Μια λάθος κίνηση στην τράπεζα μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα ακριβή για όσους μεταφέρουν χρήματα στα παιδιά τους μέσω γονικής παροχής.
Το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ προσφέρει τη δυνατότητα μεταβίβασης σημαντικών χρηματικών ποσών μεταξύ στενών συγγενών χωρίς φόρο, ωστόσο συνοδεύεται από συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Και εκεί ακριβώς κρύβονται οι παγίδες.
Μετρητά αντί για τραπεζική μεταφορά, λανθασμένη χρήση κοινού λογαριασμού, αδυναμία απόδειξης της προέλευσης των χρημάτων ή διαφορετικός πραγματικός δωρητής από αυτόν που εμφανίζεται στη δήλωση μπορούν να οδηγήσουν σε απώλεια της ευνοϊκής φορολογικής μεταχείρισης.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, αντί για μηδενικό φόρο, μπορεί να προκύψει φόρος από το πρώτο ευρώ, ενώ είναι πιθανό να ανοίξει και ευρύτερος φορολογικός έλεγχος για την προέλευση των χρημάτων.
Το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ και η μεγάλη παγίδα
Για τις χρηματικές δωρεές και γονικές παροχές μεταξύ προσώπων της Α’ κατηγορίας προβλέπεται αφορολόγητο μέχρι 800.000 ευρώ, υπό την προϋπόθεση ότι η μεταφορά πραγματοποιείται με τον τρόπο που προβλέπει η νομοθεσία.
Το κρίσιμο σημείο είναι η διαδρομή του χρήματος.
Για να εφαρμοστεί το αφορολόγητο στις χρηματικές μεταβιβάσεις, πρέπει να μπορεί να αποδειχθεί μέσω του χρηματοπιστωτικού συστήματος η μεταφορά από τον δωρητή προς τον δικαιούχο.
Η ΑΑΔΕ μπορεί να εξετάσει όχι μόνο τη δήλωση της γονικής παροχής, αλλά και ποιος είχε πραγματικά τα χρήματα, από πού προήλθαν, ποιος έδωσε την εντολή μεταφοράς και εάν ο δηλωμένος δωρητής είχε την οικονομική δυνατότητα να διαθέσει το συγκεκριμένο ποσό.
Προσοχή στα μετρητά
Μία από τις σημαντικότερες παγίδες αφορά τα μετρητά.
Άλλο πράγμα είναι ο γονέας να πραγματοποιήσει αποδεδειγμένη τραπεζική μεταφορά προς το παιδί του και άλλο να σηκώσει τα χρήματα και στη συνέχεια να πραγματοποιηθεί κατάθεση μετρητών.
Η δεύτερη επιλογή μπορεί να στερήσει από τον φορολογούμενο το ευνοϊκό καθεστώς.
Αν δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις της τραπεζικής μεταφοράς που απαιτούνται για την εφαρμογή του αφορολόγητου, η χρηματική γονική παροχή μπορεί να φορολογηθεί με συντελεστή 10% χωρίς το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ.
Έτσι, μια φαινομενικά ασήμαντη επιλογή στον τρόπο μεταφοράς μπορεί να δημιουργήσει σημαντική φορολογική επιβάρυνση.
Παράδειγμα: Πώς μια γονική παροχή 100.000 ευρώ μπορεί να γίνει φόρος 10.000 ευρώ
Ένας πατέρας θέλει να δώσει στο παιδί του 100.000 ευρώ.
Εφόσον η μεταφορά πραγματοποιηθεί σύμφωνα με τις προβλεπόμενες τραπεζικές διαδικασίες και πληρούνται όλες οι υπόλοιπες προϋποθέσεις, το ποσό μπορεί να καλυφθεί από το αφορολόγητο.
Αν όμως δοθούν μετρητά και η συναλλαγή δεν πληροί τις προϋποθέσεις για την απαλλαγή, μπορεί να εφαρμοστεί φόρος 10% από το πρώτο ευρώ.
Στα 100.000 ευρώ αυτό σημαίνει φόρο 10.000 ευρώ.
Κοινός λογαριασμός δεν σημαίνει κοινά χρήματα για την Εφορία
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται και οι κοινοί τραπεζικοί λογαριασμοί.
Η ύπαρξη δύο ή περισσότερων συνδικαιούχων δεν αρκεί από μόνη της για να αποδείξει ποιος είναι ο πραγματικός κύριος των χρημάτων.
