Πακέτο κινήτρων ύψους 500 εκατομμυρίων ευρώ για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής επιστημονικής έρευνας, ανακοίνωσε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ελπίζοντας η Ευρώπη να προσελκύσει κορυφαίους Αμερικανούς επιστήμονες που είναι δυσαρεστημένοι με τις πολιτικές του Ντόναλντ Τραμπ.
«Ο ρόλος της επιστήμης στον σημερινό κόσμο αμφισβητείται. Αμφισβητείται η επένδυση στη θεμελιώδη, ελεύθερη και ανοιχτή έρευνα. Πόσο λάθος εκτίμηση. Η επιστήμη δεν έχει διαβατήριο, δεν έχει φύλο, δεν έχει εθνικότητα ή πολιτικό κόμμα» είπε αρχικά κυρία Φον ντερ Λάιεν σε κοινές δηλώσεις της με τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν από το ιστορικό Πανεπιστήμιο της Σορβόννης στο Παρίσι.
«Στην Ευρώπη επιλέγουμε να γίνουμε η ήπειρος όπου τα πανεπιστήμια αποτελούν πυλώνες της κοινωνίας και του τρόπου ζωής μας» τόνισε και πρόσθεσε: «Η επιστήμη είναι μια επένδυση, και πρέπει να προσφέρουμε τα κατάλληλα κίνητρα. Γι’ αυτό είμαι σε θέση να ανακοινώσουμε ότι θα προτείνουμε ένα νέο πακέτο 500 εκατομμυρίων ευρώ για την περίοδο 2025-2027, ώστε να κάνουμε την Ευρώπη “μαγνήτη” για τους ερευνητές».
Εμ. Μακρόν: Η Γαλλία θα επενδύσει 100 εκατ. ευρώ επιπλέον
«Κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί ότι μία από τις μεγαλύτερες δημοκρατίες του κόσμου θα καταργούσε ερευνητικά προγράμματα με πρόσχημα την ύπαρξη του όρου διαφορετικότητα, ότι θα έκοβε τις βίζες σε ερευνητές. Και όμως, έκανε αυτό το λάθος και σήμερα αυτό που φαινόταν κάποτε αδιανόητο είναι πραγματικότητα» υπογράμμισε με τη σειρά του ο Εμανουέλ Μακρόν, ανακοινώνοντας ότι η γαλλική κυβέρνηση θα επενδύσει επιπλέον 100 εκατομμύρια ευρώ για να προσελκύσει ξένους ερευνητές στη Γαλλία.
«Απέναντι στις απειλές η Ευρώπη πρέπει να γίνει καταφύγιο» πρόσθεσε ο Μακρόν, υπογραμμίζοντας: «Χωρίς ελεύθερη επιστήμη, χάνουμε αυτό που βρίσκεται στην καρδιά των δυτικών φιλελεύθερων δημοκρατιών… Στόχος είναι ερευνητές από όλο τον κόσμο που πιστεύουν σε αυτήν την ελεύθερη επιστήμη, ανοιχτή σε όλους, να έρθουν στην Ευρώπη οι ίδιοι και οι οικογένειές τους και να μπορούν να εργαστούν, να ερευνήσουν και να διδάξουν εκεί, με απόλυτη ελευθερία».
«Αυτό που αμφισβητείται σήμερα, κυρίως δεδομένου του καίριου ρόλου των Ηνωμένων Πολιτειών στην παγκόσμια επιστήμη, είναι οι κύριες ερευνητικές πλατφόρμες που δομούν την έρευνα σε παγκόσμια κλίμακα, οι απαραίτητες βάσεις δεδομένων στην επιδημιολογία και την κλιματολογία, οι οποίες κινδυνεύουν να κλείσουν, να καταστούν μη προσβάσιμες ή ακόμη και σε ορισμένες περιπτώσεις να χαθούν με ανεπανόρθωτες συνέπειες για την επιστήμη… Η Γαλλία και η Ευρώπη δεν μπορούν να επιτρέψουν να συμβεί αυτό. Γι’ αυτό πρέπει επειγόντως να προστατεύσουμε ή να αναδημιουργήσουμε αυτές τις βάσεις δεδομένων για να τις αναλάβουμε» επέμεινε ο Γάλλος πρόεδρος και κάλεσε την Ευρώπη να «επενδύσει μαζικά» σε «περίπου δέκα έργα του αιώνα», στους τομείς της υγείας, του διαστήματος, της κβαντικής τεχνολογίας, της Τεχνητής Νοημοσύνης, της κυκλικής οικονομίας, της γήρανσης του πληθυσμού, της πυρηνικής ενέργειας, του κλίματος, της ηλεκτρονικής και της καταπολέμησης της παραπληροφόρησης.
