Η αιφνιδιαστική χαλάρωση των αμερικανικών κυρώσεων στη Ρωσία ανατρέπει τις ισορροπίες στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου. Οι τιμές υποχωρούν, αλλά τα ουκρανικά χτυπήματα σε ενεργειακές εγκαταστάσεις και οι επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια στον Περσικό Κόλπο κρατούν ζωντανό τον φόβο νέας εκτίναξης.
Σε ένα επικίνδυνο παιχνίδι ανάμεσα στη γεωπολιτική ένταση και τις αποφάσεις της Ουάσιγκτον έχει μετατραπεί η παγκόσμια αγορά πετρελαίου, με τον Ντόναλντ Τραμπ να επιχειρεί να ανακόψει το νέο κύμα ανατιμήσεων, την ώρα που δύο πολεμικά μέτωπα απειλούν την ομαλή τροφοδοσία της διεθνούς αγοράς.
Η νέα παρέμβαση του Αμερικανού προέδρου, με τη χαλάρωση περιορισμών που επηρεάζουν τις ρωσικές εξαγωγές καυσίμων, προκάλεσε άμεση αντίδραση στις διεθνείς αγορές, οδηγώντας το Brent κάτω από το ψυχολογικό όριο των 108 δολαρίων το βαρέλι.
Στις πρωινές συναλλαγές της Δευτέρας 19 Οκτωβρίου, το Brent διαμορφωνόταν στα 107,92 δολάρια, καταγράφοντας πτώση 1,77%, ενώ το αμερικανικό αργό WTI υποχωρούσε κατά 0,82%, στα 100,58 δολάρια το βαρέλι.
Η αποκλιμάκωση έρχεται έπειτα από μια εβδομάδα έντονων ανατιμήσεων, κατά την οποία το Brent είχε φτάσει την Παρασκευή στα 109,86 δολάρια, στο υψηλότερο επίπεδο από τον περασμένο Μάιο.
Πίσω από τις διακυμάνσεις βρίσκεται η προσπάθεια των επενδυτών να αξιολογήσουν εάν οι μεγαλύτερες ποσότητες ρωσικών καυσίμων μπορούν να αντισταθμίσουν τους κινδύνους από τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία.
Η κίνηση Τραμπ που άλλαξε τα δεδομένα
Καθοριστικό ρόλο στη νέα πτώση των τιμών διαδραματίζει η απόφαση της αμερικανικής κυβέρνησης να άρει προσωρινά βασικούς περιορισμούς και δασμούς που είχαν επιβληθεί στη Ρωσία.
Η απόφαση δημιουργεί προσδοκίες ότι μεγαλύτερες ποσότητες ρωσικού πετρελαίου και διυλισμένων προϊόντων θα μπορέσουν να διοχετευθούν στις διεθνείς αγορές, περιορίζοντας τις πιέσεις στην προσφορά.
Ωστόσο, η εφαρμογή των αλλαγών δεν θεωρείται δεδομένη σε όλη της την έκταση.
Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο έχει αναφερθεί σε περίοδο αξιολόγησης έως 60 ημερών, κατά την οποία η Ουάσιγκτον θα εξετάσει τις οικονομικές επιπτώσεις των περιορισμών.
Για τους επενδυτές, αυτό σημαίνει ότι η προοπτική αύξησης της προσφοράς λειτουργεί ήδη καθησυχαστικά, χωρίς όμως να υπάρχει ακόμη σαφής εικόνα για τις ποσότητες που θα φτάσουν πραγματικά στην αγορά.
Ουκρανία: Στο στόχαστρο οι ενεργειακές εγκαταστάσεις της Ρωσίας
Την ίδια στιγμή, το πολεμικό μέτωπο Ρωσίας και Ουκρανίας εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό παράγοντα αβεβαιότητας.
Νέες επιθέσεις ουκρανικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών σημειώθηκαν την Κυριακή σε ενεργειακές εγκαταστάσεις στην περιοχή της Αγίας Πετρούπολης, προκαλώντας πυρκαγιές σε υποδομές αποθήκευσης και διακίνησης καυσίμων.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί ο πετρελαϊκός τερματικός σταθμός της περιοχής, ο οποίος, σύμφωνα με τα στοιχεία της Kpler που παρατίθενται στο αρχικό ρεπορτάζ, εξάγει περίπου 120.000 βαρέλια διυλισμένων προϊόντων ημερησίως.
Η έκταση των ζημιών παραμένει κρίσιμη για την αξιολόγηση των επιπτώσεων.
Εάν αποδειχθεί ότι έχουν επηρεαστεί σοβαρά οι δυνατότητες φόρτωσης και εξαγωγής, η προσφορά ρωσικών καυσίμων θα μπορούσε να περιοριστεί, παρά την απόφαση της αμερικανικής κυβέρνησης.
Το νέο κύμα επιθέσεων αναδεικνύει παράλληλα την ευθραυστότητα των προσπαθειών για περιορισμό των πληγμάτων σε ενεργειακές υποδομές.
Η Μόσχα και το Κίεβο εξακολουθούν να αλληλοκατηγορούνται για επιθέσεις κατά κρίσιμων εγκαταστάσεων, ενώ ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει προειδοποιήσει ότι η Ουκρανία θα συνεχίσει να απαντά στα ρωσικά χτυπήματα.
