Από το 35% επανέρχονται στο 70% οι κύριες συντάξεις λόγω θανάτου – Οι πληρωμές, τα παραδείγματα, η κατάργηση των αναδρομικών οφειλών και οι κατηγορίες που παραμένουν εκτός
Αυξημένες συντάξεις χηρείας λαμβάνουν με τις πληρωμές των συντάξεων Σεπτεμβρίου περισσότεροι από 8.500 δικαιούχοι, στους οποίους είχε εφαρμοστεί η περικοπή μετά την πρώτη τριετία.
Η σύνταξη λόγω θανάτου επανέρχεται από το 35% στο 70% της σύνταξης του θανόντος, ακόμη και όταν ο δικαιούχος εργάζεται ή λαμβάνει παράλληλα δική του σύνταξη.
Η αλλαγή προβλέπεται στο άρθρο 91 του νόμου 5322/2026, ο οποίος δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Α΄ 117/24.07.2026, και εφαρμόζεται στις κύριες συντάξεις χηρείας που υπάγονται στο πλαίσιο του νόμου 4387/2016.
Για τους συνταξιούχους του Δημοσίου η αύξηση αποτυπώνεται στην πληρωμή της 28ης Αυγούστου, ενώ η διαδικασία πίστωσης των συντάξεων Σεπτεμβρίου είχε αρχίσει από τις 26 Αυγούστου.
Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση του υπουργείου Εργασίας, περισσότεροι από 8.500 συνταξιούχοι που είχαν ήδη υποστεί τη μείωση θα δουν τη σύνταξη χηρείας να επιστρέφει στα επίπεδα πριν από την περικοπή.
Πώς διπλασιάζεται η σύνταξη χηρείας
Με το προηγούμενο καθεστώς, ο επιζών σύζυγος λάμβανε για τα πρώτα τρία χρόνια το 70% της σύνταξης που ελάμβανε ή δικαιούνταν ο θανών.
Μετά την παρέλευση της τριετίας, το ποσό περιοριζόταν στο μισό, δηλαδή στο 35% της σύνταξης του θανόντος, εφόσον ο δικαιούχος εργαζόταν, αυτοαπασχολούνταν ή λάμβανε σύνταξη από άλλη πηγή.
Η νέα διάταξη καταργεί οριστικά αυτή την περικοπή. Η κύρια σύνταξη χηρείας παραμένει πλέον στο 70% και μετά την πρώτη τριετία, ανεξάρτητα από την εργασία ή τη λήψη προσωπικής σύνταξης.
Στην πράξη, για όσους είχαν ήδη υποστεί τη μείωση, το ποσό της σύνταξης χηρείας διπλασιάζεται.
Παραδείγματα των αυξήσεων
Εάν η σύνταξη του θανόντος ήταν 800 ευρώ, ο επιζών σύζυγος λάμβανε μετά την τριετία 280 ευρώ. Με τη νέα ρύθμιση θα λαμβάνει 560 ευρώ, κερδίζοντας 280 ευρώ τον μήνα.
Για σύνταξη θανόντος 1.000 ευρώ, το ποσό αυξάνεται από 350 σε 700 ευρώ, δηλαδή η μηνιαία αύξηση φτάνει τα 350 ευρώ.
Εάν η αρχική σύνταξη ήταν 1.200 ευρώ, η σύνταξη χηρείας ανεβαίνει από 420 σε 840 ευρώ, με όφελος 420 ευρώ τον μήνα.
Για αρχική σύνταξη 1.400 ευρώ, το καταβαλλόμενο ποσό αυξάνεται από 490 σε 980 ευρώ και η διαφορά φτάνει τα 490 ευρώ.
Το ακριβές ποσό της αύξησης διαφέρει ανά δικαιούχο, καθώς εξαρτάται από το ύψος της σύνταξης του θανόντος και τις επιμέρους κρατήσεις.
Το κόστος της ρύθμισης
Η ετήσια δημοσιονομική δαπάνη για την αποκατάσταση των συντάξεων χηρείας των περίπου 8.500 δικαιούχων υπολογίζεται κοντά στα 44 εκατ. ευρώ.
Το ποσό καλύπτει την επαναφορά των συντάξεων από το 35% στο 70% από την εφαρμογή του νέου νόμου και μετά.
Δεν περιλαμβάνει αναδρομικές επιστροφές για τις περικοπές που είχαν ήδη επιβληθεί στους δικαιούχους τα προηγούμενα χρόνια. Αυτό σημαίνει ότι η αύξηση εφαρμόζεται στις νέες πληρωμές, χωρίς αυτόματη επιστροφή των ποσών που χάθηκαν πριν από την ψήφιση της ρύθμισης.