Σε έναν φορολογικό έλεγχο μπορούν να εξεταστούν:
ποιος κατέθεσε τα χρήματα στον λογαριασμό, από πού προήλθαν, ποιος είχε τα αντίστοιχα εισοδήματα, ποιος έδωσε την εντολή για το έμβασμα και ποιος εμφανίζεται ως δωρητής.
Εάν τα δεδομένα δείχνουν ότι ο πραγματικός δωρητής είναι διαφορετικό πρόσωπο από εκείνο που δηλώθηκε, μπορεί να αλλάξει ακόμη και ο συντελεστής φορολόγησης.
Η υπόθεση των 26.000 ευρώ που κατέληξε σε φόρο και πρόστιμο
Χαρακτηριστική είναι υπόθεση που έφθασε στη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ).
Είχε δηλωθεί δωρεά 26.000 ευρώ από κόρη προς τον πατέρα της.
Εφόσον επρόκειτο για συγγενείς πρώτου βαθμού, η συναλλαγή εμφανιζόταν αρχικά να βρίσκεται εντός του ευνοϊκού καθεστώτος.
Ο έλεγχος, όμως, εστίασε στην πραγματική προέλευση των χρημάτων.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της υπόθεσης, η κόρη που εμφανιζόταν ως δωρήτρια δεν διέθετε εισοδήματα που να δικαιολογούν το ποσό.
Αντίθετα, ο σύζυγός της είχε την οικονομική δυνατότητα, είχε λάβει επιστροφή φόρου αντίστοιχου ύψους και φέρεται να ήταν εκείνος που έδωσε την εντολή για τη μεταφορά από κοινό λογαριασμό.
Η φορολογική διοίκηση έκρινε έτσι ότι πραγματικός δωρητής ήταν ο γαμπρός και όχι η κόρη.
Και αυτό άλλαξε ολόκληρο τον φορολογικό λογαριασμό.
Η συναλλαγή αντιμετωπίστηκε ως δωρεά γαμπρού προς πεθερό, με συντελεστή 20%.
Για τη δωρεά των 26.000 ευρώ προέκυψε φόρος 5.200 ευρώ, ενώ επιβλήθηκε και πρόστιμο ανακρίβειας 2.600 ευρώ.
Συνολική επιβάρυνση: 7.800 ευρώ.
Η ΑΑΔΕ κοιτάζει και αν ο γονέας είχε τα χρήματα
Ακόμη και μια σωστά καταχωρισμένη τραπεζική μεταφορά δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ένας μελλοντικός έλεγχος αποκλείεται.
Η φορολογική διοίκηση μπορεί να εξετάσει εάν ο δωρητής είχε πραγματικά την οικονομική δυνατότητα να πραγματοποιήσει τη γονική παροχή.
Για παράδειγμα, ένας φορολογούμενος με πολύ χαμηλά δηλωμένα εισοδήματα που μεταφέρει ξαφνικά 300.000 ευρώ στο παιδί του μπορεί να κληθεί να αποδείξει από πού προήλθαν αυτά τα χρήματα.
Μπορεί να εξεταστούν τα εισοδήματα προηγούμενων ετών, η ανάλωση κεφαλαίου, οι τραπεζικές καταθέσεις, πωλήσεις περιουσιακών στοιχείων ή άλλα νόμιμα στοιχεία που δικαιολογούν την ύπαρξη του ποσού.
Το γεγονός ότι μια δήλωση γονικής παροχής έγινε αρχικά δεκτή δεν αποκλείει μεταγενέστερο φορολογικό έλεγχο.
Γονική παροχή για αγορά κατοικίας
Πολύ συχνά οι γονικές παροχές χρημάτων πραγματοποιούνται προκειμένου τα παιδιά να αγοράσουν σπίτι.
Και εδώ χρειάζεται προσοχή στη διαδρομή των χρημάτων.
Σε ενδεχόμενο έλεγχο μπορεί να εξεταστούν τα τραπεζικά αποδεικτικά, το συμβόλαιο αγοράς, ο τρόπος εξόφλησης του ακινήτου και τα στοιχεία που αποδεικνύουν πού κατέληξαν τα χρήματα.
Ο φορολογούμενος θα πρέπει να μπορεί να αποδείξει με σαφήνεια ολόκληρη τη διαδρομή:
Γονέας → τραπεζική μεταφορά → παιδί ή προβλεπόμενος λογαριασμός → αγορά ακινήτου.