Περσικός Κόλπος: Οι επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια προκαλούν συναγερμό
Ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία προκαλεί η κατάσταση στη Μέση Ανατολή, όπου η ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών πετρελαίου βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο.
Νέα περιστατικά επιθέσεων σε εμπορικά πλοία και δεξαμενόπλοια στον Περσικό Κόλπο ενισχύουν τους φόβους για διακοπές στις εξαγωγές αργού από μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές περιοχές του πλανήτη.
Σύμφωνα με τις αναφορές του βρετανικού Κέντρου Επιχειρήσεων Θαλάσσιου Εμπορίου (UKMTO), δύο δεξαμενόπλοια βρέθηκαν στο στόχαστρο επιθέσεων την Παρασκευή στα ανοικτά της Σαουδικής Αραβίας.
Η ένταση στην περιοχή έχει ήδη προκαλέσει σημαντικές επιβαρύνσεις στις θαλάσσιες μεταφορές, με το κόστος ασφάλισης και τους ναύλους να επηρεάζονται από τους αυξημένους κινδύνους.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα για τις αγορές δεν είναι μόνο τα μεμονωμένα περιστατικά, αλλά η πιθανότητα μιας ευρύτερης διατάραξης της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Πρόκειται για μια από τις σημαντικότερες ενεργειακές διόδους παγκοσμίως, καθώς μέσω αυτής διακινείται μεγάλο μέρος του πετρελαίου που εξάγουν οι χώρες του Περσικού Κόλπου.
Μια σοβαρή και παρατεταμένη διακοπή των μεταφορών θα μπορούσε να προκαλέσει νέα απότομη αύξηση των διεθνών τιμών.
Η αγορά ανάμεσα στην πρόσθετη προσφορά και τον φόβο των ελλείψεων
Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι ιδιαίτερα σύνθετη.
Από τη μία πλευρά, η Ουάσιγκτον επιχειρεί να αυξήσει τη διαθέσιμη προσφορά και να περιορίσει τις τιμές, οι οποίες παραμένουν σε επίπεδα που επιβαρύνουν τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά διεθνώς.
Από την άλλη, οι πολεμικές συγκρούσεις απειλούν να ακυρώσουν μέρος αυτής της προσπάθειας.
Οι αγορές παρακολουθούν κυρίως εάν οι ρωσικές εξαγωγές θα ενισχυθούν ουσιαστικά, πόσο σοβαρές είναι οι ζημιές στις ενεργειακές εγκαταστάσεις και εάν θα υπάρξει περαιτέρω κλιμάκωση στον Περσικό Κόλπο.
Η σημερινή πτώση των τιμών δείχνει ότι οι επενδυτές δίνουν προς το παρόν μεγαλύτερη βαρύτητα στην προοπτική αύξησης της προσφοράς.
Ωστόσο, η ισορροπία παραμένει εύθραυστη και μπορεί να ανατραπεί από μία νέα στρατιωτική εξέλιξη.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα το πετρέλαιο πάνω από τα 100 δολάρια
Για την ελληνική οικονομία, η παραμονή του πετρελαίου σε τόσο υψηλά επίπεδα εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρό παράγοντα κόστους.
Παρά την υποχώρηση του Brent κάτω από τα 108 δολάρια, οι διεθνείς τιμές παραμένουν υψηλές και συνεχίζουν να ασκούν πιέσεις στα καύσιμα, στις μεταφορές και στο κόστος λειτουργίας των επιχειρήσεων.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η πορεία των τιμών του πετρελαίου θέρμανσης, καθώς η αγορά έχει ήδη εισέλθει στη χειμερινή περίοδο.
Η αποκλιμάκωση του αργού θα μπορούσε σταδιακά να προσφέρει ανακούφιση, εφόσον διατηρηθεί και μεταφερθεί στις τιμές των διυλισμένων προϊόντων.
Ωστόσο, η τελική τιμή στην αντλία επηρεάζεται επίσης από τις διεθνείς τιμές των καυσίμων, την ισοτιμία ευρώ-δολαρίου, τη φορολογία και τα περιθώρια εμπορίας.
Παράλληλα, ενδεχόμενη νέα άνοδος των τιμών θα μπορούσε να αυξήσει το μεταφορικό κόστος και να ενισχύσει τις πληθωριστικές πιέσεις σε μια περίοδο κατά την οποία νοικοκυριά και επιχειρήσεις προσπαθούν να περιορίσουν τις ενεργειακές δαπάνες τους.
Τα 108 δολάρια δεν σημαίνουν τέλος της ενεργειακής κρίσης
Η παρέμβαση Τραμπ προσφέρει προσωρινά στην αγορά ένα αντίβαρο απέναντι στους γεωπολιτικούς κινδύνους.
Δεν εξαλείφει, όμως, τις απειλές που προέρχονται από τα δύο πολεμικά μέτωπα.
Όσο οι ενεργειακές εγκαταστάσεις στη Ρωσία και οι θαλάσσιες μεταφορές στη Μέση Ανατολή παραμένουν εκτεθειμένες σε επιθέσεις, οι τιμές του πετρελαίου θα συνεχίσουν να κινούνται υπό την πίεση της αβεβαιότητας.
