειες περιορισμού των αυξήσεων, προκειμένου να υποστηριχθούν καταναλωτές και επιχειρήσεις. Ωστόσο, η Ευρώπη, αν και φαίνεται ότι θα ξεπεράσει τον φετινό δύσκολο χειμώνα, θα κληθεί να βρει λύσεις και για τον επόμενο.
2) Ο λιγνίτης ανακάμπτει στο ενεργειακό ισοζύγιο της χώρας
Στις 6 Απριλίου ο πρωθυπουργός εξήγγειλε από την Κοζάνη την επαναφορά του λιγνίτη στους σχεδιασμούς για το ενεργειακό ισοζύγιο της χώρας, σε μια προσπάθεια να αντικατασταθεί το ακριβό φυσικό αέριο στην ηλεκτροπαραγωγή. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΑΔΜΗΕ, η συμμετοχή του λιγνίτη αυξήθηκε από 4% τον Νοέμβριο του 2021 σε 9,4% ένα χρόνο αργότερα και με το ενδεχόμενο να αυξηθεί περισσότερο τους πρώτους μήνες του 2023, αν το απαιτήσουν οι ανάγκες.
3) Μεγάλο επενδυτικό ενδιαφέρον για ΑΠΕ
Για πρώτη φορά καταγράφεται στη χώρα μας περικοπή στην έγχυση ενέργειας σταθμών ΑΠΕ λόγω αδυναμίας του δικτύου να την απορροφήσει. Οι αιτήσεις για νέες ΑΠΕ και για νέους σταθμούς αποθήκευσης ξεπερνούν τις δυνατότητες των δικτύων μεταφοράς και διανομής να υποδεχθούν επιπλέον ισχύ. Η απόφαση του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για τις προτεραιότητες στην εξέταση αιτημάτων για όρους σύνδεσης από τον ΑΔΜΗΕ αναδιατάσσει την επιχειρηματική «επετηρίδα», ωστόσο η θεσμοθέτηση των περικοπών έγχυσης βρίσκεται πλέον στην ημερήσια διάταξη. Παράλληλα για πρώτη φορά η Ε.Ε. εγκρίνει ένα σχήμα στήριξης μονάδων αποθήκευσης, τη διενέργεια του πρώτου διαγωνισμού για αιολικά και φωτοβολταϊκά υπό το νέο μοντέλο, τη θεσμοθέτηση πλαισίου για την ανάπτυξη των offshore αιολικών πάρκων, αλλά και την ψήφιση του δεύτερου «κύματος» απλοποίησης της διαδικασίας αδειοδότησης των ΑΠΕ.
4) Επανεκκινεί το ελληνικό πρόγραμμα έρευνας υδρογονανθράκων
Τον Νοέμβριο αρχίζουν σεισμικές έρευνες της κοινοπραξίας υπό την ExxonMobil στην περιοχή στα νότια και δυτικά της Κρήτης. Για την εν λόγω περιοχή υπάρχουν συγκεκριμένα στοιχεία που υποδηλώνουν ότι υπάρχουν σοβαρές πιθανότητες για μεγάλο κοίτασμα φυσικού αερίου. Σε κάθε περίπτωση, η απόφαση για γεώτρηση ή αποχώρηση θα ληφθεί εντός του 2025 ή του 2026, ενώ η ανάπτυξη του κοιτάσματος το 2027. Εφόσον οι έρευνες είναι επιτυχείς, εκτιμάται ότι η παραγωγή θα αρχίσει το 2029.
5) Κατάργηση της ρήτρας αναπροσαρμογής, πλαφόν στα έσοδα των ηλεκτροπαραγωγών
Την 1η Ιουλίου καταργείται η ρήτρα αναπροσαρμογής στα τιμολόγια λιανικής ρεύματος, ενώ τίθεται πλαφόν στα έσοδα των ηλεκτροπαραγωγών στο Χρηματιστήριο Ενέργειας, ανάλογα με την τεχνολογία παραγωγής. Στο εξής μέρος των υπερκερδών των εταιρειών ενέργειας παρακρατείται στην πηγή και διοχετεύεται στο Ταμείο Ενεργειακής Μετάβασης, ώστε το κράτος να επιδοτεί τους λογαριασμούς πολιτών και επιχειρήσεων.
