Tο δεύτερο ψηλότερο τσουνάμι που έχει καταγραφεί ποτέ στον κόσμο σάρωσε το απομακρυσμένο φιορδ Tracy Arm της Αλάσκας τον περασμένο Αύγουστο, αφήνοντας πίσω του τεράστιες καταστροφές.
Ευτυχώς, στη συγκεκριμένη περιοχή δεν υπήρχαν άνθρωποι, ενώ στη συνέχεια οι επιστήμονες προσπάθησαν να ανασυνθέσουν τι συμβαίνει όταν η κατάρρευση μιας πλαγιάς βουνού προκαλεί ένα μεγατσουνάμι, χωρίς να υπάρχει κανείς εκεί για να το δει.
Στις 10 Αυγούστου, περίπου στις 5.30 το πρωί, μια ολόκληρη πλαγιά βουνού στην είσοδο του υποχωρούντος παγετώνα South Sawyer αποκολλήθηκε, έπεσε στον ωκεανό και προκάλεσε ένα κύμα-τέρας. Στην κορύφωσή του, το κύμα έφτασε με ύψος πάνω από 450 μέτρα -μεγαλύτερο και από τον Πύργο του Άιφελ στο Παρίσι- στο απέναντι τοίχωμα του φιορδ.
Το μεγατσουνάμι προκάλεσε όλεθρο στο τοπίο, απογυμνώνοντας δάση μέχρι τον βράχο, ξεριζώνοντας δέντρα και εκσφενδονίζοντας ογκόλιθους. Προκάλεσε επίσης μια σεισμική δόνηση τόσο ισχυρή που έσεισε ολόκληρο τον πλανήτη για μέρες. Ήταν μόλις η δεύτερη φορά που καταγράφεται τέτοιο φαινόμενο παγκοσμίως, και προκλήθηκε από την παγιδευμένη ενέργεια του κύματος που παλινδρομούσε μέσα στο φιορδ για μέρες μετά το αρχικό συμβάν.
Τους μήνες που ακολούθησαν, μια ομάδα επιστημόνων από τις ΗΠΑ, τον Καναδά και την Ευρώπη έκαναν «δουλειά ντετέκτιβ», προσπαθώντας να «αναπαραστήσουν αυτή τη διαδοχή κινδύνων», δήλωσε ο Ντάνιελ Σούγκαρ, γεωμορφολόγος και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Κάλγκαρι. Η ομάδα δημοσίευσε τα ευρήματά της στο περιοδικό «Science» χθες Τετάρτη.
Οι επιστήμονες βλέπουν το αποτύπωμα της κλιματικής αλλαγής παντού σε αυτό το γεγονός. Πολλά παρόμοια περιστατικά έχουν συνδεθεί με την υποχώρηση των παγετώνων, καθώς το λιώσιμο του πάγου αποσταθεροποιεί τα βουνά και το έδαφος που ήταν καλυμμένα για αιώνες.
«Καθώς το κλίμα αλλάζει και οι παγετώνες υποχωρούν, είναι πιθανό να δούμε περισσότερα τέτοια γεγονότα σε περιβάλλοντα υψηλού γεωγραφικού πλάτους στην Αρκτική και την Υποαρκτική» δήλωσε ο Σούγκαρ.
Η κλίμακα της καταστροφής
Ακόμα και για τους επιστήμονες που μελετούν τέτοιες καταστροφές, η δύναμη του τσουνάμι στο Tracy Arm είναι δύσκολο να συλληφθεί από τον ανθρώπινο νου. Η πλαγιά που κατέρρευσε είχε ύψος πάνω από 975 μέτρα – ψηλότερη από το ψηλότερο κτίριο στον κόσμο. Σήμερα, το σημείο μοιάζει γυμνό, σαν να «σκάφτηκαν» 165 εκατομμύρια μετρικοί τόνοι βράχου καθώς γλίστρησαν στον ωκεανό.
