Η νέα πρόταση κανονισμού για τον οικολογικό σχεδιασμό των προϊόντων που έθεσε σε διαβούλευση πριν από τρεις ημέρες η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θέτει νέες προοπτικές για την κυκλική οικονομία εστιάζοντας στο σημαντικότερο παράγοντα που καθορίζει την «πράσινη» ταυτότητα ενός προϊόντος.
Πλέον, επιχειρείται ο καθορισμός κριτηρίων όχι μόνο για την ενεργειακή απόδοση, αλλά και για την κυκλικότητα και τη συνολική μείωση του περιβαλλοντικού και κλιματικού αποτυπώματος των προϊόντων, θα οδηγήσει σε μεγαλύτερη ανεξαρτησία ως προς την ενέργεια και τους πόρους και σε λιγότερη ρύπανση.
Η σύνδεση του σχεδιασμού των προϊόντων με την κυκλική οικονομία
Ο σχεδιασμός προϊόντων καθορίζει έως και το 80% των περιβαλλοντικών επιπτώσεων του κύκλου ζωής ενός προϊόντος και μέσω νέων απαιτήσεων γίνεται προσπάθεια προκειμένου να καταστούν τα προϊόντα πιο ανθεκτικά, αξιόπιστα, επαναχρησιμοποιήσιμα, αναβαθμίσιμα, επισκευάσιμα, ευκολότερα στη συντήρηση, την ανακαίνιση και την ανακύκλωση, καθώς και αποδοτικότερα ως προς την ενέργεια και τους πόρους. Μάλιστα, η πρόταση περιλαμβάνει επίσης μέτρα για τον τερματισμό της καταστροφής μη πωληθέντων καταναλωτικών αγαθών, καθώς και για την επέκταση των πράσινων δημόσιων συμβάσεων και την παροχή κινήτρων για βιώσιμα προϊόντα.
Με τη νέα αυτή πρωτοβουλία, η Επιτροπή επεκτείνει το υφιστάμενο πλαίσιο οικολογικού με την κάλυψη του ευρύτερου δυνατού φάσματος προϊόντων και με τη διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής των απαιτήσεων με τις οποίες πρέπει να συμμορφώνονται τα προϊόντα. Στόχος μεταξύ άλλων είναι να περιοριστούν τα φαινόμενα Greenwashing καθώς οι ειδικές ανά προϊόν απαιτήσεις πληροφόρησης θα διασφαλίσουν ότι οι καταναλωτές γνωρίζουν τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των αγορών τους. Όλα τα προϊόντα που υπόκεινται σε ρύθμιση θα διαθέτουν ψηφιακά διαβατήρια προϊόντος. Αυτό θα διευκολύνει την επισκευή ή την ανακύκλωση των προϊόντων, καθώς και την παρακολούθηση των ουσιών που προκαλούν ανησυχία κατά μήκος της αλυσίδας εφοδιασμού. Επίσης, εισάγεται η δυνατότητα επισήμανσης.
Οικολογικός σχεδιασμός και για τα δομικά και κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα
Η νέα πρόταση προωθεί την αναθεώρηση του κανονισμού για τα δομικά προϊόντα δημιουργώντας ένα εναρμονισμένο πλαίσιο για την αξιολόγηση και τη γνωστοποίηση των περιβαλλοντικών και κλιματικών επιδόσεων των δομικών προϊόντων. Οι νέες απαιτήσεις για τα προϊόντα θα διασφαλίσουν ότι ο σχεδιασμός και η κατασκευή των δομικών προϊόντων βασίζονται στην πλέον σύγχρονη τεχνολογία, ώστε να καθίστανται τα προϊόντα αυτά πιο ανθεκτικά, επισκευάσιμα, ανακυκλώσιμα και ευκολότερα στην ανακατασκευή τους.
Τα κτίρια ευθύνονται για το 50% περίπου της εξόρυξης και κατανάλωσης πόρων, για πάνω από το 30% των συνολικών αποβλήτων που παράγει ετησίως η Ε.Ε., για το 40% της ενεργειακής κατανάλωσης της Ε.Ε. και για το 36% των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου που σχετίζονται με την ενέργεια.
Τα ειδικά μέτρα θα περιλαμβάνουν και απαιτήσεις οικολογικού σχεδιασμού για τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα, σαφέστερη πληροφόρηση, ψηφιακό διαβατήριο προϊόντος και υποχρεωτικό ενωσιακό πρόγραμμα διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού. Προβλέπει επίσης μέτρα για την αντιμετώπιση της ακούσιας ελευθέρωσης μικροπλαστικών από κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα, τη διασφάλιση της ακρίβειας των οικολογικών ισχυρισμών και την προώθηση κυκλικών επιχειρηματικών μοντέλων, συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών επαναχρησιμοποίησης και επισκευής. Για την αντιμετώπιση της γρήγορης μόδας, η στρατηγική καλεί επίσης τις εταιρείες να μειώσουν τον αριθμό των συλλογών ετησίως, να αναλάβουν την ευθύνη και να αναλάβουν δράση για την ελαχιστοποίηση του αποτυπώματος άνθρακα και του περιβαλλοντικού αποτυπώματός τους, και καλεί τα κράτη μέλη να θεσπίσουν ευνοϊκά φορολογικά μέτρα για τον τομέα της επαναχρησιμοποίησης και επισκευής. Η Επιτροπή θα προωθήσει τη μετάβαση αυτή και με δραστηριότητες ευαισθητοποίησης.
Σημειώνεται ότι η διαβούλευση θα διαρκέσει 12 εβδομάδες από την ημερομηνία δημοσίευσης όλων των γλωσσικών εκδόσεων, ενώ σύμφωνα με τη σχετική ανακοίνωση, η Επιτροπή θέλει να συγκεντρώσει απόψεις σχετικά με τις κατηγορίες νέων προϊόντων και τα μέτρα που θα πρέπει να ληφθούν πρώτα, ώστε ο καθορισμός των προτεραιοτήτων να είναι διαφανής και συμπεριληπτικός.