Αρκετοί ομιλητές στην εκδήλωση στο γαλλικό πανεπιστήμιο καταφέρθηκαν κατά των προσπαθειών του Τραμπ να περικόψει την ομοσπονδιακή χρηματοδότηση της έρευνας αλλά και των μεγάλων αμερικανικών πανεπιστημίων, όπως το Χάρβαρντ. Τόσο ο Γάλλος υπουργός Ανώτατης Εκπαίδευσης Φιλίπ Μπαπτίστ όσο και ο Ρόμπερτ Πρόκτορ, διακεκριμένος καθηγητής της Ιστορίας της Επιστήμης στο Στάνφορντ, χαρακτήρισαν αυτό που συμβαίνει στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού «αντίστροφο Διαφωτισμό».
Η επικεφαλής της Κομισιόν δεν αναφέρθηκε ονομαστικά στους Αμερικανούς ερευνητές ή στον Τραμπ, αλλά οι στόχοι της ήταν σαφείς. Μάλιστα, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν συμπεριέλαβε στην ομιλία της την ιστορία της Μαρί Κιουρί – της πρωτοποριακής, βραβευμένης με Νόμπελ επιστήμονα που διέφυγε από τη ρωσοκρατούμενη Πολωνία για τη Γαλλία.
Αναζητώντας ταλέντα
Η εκδήλωση στη Σορβόννη με τίτλο «Επιλέξτε την Ευρώπη για την επιστήμη» έρχεται έπειτα από επιστολή 13 ευρωπαϊκών χωρών, συμπεριλαμβανομένων της Γαλλίας, της Γερμανίας και της Ισπανίας, προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, προτρέποντάς τη να κινηθεί γρήγορα για να προσελκύσει ακαδημαϊκά ταλέντα. Η Γαλλία άρχισε τη δική της πρωτοβουλία «Επιλέξτε τη Γαλλία για την επιστήμη» τον Απρίλιο, με μια ειδική πλατφόρμα για αιτήσεις για τη φιλοξενία διεθνών ερευνητών. Το γαλλικό υπουργείο Έρευνας δήλωσε στο AFP: «Ορισμένοι ξένοι ερευνητές έχουν ήδη φτάσει στη Γαλλία για να εξοικειωθούν με την υποδομή, περιμένοντας τη δημιουργία των κεφαλαίων και της πλατφόρμας».
Τις τελευταίες ημέρες, το κορυφαίο επιστημονικό ερευνητικό κέντρο της Γαλλίας CNRS άρχισε επίσης μια νέα πρωτοβουλία για την προσέλκυση ξένων εργαζομένων, των οποίων η έρευνα απειλείται, καθώς και Γάλλων ερευνητών που εργάζονται στο εξωτερικό, μερικοί από τους οποίους δεν θέλουν να ζήσουν και να μεγαλώσουν τα παιδιά τους στις Ηνωμένες Πολιτείες του Τραμπ, όπως δήλωσε στο AFP ο πρόεδρός του Αντουάν Πετί.
Στη Γαλλία, το Πανεπιστήμιο Aix-Marseille άρχισε το πρόγραμμα «Ασφαλής χώρος για την επιστήμη» τον Μάρτιο και αναμένεται να υποδεχτεί τους πρώτους ξένους ερευνητές τον Ιούνιο.
Σε επιστολή του προς τα γαλλικά πανεπιστήμια τον Μάρτιο, ο Φιλίπ Μπατίστ έγραψε: «Πολλοί γνωστοί ερευνητές αμφισβητούν ήδη το μέλλον τους στις Ηνωμένες Πολιτείες. Θα θέλαμε φυσικά να καλωσορίσουμε έναν ορισμένο αριθμό από αυτούς».
