Σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα έχουν μειωθεί η παραγωγή και η κατανάλωση άνθρακα στην Ευρώπη. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, τα επίπεδα παραγωγής το 2024 μειώθηκαν σε 242 εκατομμύρια τόνους, κάτι που μεταφράζεται σε πτώση 12% σε σύγκριση με το 2023 και συνέχιση της πτωτικής πορείας που παρατηρήθηκε το 2023.
Επίσης, σημαντικά μειώθηκε πέρυσι η κατανάλωση, σε λίγο πάνω από 306 εκατομμύρια τόνους, μια σημαντική πτώση που αντικατοπτρίζεται στον φθίνοντα ρόλο του καυσίμου στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, που έχει πλέον μειωθεί στο 12% στην Ε.Ε.
Ενώ τα περισσότερα κράτη-μέλη έχουν καταργήσει σταδιακά όλη την παραγωγή άνθρακα, η Βουλγαρία, η Γερμανία, η Ελλάδα, η Ουγγαρία, η Ρουμανία και η Σλοβενία συνεχίζουν να εξάγουν τον εξαιρετικά ρυπογόνο λιγνίτη.
Ο λιγνίτης, γνωστός κα ως «καφέ άνθρακας», είναι ο πιο ρυπογόνος και λιγότερο αποδοτικός άνθρακας, καθώς είναι λιγότερο «καθαρός» από τον «μαύρο» ή «σκληρό» άνθρακα και απαιτεί μεγαλύτερες ποσότητες για την παραγωγή της ίδιας ποσότητας ενέργειας, με αποτέλεσμα να είναι πιο ρυπογόνος.
Όσον αφορά την πραγματική κατανάλωση άνθρακα, η κατανάλωση λιγνίτη εξακολουθεί να είναι διπλάσια από την κατανάλωση μαύρου άνθρακα (περίπου 200 εκατομμύρια τόνοι έναντι 110 εκατομμυρίων τόνων).
Συνολικά 11 κράτη-μέλη -μεταξύ των οποίων η Ισπανία, η Ιταλία, η Ιρλανδία, η Φινλανδία, η Σουηδία, η Πορτογαλία, η Νορβηγία και η Μολδαβία- φαίνεται να τον έχουν καταργήσει σταδιακά.
Από την άλλη πλευρά, η Γερμανία εξακολουθεί να καίει μεγάλες ποσότητες – 92 εκατομμύρια τόνους το 2024 περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο κράτος-μέλος της Ε.Ε. και σχεδόν όλες τις χώρες που συνορεύουν με την Ε.Ε.
Η Γερμανία έχει προγραμματίσει να καταργήσει τον μαύρο άνθρακα έως το 2036 και τον καφέ άνθρακα έως το 2038, ενώ η Πολωνία θα συνεχίσει να χρησιμοποιεί αυτό το καύσιμο έως το 2049.
Χώρες όπως η Τσεχική Δημοκρατία, η Βουλγαρία και η Ρουμανία πρότειναν σχέδια για τον τερματισμό της χρήσης άνθρακα κατά τη δεκαετία του 2030, αλλά μέχρι στιγμής δεν έχουν ληφθεί νομικά δεσμευτικές αποφάσεις, σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος. Η Γαλλία, η Ιταλία και η Ισπανία θα μπορούσαν να το πράξουν έως το 2030, σύμφωνα με τον οργανισμό.
Η Ελλάδα ενδέχεται να προχωρήσει ακόμη νωρίτερα, σύμφωνα με έναν νέο χάρτη πορείας που στοχεύει στον τερματισμό της παραγωγής ενέργειας από άνθρακα έως το 2028. Η Αθήνα πρόκειται να επενδύσει «δισεκατομμύρια ευρώ σε περιοχές που εξαρτώνται από τον άνθρακα για να τις βοηθήσει να ανασυγκροτηθούν καλύτερα – και πιο πράσινα», σε μια διαδικασία μετάβασης που υποστηρίζεται από την Παγκόσμια Τράπεζα.
Άλλες χώρες της Ευρώπης έχουν σταματήσει να χρησιμοποιούν άνθρακα για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας -μεταξύ των οποίων το Ηνωμένο Βασίλειο, το Βέλγιο, η Αυστρία, η Σουηδία και η Ιρλανδία, σύμφωνα με την Beyond Fossil Fuels-, αν και ορισμένες ενδέχεται να συνεχίζουν να τον χρησιμοποιούν σε περιορισμένο βαθμό για άλλους σκοπούς, όπως η θέρμανση.
Το εμπόριο άνθρακα
Ο πόλεμος στην Ουκρανία προκάλεσε σημαντική αναδιάρθρωση μεταξύ των κύριων προμηθευτών άνθρακα της Ε.Ε. Υπήρξε απότομη μείωση των εισαγωγών μαύρου άνθρακα από τη Ρωσία, οι οποίες μειώθηκαν κατά 98% μεταξύ 2021 και 2023, ως συνέπεια της απαγόρευσης της Ε.Ε. για τον άνθρακα που προμηθεύει η Μόσχα.
Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Eurostat (2023) δείχνουν ότι το 90% των εισαγωγών σκληρού άνθρακα της ΕΕ προέρχεται από πέντε μόνο χώρες: την Αυστραλία και τις ΗΠΑ (κυρίως), την Κολομβία, τη Νότια Αφρική και το Καζακστάν.
Περίπου το 67% του μαύρου άνθρακα της Ε.Ε. είναι εισαγόμενος.
Πηγή: in.gr
