Ένας στους πέντε επώνυμους κωδικούς εμφανίζει διψήφια έκπτωση – Μεγάλες μειώσεις σε σχολικά είδη, τρόφιμα και προϊόντα προσωπικής υγιεινής, αλλά και δυσκολίες στη σύγκριση των τιμών
Νέα εικόνα διαμορφώνεται στα ράφια των σούπερ μάρκετ μετά την εφαρμογή της Εθνικής Πρωτοβουλίας Μείωσης Τιμών. Περισσότεροι από 1.740 κωδικοί προϊόντων συμμετέχουν στη δράση, με τη μέση συνολική μείωση να κινείται κοντά στο 9% και αρκετές περιπτώσεις να ξεπερνούν κατά πολύ το όριο του 10%.
Η αναλυτική επεξεργασία των σχετικών καταλόγων δείχνει ότι πάνω από ένας στους πέντε επώνυμους κωδικούς εμφανίζει διψήφια μείωση. Σε ορισμένα προϊόντα οι μειώσεις ξεπερνούν το 20% ή ακόμη και το 30%, ενώ η μεγαλύτερη φτάνει στο 44%.
Πίσω από τους αριθμούς, ωστόσο, υπάρχουν σημαντικές διαφοροποιήσεις ανά προϊόν και αλυσίδα. Παράλληλα, η έλλειψη αναγραφής της προηγούμενης τιμής στο ράφι δυσκολεύει τον καταναλωτή να εξακριβώσει το πραγματικό όφελος.
Περισσότερα από 1.740 προϊόντα με χαμηλότερες τιμές
Η πρωτοβουλία αποτελεί συνέχεια της άτυπης συμφωνίας κυβέρνησης και αγοράς για συγκράτηση των ανατιμήσεων κατά τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, μετά την κατάργηση του πλαφόν στο περιθώριο κέρδους.
Η νέα φάση επικεντρώνεται πλέον στις μειώσεις των τιμών και προβλέπεται να διαρκέσει έως το τέλος Δεκεμβρίου. Οι κωδικοί που συμμετέχουν δεν είναι υποχρεωτικό να παραμένουν ίδιοι σε όλη τη διάρκεια της δράσης, καθώς παρέχεται στις επιχειρήσεις η δυνατότητα αντικατάστασής τους.
Στον βασικό κατάλογο περιλαμβάνονται 875 επώνυμοι κωδικοί. Από αυτούς, οι 191 εμφανίζουν τελική μείωση τουλάχιστον 10%. Σε 76 κωδικούς η μείωση φτάνει ή ξεπερνά το 15%, σε 40 περνά το 20%, ενώ 11 προϊόντα εμφανίζουν μειώσεις τουλάχιστον 30%.
Η μεγαλύτερη μείωση που καταγράφεται στους σχετικούς καταλόγους αγγίζει το 44%, χωρίς ωστόσο αυτό το ποσοστό να αποτελεί τον κανόνα για το σύνολο της αγοράς.
Γιατί το ίδιο προϊόν έχει διαφορετική μείωση
Οι εκπτώσεις παρουσιάζουν μεγάλες αποκλίσεις ακόμη και όταν πρόκειται για ακριβώς το ίδιο προϊόν. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση των ζυμαρικών Barilla Integrale Farfalle 500 γραμμαρίων, όπου η μείωση κυμαίνεται από 5,5% έως 44%, ανάλογα με την αλυσίδα.
Αντίστοιχα, τα μπισκότα Speculoos καραμέλα Παπαδοπούλου εμφανίζουν μειώσεις από 5% έως 20%, ενώ στο αλεύρι για όλες τις χρήσεις ενός κιλού των Μύλων Θράκης η μείωση φτάνει το 20%.
Οι διαφορές οφείλονται στον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνεται η τελική τιμή. Η μέση μείωση που προσφέρουν οι προμηθευτές υπολογίζεται στο 6,6%. Με την πρόσθετη συμμετοχή των αλυσίδων σούπερ μάρκετ, η μέση συνολική μείωση ανεβαίνει κοντά στο 9%.
Κάθε αλυσίδα μπορεί να συνεισφέρει διαφορετικό ποσοστό, γεγονός που εξηγεί γιατί ένας συγκεκριμένος κωδικός πωλείται με διαφορετική έκπτωση από κατάστημα σε κατάστημα.
Προσωπική υγιεινή και γαλακτοκομικά στην κορυφή
Τη μεγαλύτερη παρουσία στον κατάλογο των επώνυμων προϊόντων έχουν τα είδη προσωπικής υγιεινής, με 146 κωδικούς. Ακολουθούν τα γαλακτοκομικά και τα αυγά με 143, ενώ 100 κωδικοί προέρχονται από τις κατηγορίες ζυμαρικών, ρυζιού και οσπρίων.