Το θέμα των αναδρομικών παραμένει ανοιχτό ως πεδίο πιθανών διεκδικήσεων, καθώς συνταξιουχικές οργανώσεις και νομικοί υποστηρίζουν ότι όσοι υπέστησαν την περικοπή αντιμετωπίστηκαν δυσμενέστερα από άλλους δικαιούχους στους οποίους η μείωση δεν εφαρμόστηκε ποτέ.
Περισσότεροι από 75.000 γλιτώνουν την περικοπή
Η ρύθμιση δεν αφορά μόνο τους 8.500 συνταξιούχους που λαμβάνουν τώρα αυξήσεις.
Περισσότεροι από 75.000 δικαιούχοι συντάξεων χηρείας, στους οποίους δεν είχε εφαρμοστεί μέχρι σήμερα η περικοπή μετά την τριετία, προστατεύονται οριστικά από τη μείωση.
Οι συγκεκριμένοι συνταξιούχοι θα συνεχίσουν να λαμβάνουν το 70% της σύνταξης του θανόντος και ο e-ΕΦΚΑ δεν θα αναζητήσει αναδρομικά ποσά για τις περικοπές που δεν πραγματοποιήθηκαν.
Σε αρκετές περιπτώσεις, εάν εφαρμόζονταν οι παλιές διατάξεις και αναζητούνταν αναδρομικές οφειλές, οι απαιτήσεις θα μπορούσαν να φτάσουν σε δεκάδες χιλιάδες ευρώ ανά δικαιούχο.
Με τη νέα διάταξη το Δημόσιο παραιτείται από τις σχετικές αναζητήσεις, κλείνοντας μία εκκρεμότητα που είχε δημιουργήσει μεγάλη ανασφάλεια σε χιλιάδες οικογένειες.
Δύο εθνικές συντάξεις για διαφορετικά δικαιώματα
Σημαντική αλλαγή προβλέπεται και για όσους λαμβάνουν ταυτόχρονα προσωπική σύνταξη και σύνταξη λόγω θανάτου.
Η νέα νομοθεσία αναγνωρίζει ότι οι δύο συντάξεις προέρχονται από διαφορετικά ασφαλιστικά δικαιώματα. Για τον λόγο αυτόν, ο δικαιούχος θα συνεχίσει να λαμβάνει και τις δύο εθνικές συντάξεις που αντιστοιχούν στα δικαιώματά του.
Σύμφωνα με το υπουργείο Εργασίας, περίπου 122.000 συνταξιούχοι προστατεύονται από την περικοπή της δεύτερης εθνικής σύνταξης. Παράλληλα, δεν θα αναζητηθούν αναδρομικά ποσά από αυτή την αιτία.
Η εξαίρεση αφορά ειδικά τις περιπτώσεις σώρευσης προσωπικής σύνταξης και σύνταξης λόγω θανάτου. Στις υπόλοιπες περιπτώσεις σώρευσης συντάξεων εξακολουθούν να ισχύουν οι γενικοί κανόνες.
Τι αλλάζει για τα ορφανά παιδιά
Ενισχύονται επίσης τα παιδιά που έχουν χάσει και τους δύο γονείς τους και δικαιούνται σύνταξη λόγω θανάτου από καθέναν από αυτούς.
Μέχρι σήμερα λάμβαναν το μισό ποσό της εθνικής σύνταξης από κάθε γονέα. Με τη νέα ρύθμιση θα λαμβάνουν μία εθνική σύνταξη από κάθε γονέα, σύμφωνα με το ποσοστό που προβλέπει η ισχύουσα νομοθεσία.
Το ποσό της εθνικής σύνταξης που τους αναλογεί ουσιαστικά διπλασιάζεται. Σύμφωνα με το υπουργείο Εργασίας, η συγκεκριμένη αύξηση θα αποτυπωθεί στις πληρωμές του επόμενου μήνα.
Τι ισχύει για τις αγροτικές συντάξεις χηρείας
Η νέα νομοθεσία διασφαλίζει ότι και στις αγροτικές συντάξεις χηρείας το ποσοστό της κύριας σύνταξης λόγω θανάτου θα διατηρείται στο 70%.
Επομένως, δεν είναι ακριβές ότι το σύνολο των συνταξιούχων του πρώην ΟΓΑ μένει εκτός της αλλαγής. Εκκρεμότητες μπορεί να υπάρχουν ανάλογα με τον χρόνο θανάτου, τον τρόπο υπολογισμού και τη σύνθεση της αγροτικής σύνταξης, αλλά ο νέος κανόνας προβλέπει τη διατήρηση της σύνταξης χηρείας στο 70%.