Τα ποσά και οι ημερομηνίες θα πρέπει να μπορούν να συνδεθούν με τη συγκεκριμένη συναλλαγή.
Τι ισχύει όταν τα χρήματα πάνε για αυτοκίνητο
Ανάλογη εικόνα υπάρχει όταν η γονική παροχή χρησιμοποιείται για την αγορά αυτοκινήτου.
Η ΑΑΔΕ μπορεί να διασταυρώσει την άδεια κυκλοφορίας, τα παραστατικά αγοράς και τις τραπεζικές κινήσεις.
Εάν τα στοιχεία δεν συμφωνούν ή η τραπεζική συναλλαγή δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί, ενδέχεται να ζητηθούν πρόσθετα δικαιολογητικά.
Γι’ αυτό η διατήρηση όλων των αποδεικτικών εγγράφων είναι κρίσιμη.
Τι ισχύει με τις «τριγωνικές» μεταβιβάσεις
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτούν οι λεγόμενες «τριγωνικές» χρηματικές μεταβιβάσεις.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η περίπτωση δύο αδελφών.
Μια απευθείας χρηματική δωρεά από τον έναν αδελφό στον άλλον δεν έχει την ίδια φορολογική μεταχείριση με μια γονική παροχή από γονέα προς παιδί.
Έτσι μπορεί να εμφανιστεί η επιλογή τα χρήματα να δοθούν αρχικά στον γονέα και στη συνέχεια ο γονέας να τα μεταφέρει στο άλλο παιδί.
Εδώ όμως βρίσκεται μια σημαντική παγίδα.
Η ΑΑΔΕ έχει τη δυνατότητα να εξετάσει την πραγματική οικονομική ουσία και τον τελικό σκοπό των διαδοχικών μεταβιβάσεων.
Εάν κριθεί ότι οι ενδιάμεσες κινήσεις έγιναν αποκλειστικά για να παρακαμφθεί ο φόρος που θα επιβαλλόταν σε μια απευθείας δωρεά, μπορεί να αμφισβητηθεί η φορολογική μεταχείριση.
Για αυτό οι διαδοχικές δωρεές δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ένας αυτόματος και χωρίς κίνδυνο τρόπος αποφυγής φόρου.
Οι 6 κινήσεις που χρειάζονται προσοχή
Πριν πραγματοποιηθεί μια μεγάλη γονική παροχή χρημάτων, οι φορολογούμενοι θα πρέπει να ελέγχουν ιδιαίτερα:
Πρώτον, ότι η μεταφορά γίνεται με τον προβλεπόμενο τρόπο μέσω του χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Δεύτερον, ότι ο λογαριασμός και τα τραπεζικά στοιχεία επιτρέπουν να αποδειχθεί ποιος είναι ο πραγματικός δωρητής.
Τρίτον, ότι ο δωρητής μπορεί να δικαιολογήσει την προέλευση και την κατοχή του ποσού.
Τέταρτον, ότι η δήλωση γονικής παροχής ανταποκρίνεται ακριβώς στην πραγματική συναλλαγή.
Πέμπτον, ότι διατηρούνται τα τραπεζικά αποδεικτικά και, όταν τα χρήματα χρησιμοποιούνται για αγορά περιουσιακού στοιχείου, τα σχετικά συμβόλαια και παραστατικά.
Έκτον, ότι σε κοινούς λογαριασμούς ή διαδοχικές μεταβιβάσεις έχει εξεταστεί εκ των προτέρων ποιος θεωρείται φορολογικά ο πραγματικός δωρητής.
Το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ αποτελεί ένα ισχυρό εργαλείο για τη μεταβίβαση περιουσίας μέσα στην οικογένεια. Δεν λειτουργεί, όμως, ως «λευκή επιταγή».
Για την Εφορία, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο πόσα χρήματα μεταφέρθηκαν, αλλά κυρίως ποιος τα είχε, από πού προήλθαν, ποιος τα έδωσε και με ποια ακριβώς διαδρομή έφτασαν στον τελικό δικαιούχο.
Και σε μεγάλες χρηματικές γονικές παροχές, ένα λάθος σε αυτή τη διαδρομή μπορεί να μετατρέψει μια αφορολόγητη συναλλαγή σε έναν ιδιαίτερα ακριβό φορολογικό λογαριασμό.