Ισχυρή παρουσία έχουν επίσης τα καθαριστικά, τα απορρυπαντικά και τα αλλαντικά.
Στα γαλακτοκομικά και τα αυγά η μέση μείωση διαμορφώνεται περίπου στο 8,7%. Από τους 143 κωδικούς της κατηγορίας, οι 55 εμφανίζουν διψήφια υποχώρηση της τιμής.
Ακόμη μεγαλύτερα μέσα ποσοστά καταγράφονται σε ορισμένες μικρότερες κατηγορίες. Στις σάλτσες, τις μουστάρδες, τις μαγιονέζες και τις αλοιφές η μέση μείωση φτάνει περίπου το 17,2%. Στις σοκολάτες και τα σοκολατοειδή κινείται στο 12,5%, ενώ εννέα κωδικοί εμφανίζουν μείωση μεγαλύτερη του 20%.
Σχολικά είδη με μειώσεις έως 36%
Η πιο έντονη εικόνα καταγράφεται στα σχολικά είδη, όπου οι διψήφιες μειώσεις αποτελούν τον κανόνα και όχι την εξαίρεση.
Από τους 403 σχολικούς κωδικούς που αναλύθηκαν, οι 373, δηλαδή περισσότεροι από εννέα στους δέκα, εμφανίζουν μείωση τουλάχιστον 10%. Σε 43 κωδικούς η έκπτωση φτάνει ή ξεπερνά το 20%, σε 21 περνά το 25%, ενώ η υψηλότερη μείωση διαμορφώνεται στο 36%.
Στο MyMarket μεγάλη ομάδα αναγνωρίσιμων προϊόντων εμφανίζει μειώσεις 25%. Μεταξύ αυτών βρίσκονται στυλό και είδη ζωγραφικής BIC, κόλλες UHU, διορθωτικές ταινίες Pritt, μαρκαδόροι Carioca και τετράδια SKAG και Cosmos.
Στην ίδια αλυσίδα, το χαρτί φωτοτυπικού Α4 εμφανίζει μείωση 31%. Στον Μασούτη, τετράδιο Pen2Pen καταγράφει τη μεγαλύτερη μείωση της συγκεκριμένης λίστας, η οποία φτάνει στο 36%.
Σε μεγάλη κατηγορία σχολικών σακιδίων και τσαντών στον Zaharias η μείωση διαμορφώνεται οριζόντια στο 10%, ενώ πολλά είδη γραφικής ύλης των Milan, Deli και Metron στον Μουστάκα εμφανίζουν εκπτώσεις από 10% έως 15%.
Η μέση μείωση στο σύνολο των σχολικών ειδών υπολογίζεται περίπου στο 12%. Περισσότεροι από τους μισούς κωδικούς που εξετάστηκαν αφορούν σχολικές τσάντες, σακίδια και κασετίνες. Στα τετράδια, τα μπλοκ και το χαρτί η μέση έκπτωση φτάνει περίπου στο 17%, ενώ σχεδόν ένας στους δύο κωδικούς έχει μείωση τουλάχιστον 20%.
Μειώσεις έως 28,1% στα νωπά κρέατα
Στα νωπά κρέατα, περισσότεροι από ένας στους τέσσερις κωδικούς εμφανίζουν διψήφια μείωση. Συνολικά 28 κωδικοί βρίσκονται στο 10% και άνω, 10 ξεπερνούν το 15%, ενώ τέσσερις εμφανίζουν μείωση μεγαλύτερη του 25%.
Η υψηλότερη έκπτωση διαμορφώνεται στο 28,1% και αφορά τέσσερις κωδικούς βόειου κρέατος στον Μασούτη: σπάλα και τράχηλο μόσχου με προέλευση τη Γερμανία και τη Γαλλία.
Στον Γαλαξία, βασικά κομμάτια βοείου, χοιρινού και κοτόπουλου εμφανίζουν μειώσεις 10%, ενώ σε ορισμένα παρασκευάσματα κρέατος η έκπτωση φτάνει το 15%. Στον Ανδρικόπουλο, ελληνικό χοιρινό μπούτι και σπάλα πωλούνται με μείωση 11,1%.
Το κοτόπουλο έχει τη μεγαλύτερη παρουσία στον κατάλογο, με περίπου 56 κωδικούς, ενώ ακολουθούν το βόειο και το χοιρινό κρέας.
Προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας έως 33% φθηνότερα
Στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας η μέση μείωση υπολογίζεται περίπου στο 8%. Από τους 360 κωδικούς, οι 94 εμφανίζουν μείωση τουλάχιστον 10%, οι 24 περνούν το 15% και οι 10 ξεπερνούν το 20%.
Η υψηλότερη μείωση φτάνει το 33% και αφορά το Nature’s Promise Bio Muesli με ξηρούς καρπούς χωρίς γλουτένη της ΑΒ Βασιλόπουλος. Δύο ακόμη προϊόντα μούσλι της ίδιας σειράς εμφανίζουν έκπτωση 23%.
Στον Μασούτη, οι μεγαλύτερες μειώσεις φτάνουν το 22% σε είδη προσωπικής φροντίδας και το 20% σε αντιβακτηριδιακά υγρομάντηλα. Στα τρόφιμα ξεχωρίζουν το λευκό αγελαδινό τυρί Mr Grand με μείωση 17% και το ταχίνι με κακάο ή πορτοκάλι με 15%.
Στον Ανδρικόπουλο, τα μωρομάντηλα Elomas Quality Sensitive εμφανίζουν μείωση 23%, ενώ ορισμένα προϊόντα φροντίδας ενηλίκων πωλούνται με έκπτωση από 20% έως 22%.
Το πρόβλημα με την παλιά και τη νέα τιμή
Η πρώτη ημέρα εφαρμογής της πρωτοβουλίας ανέδειξε ένα σημαντικό πρόβλημα για τους καταναλωτές: η ειδική σήμανση δείχνει ότι ένα προϊόν συμμετέχει στη δράση και αναγράφει τη νέα τιμή, όχι όμως πάντοτε την προηγούμενη τιμή ή το ακριβές ποσοστό της μείωσης.
Αυτό σημαίνει ότι ο πελάτης που βρίσκεται μπροστά στο ράφι δεν μπορεί εύκολα να διαπιστώσει πόσο κόστιζε το προϊόν πριν από την ένταξή του στο πρόγραμμα.
Η πρόεδρος της Ανεξάρτητης Αρχής Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή, Δέσποινα Τσαγγάρη, απέδωσε τη δυσκολία στα διαφορετικά λειτουργικά συστήματα των λιανεμπόρων. Όπως ανέφερε, ο Σκλαβενίτης διαθέτει τη δυνατότητα να εμφανίζει στο ράφι την προηγούμενη τιμή των 30 ημερών, κάτι που δεν μπορούν ακόμη να υποστηρίξουν όλες οι υπόλοιπες αλυσίδες.
Πώς μπορεί να γίνει η σύγκριση
Το PosoKanei αποτελεί το βασικό διαθέσιμο εργαλείο για τη σύγκριση της προηγούμενης με τη νέα τιμή. Στην πλατφόρμα έχει δημιουργηθεί ειδική κατηγορία για τα προϊόντα που συμμετέχουν στην πρωτοβουλία.
Στα συσκευασμένα και τυποποιημένα είδη ο καταναλωτής μπορεί να αναζητήσει τον συγκεκριμένο κωδικό και να εξετάσει την πορεία της τιμής του. Η σύγκριση, ωστόσο, δεν είναι εξίσου εύκολη σε όλες τις περιπτώσεις.
Για προϊόντα που πωλούνται με το κιλό, όπως ορισμένα τυριά, δεν υπήρχε αρχικά η ίδια δυνατότητα αναζήτησης. Παράλληλα, οι τιμές από τις αλυσίδες παιχνιδιών και σχολικών ειδών δεν περιλαμβάνονται στο PosoKanei, καθώς η πλατφόρμα καλύπτει κυρίως τις αλυσίδες σούπερ μάρκετ.
Έτσι, ένα σημαντικό μέρος των σχολικών προϊόντων, παρότι εμφανίζει ορισμένες από τις υψηλότερες μειώσεις, δεν μπορεί να συγκριθεί μέσω του ίδιου μηχανισμού.
Τι θα γίνει με τις αυξήσεις από τον Σεπτέμβριο
Το μεγάλο ερώτημα αφορά την πορεία των τιμών μετά τη λήξη της καλοκαιρινής συμφωνίας για άτυπο πάγωμα των ανατιμήσεων.
Ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος εκτίμησε ότι η συμφωνία για τον Ιούλιο και τον Αύγουστο τηρήθηκε σε γενικές γραμμές. Για τους επόμενους μήνες, ωστόσο, δεν υπάρχει αντίστοιχη οριζόντια δέσμευση των επιχειρήσεων ότι δεν θα προχωρήσουν σε αυξήσεις.