6) Μέτρα έκτακτης φορολόγησης των υπερκερδών των εταιρειών ενέργειας
Υιοθετείται η έκτακτη φορολόγηση των υπερκερδών των εταιρειών ενέργειας. Η αρχή έγινε με τις ηλεκτροπαραγωγικές εταιρείες, ακολούθησαν οι εταιρείες προμήθειας και λιγο πριν κλείσει ο χρόνος εξαγγέλθηκε η φορολόγηση των διυλιστικών ομίλων κατά τα πρότυπα του ευρωπαϊκού κανονισμού. Σύμφωνα με τους αρχικούς υπολογισμούς των διυλιστηρίων, η έκτακτη φορολόγηση με συντελεστή 33% αναμένεται να αποφέρει ένα ποσό της τάξης των 650 εκατ. ευρώ.
7) Η Ελλάδα, εξαγωγέας φυσικού αερίου προς τις βόρειες χώρες
Η Ελλάδα γίνεται χώρα-εξαγωγέας φυσικού αερίου, καθώς στη Ρεβυθούσα καταφθάνουν μεγάλοι όγκοι LNG που διοχετεύονται προς Βουλγαρία και από εκεί σε άλλες χώρες προς τον Βορρά. Παράλληλα, προγραμματίζονται νέες υποδομές, όπως τα FSRU στην Αλεξανδρούπολη, στην Κόρινθο, στον Βόλο και στη Θεσσαλονίκη. Η Ελλάδα επιδιώκει την αναβάθμισή της στο ενεργειακό χάρτη της περιοχής, δεδομένου ότι πλέον το LNG τείνει να καταστεί από τα βασικά καύσιμα της Ευρώπης και η χώρα από τις βασικές πύλες εισόδου στο Νότο προς τις βασικές ευρωπαϊκές αγορές.
8) Το σχέδιο REPowerEU για καθαρή ενέργεια και απεξάρτηση από τη Ρωσία
Η Κομισιόν παρουσιάζει το σχέδιο REPowerEU για ενεργειακή εξοικονόμηση, καθαρή ενέργεια και διαφοροποίηση ενεργειακού εφοδιασμού, το οποίο αναθεωρεί επί το ριζοσπαστικότερο λίγους μήνες αργότερα. Στο πλαίσιο της νέας ευρωπαϊκής πολιτικής, στο τέλος της χρονιάς υιοθετείται η κατά προτεραιότητα αδειοδότηση των ΑΠΕ και οι «πράσινοι» σταθμοί ενέργειας χαρακτηρίζονται εργα υπέρτατου δημοσίου συμφέροντος.
9) Θεσμοθετείται πλαφόν στη χονδρική τιμή του αερίου
Έπειτα από πολύμηνες δύσκολες διαπραγματεύσεις και αμοιβαίους συμβιβασμούς, η Ευρωπαϊκή Ένωση υιοθετεί μέτρα ελέγχου των ενεργειακών αγορών, με πρώτο την επιβολή πλαφόν -έστω υπό όρους και προϋποθέσεις- στο ύψος της χονδρικής τιμής του φυσικού αερίου. Το ανώτατο όριο τιμής ορίζεται στα 180€/MWh και θα ισχύει από 15 Φεβρουαρίου 2023 για τον δείκτη τιμών TTF και από 31 Μαρτίου 2023 για όλους τους υπόλοιπους δείκτες, έπειτα από αξιολόγηση του ESMA και του ACER.
10) Γεγονός ο πρώτος ελληνικός κλιματικός νόμος
Στις 26 Μαΐου ψηφίζεται από τη Βουλή ο πρώτος κλιματικός νόμος της χώρας, ο οποίος προβλέπει -μεταξύ άλλων- τη σταδιακή απομάκρυνση από τους καυστήρες πετρελαίου και από τους κινητήρες εσωτερικής καύσης. Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική έκθεση του νόμου, σκοπός είναι η δημιουργία ενός συνεκτικού πλαισίου για τη βελτίωση της προσαρμοστικής ικανότητας και της κλιματικής ανθεκτικότητας της χώρας και τη διασφάλιση της σταδιακής μετάβασης στη κλιματική ουδετερότητα έως το 2050, με τον πλέον περιβαλλοντικά βιώσιμο, κοινωνικά δίκαιο και οικονομικά αποδοτικό τρόπο.
Πηγή: energypress.gr
