Άρχισε χθες Δευτέρα ο τρίτος γύρος των διαπραγματεύσεων μεταξύ των εκπροσώπων των χωρών-μελών των Ηνωμένων Εθνών στο Ναϊρόμπι, την πρωτεύουσα της Κένυας, για να οριστικοποιηθούν οι λεπτομέρειες μιας παγκοσμίως δεσμευτικής συμφωνίας με στόχο τη μείωση των πλαστικών απορριμμάτων.
Σύμφωνα με την ένωση κατασκευαστών πλαστικών Plastics Europe, 400,3 εκατομμύρια τόνοι πλαστικού παράχθηκαν παγκοσμίως μέσα στο 2022, διπλάσια ποσότητα σε σχέση με το 2002. Περισσότερο από το 90% από αυτήν την ποσότητα κατασκευάζεται από υλικά που έχουν βάση το πετρέλαιο, παρότι έχει αυξηθεί το ποσοστό των ανακυκλωμένων και βιολογικής βάσης πρώτων υλών.
Τη μεγαλύτερη ανησυχία προκαλεί ο κύκλος ζωής του πλαστικού γιατί χρειάζεται αιώνες για να αποσυντεθεί.
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, από όλη την ποσότητα πλαστικών απορριμμάτων που παρήχθη μεταξύ του 1950 και του 2018, το 76% απορρίφθηκε σε χωματερές ή στο περιβάλλον. Επίσης, εκτιμάται ότι 4,8 έως 12,7 εκατομμύρια τόνοι πλαστικών απορριμμάτων καταλήγουν κάθε χρόνο στους ωκεανούς. Εκεί προκαλούν καταστροφή στα οικοσυστήματα, είτε ως μικροσκοπικά σωματίδια, γνωστά ως μικροπλαστικά, ή μέσω της απελευθέρωσης τοξικών χημικών.
Σύμφωνα με έκθεση του Περιβαλλοντικού Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών (United Nations Environment Programme – UNEP), η παγκόσμια μόλυνση από τα πλαστικά μπορεί να μειωθεί κατά 80% μέχρι το 2040.
Υπενθυμίζεται ότι τον Μάρτιο του 2022, εκπρόσωποι από περισσότερες από 170 χώρες στα Ηνωμένα Έθνη αποφάσισαν να αγωνιστούν για την επίτευξη συμφωνίας για την αντιμετώπιση της μόλυνσης από τα πλαστικά. Στόχος της συμφωνίας είναι να καθοριστούν δεσμευτικά μέτρα για ολόκληρο τον κύκλο ζωής των πλαστικών – από τις ποσότητες στις οποίες παράγονται μεμονωμένα υλικά έως τον σχεδιασμό πλαστικών προϊόντων και την απόρριψη και την ανακύκλωση πλαστικών απορριμμάτων.
Μετά τις συναντήσεις στην Ουρουγουάη και τη Γαλλία, ο γύρος διαπραγματεύσεων στην Κένυα είναι ο τρίτος από τους πέντε. Μια σύνοδος κορυφής των κρατών αναμένεται να οριστικοποιήσει τη συμφωνία στα μέσα του 2025, ωστόσο φαίνεται ότι υπάρχει ακόμη πολύς δρόμος έως τότε. Οι διαπραγματευτές τονίζουν ότι δεν πρόκειται για δαιμονοποίηση ή απαγόρευση του πλαστικού. Αντίθετα, η συμφωνία θα πρέπει να καθορίσει εάν και σε ποιον βαθμό θα πρέπει να περιοριστεί η παραγωγή διαφόρων πλαστικών και με ποια μέσα θα πρέπει να επιτευχθεί αυτό. Επίσης, η συμφωνία θα ρυθμίζει τη χρήση ιδιαίτερα επιβλαβών χημικών συστατικών. Θα ασχολείται με τον χειρισμό πλαστικών απορριμμάτων τόσο σε μεμονωμένες χώρες όσο και πέρα από τα εθνικά σύνορα, καθώς και με τη συλλογή και επαναχρησιμοποίηση ανακυκλώσιμων υλικών. Πρέπει επίσης να αποσαφηνιστούν οι μηχανισμοί χρηματοδότησης και λογοδοσίας.
Πολλά θεμελιώδη ερωτήματα εξακολουθούν να είναι αναπάντητα, όπως το τι καλύπτεται στην πραγματικότητα από το πεδίο εφαρμογής της συμφωνίας – επειδή ο όρος «πλαστικό» στην καθομιλουμένη περιλαμβάνει πολλούς διαφορετικούς τύπους πλαστικού. Υπάρχει διαφωνία ως προς το ζήτημα των νομικά δεσμευτικών στόχων και κατά πόσο και σε ποιον βαθμό θα περιοριστεί η παραγωγή. Ιδιαίτερα οι πλούσιες σε πετρέλαιο χώρες θέλουν να επικεντρωθούν στις διαδικασίες ανακύκλωσης και όχι στους περιορισμούς στην παραγωγή.
Διαφορετικά συμφέροντα συγκρούονται επίσης όσον αφορά τη χρηματοδότηση: οι αναπτυσσόμενες και οι αναδυόμενες χώρες αναμένουν από τις βιομηχανικές χώρες να βοηθήσουν στην κάλυψη του κόστους.
Την Κυριακή, μια ομάδα 20 διεθνών επιστημόνων έστειλε μια ανοιχτή επιστολή στους διαπραγματευτές ζητώντας τους να βάλουν την ανθρώπινη υγεία στο επίκεντρο των συνομιλιών και να στοχεύσουν σε μια συνθήκη που θα μειώσει τους όγκους παραγωγής πλαστικών και «θα επιβάλει τη σωστή δοκιμή όλων των χημικών ουσιών στα πλαστικά».
Πηγή: protothema.gr
