Eπικίνδυνα φυτοφάρμακα εισάγονται παράνομα στην Ελλάδα και άλλες ευρωπαϊκές χώρες σε όλο και μεγαλύτερες ποσότητες, σύμφωνα με ρεπορτάζ του πρακτορείου Reuters, απειλώντας τη βιοποικιλότητα και δυνητικά την ανθρώπινη υγεία.
Με το κόστος των εντομοκτόνων, των ζιζανιοκτόνων, των μυκητοκτόνων και άλλων φυτοφαρμάκων να αυξάνεται, πολλοί αγρότες στρέφονται σε μια φθηνότερη εναλλακτική: υγρά σε πλαστικά μπουκάλια χωρίς ετικέτες που φέρνουν λαθρέμποροι διά ξηράς και διά θαλάσσης.
Όπως ανέφεραν τουλάχιστον δέκα αγρότες από τη Θεσσαλία, τα προϊόντα αυτά είναι πιο αποτελεσματικά από τα νόμιμα, ωστόσο είναι και πιο επικίνδυνα: εργαστηριακές αναλύσεις που κοινοποιήθηκαν στο Reuters δείχνουν ότι τα μπουκάλια περιέχουν φυτοφάρμακα που έχουν απαγορευτεί εδώ και χρόνια στην Ε.Ε.
Οι διαστάσεις του φαινομένου στην Ελλάδα είναι ενδεικτικές της κατάστασης και στην υπόλοιπη ΕΕ, όπως ανέφεραν αγρότες, εκλεγμένοι αξιωματούχοι, αρμόδιες Αρχές και εκπρόσωποι της βιομηχανίας γεωργικών φαρμάκων.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι η χρήση παράνομων ουσιών αυξάνεται, παρά τις προσπάθειες της Ε.Ε. να περιορίσει περαιτέρω τη χρήση φυτοφαρμάκων στο πλαίσιο της πράσινης μετάβασης. Τουλάχιστον το 14% των φυτοφαρμάκων που χρησιμοποιούνται σήμερα στην Ε.Ε. είναι παράνομο, έναντι περίπου 10% το 2015, σύμφωνα με τα στοιχεία της Ένωσης. Μάλιστα, όπως ανέφερε ο Ελληνικός Σύνδεσμος Φυτοπροστασίας (ΕΣΥΦ, εκπροσωπεί τις εταιρείες φυτοφαρμάκων), σε ορισμένες περιοχές της Ελλάδας το ποσοστό εκτοξεύεται στο 25%.
Δεδομένου ότι το λαθρεμπόριο συχνά δεν γίνεται αντιληπτό, οι πραγματικές διαστάσεις του προβλήματος πρέπει να είναι πολύ μεγαλύτερες από ό,τι δείχνουν τα επίσημα στοιχεία, ανέφεραν αρμόδιες αρχές στην Ελλάδα, στη Γαλλία, στη Γερμανία και την Ισπανία. «Είναι μια μακροχρόνια ανησυχία» δήλωσε εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής απαντώντας σε ερώτηση του Reuters.
Αν και οι χώρες-μέλη είναι αρμόδιες για την αντιμετώπιση της λαθρεμπορίας, σύμφωνα με τον εκπρόσωπο, η Κομισιόν εργάζεται για την έγκριση νέων σκευασμάτων που θα διευκολύνουν τους αγρότες.
Ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Κώστας Τσιάρας διαβεβαίωσε ότι η Ελλάδα εργάζεται για την προστασία της δημόσιας υγείας, την υποστήριξη των αγροτών και την προώθηση ασφαλών και νόμιμων γεωργικών πρακτικών, προσθέτοντας: «Η μάχη κατά της παρανομίας αποτελεί προτεραιότητα για εμάς».
Οι Έλληνες αγρότες ζουν ακόμα τις συνέπειες της οικονομικής κρίσης του 2010-18 και επιπλέον αντιμετωπίζουν τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, η οποία φέρνει ξηρασίες και εξάπλωση των φυτοπαθογόνων. Τα φυτοφάρμακα αντιστοιχούν έως και στο 50% του κόστους, ανέφεραν ορισμένοι καλλιεργητές, δίνοντας επίσης το εξής παράδειμα: ένα λίτρο ενός δημοφιλούς νόμιμου εντομοκτόνου κοστίζει έως και 380 ευρώ, ενώ οι παράνομες εναλλακτικές λύσεις πωλούνται στη μαύρη αγορά για 200-230 ευρώ.
Οι υψηλές τιμές απειλούν την αγροτική οικονομία του Θεσσαλικού Κάμπου που παράγει μήλα, αμύγδαλα, σιτηρά και βαμβάκι. Οπωρώνες της περιοχές εγκαταλείπονται καθώς ο πληθυσμός αναζητά αλλού εργασία.