Όταν ο ερευνητής Patrick Lynett επισκέφθηκε την τοποθεσία μήνες αργότερα, έμεινε έκπληκτος. «Το είδα στην πραγματικότητα και δυσκολεύομαι να το πιστέψω», δήλωσε ο καθηγητής του Πανεπιστημίου της Νότιας Καλιφόρνια.
Μπορεί να φαίνεται περίεργο που μια τέτοια καταστροφή δεν προκάλεσε τραυματισμούς ή θανάτους. Όμως, το ύψος των κυμάτων δεν αντιστοιχεί πάντα στον αριθμό των θυμάτων. Τα πιο θανατηφόρα τσουνάμι στον κόσμο (όπως στον Ινδικό Ωκεανό το 2004 ή στην Ιαπωνία το 2011) προκλήθηκαν από σεισμούς.
Αντίθετα, τα τσουνάμι από κατολισθήσεις μοιάζουν με μια τεράστια «πιτσιλιά» (splash). Συμβαίνουν γρήγορα (το Tracy Arm διήρκεσε μόλις 45-60 δευτερόλεπτα) και σε στενά κανάλια. Τα τσουνάμι από σεισμούς έχουν τεράστιο όγκο νερού που εισβάλλει βαθιά στην ξηρά για 20-30 λεπτά, γι’ αυτό και είναι πολύ πιο φονικά.
Οι αριθμοί υποδεικνύουν το μέγιστο ύψος του κύματος όταν έφτασε στην ξηρά ή προσέκρουσε στο τοίχωμα του φιoρδ.
Κίνδυνος για τα κρουαζιερόπλοια
Το Tracy Arm είναι δημοφιλής προορισμός για κρουαζιερόπλοια, με πάνω από 20 πλοία την ημέρα να μεταφέρουν έως και 6.000 επιβάτες το καθένα. Το μεγατσουνάμι συνέβη νωρίς το πρωί, όταν κανένα πλοίο δεν βρισκόταν στο σημείο. Ήταν καθαρή τύχη.
Ένα πλοίο της National Geographic βρισκόταν περίπου 24 χιλιόμετρα μακριά και ένιωσε ισχυρά ρεύματα, αλλά σώθηκε λόγω της απόστασης και των στροφών του φιορδ που μείωσαν την ορμή του νερού. Ήδη, τρεις μεγάλες εταιρείες κρουαζιέρας ανέστειλαν τις διαδρομές προς το Tracy Arm για φέτος.
Ανησυχητική τάση
Οι επιστήμονες έχουν χαρτογραφήσει πάνω από 1.000 ενεργές κατολισθήσεις στην Αλάσκα. Ο ειδικός Μπρέτγουν Χίγκμαν ανησυχεί ότι αυτές οι καταστροφικές καταρρεύσεις συμβαίνουν πλέον πιο συχνά. Ενώ τα τελευταία 200 χρόνια συνέβαινε μία κάθε 20 χρόνια, την τελευταία δεκαετία είχαμε έξι τέτοια γεγονότα: «Έχουμε μια δεκαπλάσια αύξηση… Πιστεύω ότι αυτό το μοτίβο είναι πραγματικό».
Παρά την πρόοδο, η πρόβλεψη παραμένει δύσκολη. Στην περίπτωση του Tracy Arm δεν υπήρχαν εμφανή προειδοποιητικά σημάδια. Οι επιστήμονες τονίζουν ότι η ευθύνη πέφτει πλέον και στους πολίτες, οι οποίοι πρέπει να κατανοούν τους κινδύνους όταν επισκέπτονται αυτές τις άγριες, μεταβαλλόμενες περιοχές.
«Αυτές οι περιοχές… δεν πρόκειται ποτέ ξανά να είναι ελεύθερες κινδύνου» καταλήγει ο Σούγκαρ,
Πηγή: skai.gr