Ποιοι μένουν εκτός της σημερινής ρύθμισης
Βασικό όριο για την εφαρμογή του νέου πλαισίου παραμένει η 13η Μαΐου 2016, ημερομηνία έναρξης ισχύος του νόμου 4387/2016.
Οι συντάξεις χηρείας που προέρχονται από θανάτους πριν από τη συγκεκριμένη ημερομηνία εξακολουθούν να διέπονται από το παλαιότερο καθεστώς.
Αυτό έχει δημιουργήσει αντιδράσεις από εκπροσώπους των συνταξιούχων, οι οποίοι κάνουν λόγο για δικαιούχους δύο ταχυτήτων. Σε ορισμένες παλαιότερες περιπτώσεις, το ποσοστό της σύνταξης χηρείας παραμένει ιδιαίτερα χαμηλό, με αποτέλεσμα να καταβάλλονται ποσά ακόμη και κοντά στα 150 ευρώ τον μήνα.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα, το οικονομικό επιτελείο εξετάζει την επέκταση του 70% και στις συντάξεις χηρείας που προέκυψαν πριν από τον νόμο Κατρούγκαλου. Πρόκειται, όμως, για σενάριο υπό εξέταση ενόψει της ΔΕΘ και όχι για οριστική απόφαση.
Η επέκταση θα είχε σημαντικά υψηλότερο δημοσιονομικό κόστος, το οποίο εκτιμάται ότι θα μπορούσε να προσεγγίσει τα 150 εκατ. ευρώ.
Χωρίς αναδρομικά για όσους είχαν ήδη περικοπές
Οι περίπου 8.500 δικαιούχοι που είχαν δει τη σύνταξη χηρείας να μειώνεται στο 35% λαμβάνουν πλέον αυξημένο ποσό, αλλά δεν προβλέπεται αυτόματη καταβολή αναδρομικών για την προηγούμενη περίοδο.
Η διαφορά αυτή αποτελεί βασικό σημείο κριτικής. Οι συνταξιούχοι του Δημοσίου που υπέστησαν κανονικά την περικοπή έχασαν σημαντικά ποσά, ενώ σε μεγάλο αριθμό συντάξεων του ιδιωτικού τομέα η μείωση δεν είχε εφαρμοστεί.
Με τη νέα διάταξη, όσοι δεν είχαν υποστεί την περικοπή απαλλάσσονται και από την πιθανότητα αναδρομικού καταλογισμού. Αντίθετα, όσοι έχασαν χρήματα τα προηγούμενα χρόνια δεν τα λαμβάνουν πίσω μέσω της συγκεκριμένης ρύθμισης.
Η διαφορετική μεταχείριση ενδέχεται να οδηγήσει σε νέο κύκλο δικαστικών διεκδικήσεων.
Τι ισχύει για τις επικουρικές συντάξεις
Η νέα ρύθμιση αναφέρεται στις κύριες συντάξεις λόγω θανάτου.
Δεν υπάρχει αντίστοιχη σαφής πρόβλεψη για τις επικουρικές συντάξεις χηρείας που είχαν υποστεί περικοπές. Οι συνταξιουχικές οργανώσεις ζητούν την επέκταση της αποκατάστασης και στις επικουρικές, ώστε να εφαρμόζεται ενιαία αντιμετώπιση.
Μέχρι να υπάρξει νέα νομοθετική παρέμβαση ή σχετική εγκύκλιος, το καθεστώς των επικουρικών παραμένει ξεχωριστό από την επαναφορά των κύριων συντάξεων στο 70%.
Μόνιμη η καταβολή στο 70%
Η σημαντικότερη αλλαγή είναι ότι το 70% δεν αποτελεί προσωρινή αύξηση ή έκτακτη ενίσχυση.
Η κύρια σύνταξη χηρείας παραμένει πλέον στο συγκεκριμένο ποσοστό εφ’ όρου ζωής, χωρίς να μειώνεται μετά την πρώτη τριετία επειδή ο δικαιούχος εργάζεται ή λαμβάνει δική του σύνταξη.
Όσοι είχαν ήδη υποστεί την περικοπή βλέπουν άμεση αύξηση. Όσοι δεν είχαν συμπληρώσει ακόμη την τριετία προστατεύονται από μία μελλοντική μείωση, ενώ χιλιάδες οικογένειες απαλλάσσονται από τον κίνδυνο αναδρομικών απαιτήσεων του e-ΕΦΚΑ.