Ένα άλλο κίνητρο είναι η υψηλή αποτελεσματικότητα των παλαιότερων, παράνομων φυτοφαρμάκων. Αγρότες στο χωριό της Μεταμόρφωσης που παράγουν βαμβάκι θυμούνται ότι τα παλιά φάρμακα ήταν τόσο δραστικά ώστε ούτε τα πουλιά δεν πετούσαν πάνω από τα χωράφια μετά τον ψεκασμό. Σήμερα απαιτούνται δύο εφαρμογές με διπλάσια από τη συνιστώμενη δόση.
Τα παράνομα προϊόντα είτε φτάνουν μέσω Βουλγαρίας κρυμμένα σε ελαστικά αυτοκινήτων ή μεταφέρονται με τις βάρκες των διακινητών που μεταφέρουν μετανάστες από την Τουρκία, ανέφεραν αγρότες και αξιωματούχοι.
Σε ένα χωριό της Θεσσαλίας, ένας καλλιεργητής αμυγδάλων παραδέχτηκε ότι κάποια στιγμή είχε φέρει οδικώς από τη Βουλγαρία πέντε κούτες παράνομων προϊόντων για τον ίδιο και τους γείτονές του. Σε ένα άλλο χωριό, ένας γεωργός είπε ότι οι ντόπιοι δίνουν τις παραγγελίες τους σε έναν μεσάζοντα γνωστό ως «ο Βούλγαρος».
Οι γεωργοί πληρώνουν μετρητά, ψεκάζουν τα χωράφια τους τη νύχτα και καίνε τα άδεια δοχεία για να καλύψουν τα ίχνη τους.
Στη Βουλγαρία η Υπηρεσία Ασφάλειας Τροφίμων ανέφερε ότι από τον Οκτώβριο έχει ενισχύσει τους ελέγχους για την πάταξη του λαθρεμπορίου. Όλο και περισσότερο, το λαθρεμπόριο μιμείται τις πρακτικές του οργανωμένου εγκλήματος, δήλωσε ανώτερος Έλληνας αξιωματούχος που ζήτησε να παραμείνει ανώνυμος, με τις εργασίες να καταμερίζονται μεταξύ εισαγωγής, διανομής και αποθήκευσης.
Κίνδυνοι για την υγεία
Τα σκευάσματα που κατάσχονται εξετάζονται στο Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο της Αθήνας. Πολλά φέρουν βουλγαρικές, τουρκικές ή χειρόγραφες ετικέτες, ενώ η νομοθεσία επιτρέπει μόνο τις ελληνικές. Κάποια έρχονται σε συσκευασίες που μιμούνται εγκεκριμένα φυτοφάρμακα, περιέχουν όμως επιβλαβείς ουσίες, μεταξύ αυτών άγνωστοι διαλύτες.
Σύμφωνα με τη Europol και την ελληνική αστυνομία, πολλές από τις ουσίες αυτές προέρχονται από την Κίνα.
Αρκετά φυτοφάρμακα έχουν απαγορευτεί λόγω πιθανών κινδύνων για την υγεία, όπως ενδεχόμενες βλάβες στο ήπαρ, στους νεφρούς και τους πνεύμονες. Κάποια από αυτά κυκλοφορούν νόμιμα σε άλλες χώρες, όπως οι ΗΠΑ.
Περισσότερα από 12 απαγορευμένα φυτοφάρμακα ανιχνεύθηκαν στην Ελλάδα το 2024, σύμφωνα με αποτελέσματα εργαστηριακών αναλύσεων που περιήλθαν στην κατοχή του Reuters.
Σύμφωνα με δεδομένα του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, δέκα απαγορευμένα σκευάσματα ανιχνεύτηκαν σε προϊόντα όπως ελιές, κεράσια, ντομάτες, σταφύλια και πορτοκάλια.
Αν και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας διαβεβαιώνει ότι ο κίνδυνος από ίχνη φυτοφαρμάκων είναι μικρός, οι αγρότες που χρησιμοποιούν παράνομα χημικά μπορεί να απειλούνται.
Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, μελέτη ερευνητών του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Θεσσαλίας ανέφεραν ότι αγρότες που κάπνιζαν και παράλληλα εκτίθεντο σε φυτοφάρμακα εμφάνισαν πνευμονική ίνωση, μια ανίατη πάθηση. Το 2006 δημοσίευσαν μελέτη που, σε συνδυασμό με ανάλογα ευρήματα στη Γαλλία, οδήγησαν στην επίσημη αναγνώριση μιας νέας πάθησης, της συνδιαστικής πνευμονικής ίνωσης και εμφυσήματος. Πολλοί αγρότες όμως αψηφούν τους κινδύνους…
Πηγή: in.gr