Σε αυτό το σημείο αποκτά ιδιαίτερη σημασία ο έλεγχος της Ανεξάρτητης Αρχής. Οι επιχειρήσεις οφείλουν βάσει νόμου να γνωστοποιούν τις επικείμενες αυξήσεις, γεγονός που επιτρέπει στις αρμόδιες υπηρεσίες να τις εντοπίζουν δύο έως τρεις εβδομάδες πριν εφαρμοστούν.
Σύμφωνα με την πρόεδρο της Αρχής, τον Αύγουστο δεν καταγράφηκαν ανατιμήσεις, ενώ τον Ιούλιο σημειώθηκε μόνο μία από επώνυμη εταιρεία που δεν συμμετείχε στην πρωτοβουλία.
Η παρακολούθηση θεωρείται κρίσιμη, ώστε να εντοπίζονται περιπτώσεις επιχειρήσεων που ενδεχομένως μειώνουν την τιμή σε επιλεγμένους κωδικούς αλλά αυξάνουν ταυτόχρονα άλλους.
Παράταση της επιδότησης στο ντίζελ
Στη συνολική προσπάθεια συγκράτησης των τιμών εντάσσεται και η παράταση της επιδότησης στο πετρέλαιο κίνησης για τον Σεπτέμβριο.
Η ενίσχυση διατηρείται στα 10 λεπτά ανά λίτρο στην αντλία, με το δημοσιονομικό κόστος να υπολογίζεται κοντά στα 30 εκατ. ευρώ για τον μήνα.
Το ντίζελ αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την εξέλιξη της ακρίβειας, καθώς χρησιμοποιείται ευρέως στη μεταφορά των προϊόντων. Μια μεγάλη αύξηση της τιμής του μπορεί να περάσει στην εφοδιαστική αλυσίδα και, τελικά, στο κόστος των αγαθών που φτάνουν στα ράφια.
Οι κωδικοί θα αλλάζουν μέχρι το τέλος του έτους
Τα προϊόντα που πωλούνται σήμερα με μειωμένη τιμή δεν είναι απαραίτητο να παραμείνουν στην πρωτοβουλία μέχρι το τέλος Δεκεμβρίου.
Οι επιχειρήσεις μπορούν να διατηρούν έναν κωδικό σε χαμηλότερη τιμή για διάστημα δύο μηνών και στη συνέχεια να τον αντικαθιστούν με κάποιον άλλο. Με αυτόν τον τρόπο επιδιώκεται η ανανέωση του καταλόγου και η επέκταση των μειώσεων σε περισσότερα είδη.
Για παράδειγμα, μια εταιρεία αναψυκτικών μπορεί αρχικά να εντάξει συγκεκριμένους κωδικούς φιαλών 1,5 λίτρου και αργότερα να τους αντικαταστήσει με άλλες συσκευασίες. Το ίδιο μπορεί να συμβεί με απορρυπαντικά, προϊόντα προσωπικής φροντίδας και τρόφιμα.
Η εναλλαγή σημαίνει ότι οι καταναλωτές θα πρέπει να παρακολουθούν συστηματικά τους καταλόγους, καθώς οι διαθέσιμες μειώσεις θα διαφοροποιούνται μέσα στους επόμενους μήνες.
Νέα πρωτοβουλία για το καταναλωτικό κίνημα
Ο Τάκης Θεοδωρικάκος προανήγγειλε παράλληλα κινήσεις για την ενίσχυση του καταναλωτικού κινήματος στην Ελλάδα, υποστηρίζοντας ότι σήμερα δεν υπάρχει επαρκώς οργανωμένη και ισχυρή εκπροσώπηση των πολιτών απέναντι στην αγορά.
Ο υπουργός αναφέρθηκε σε παραδείγματα χωρών όπως η Γερμανία, η Γαλλία, η Ολλανδία και το Βέλγιο, όπου οργανώσεις καταναλωτών μπορούν να ασκούν σημαντική πίεση στις επιχειρήσεις και να συμβάλλουν ακόμη και στην ακύρωση σχεδιαζόμενων ανατιμήσεων.
Στόχος της σχεδιαζόμενης παρέμβασης είναι να ενισχυθεί η ενημέρωση, η δυνατότητα σύγκρισης και η συλλογική αντίδραση των πολιτών απέναντι σε αδικαιολόγητες αυξήσεις.
Το πραγματικό αποτέλεσμα της πρωτοβουλίας, πάντως, θα κριθεί όχι μόνο από τα ποσοστά που αναγράφονται στους επίσημους καταλόγους, αλλά από το κατά πόσο οι χαμηλότερες τιμές θα γίνουν αισθητές στον συνολικό λογαριασμό του σούπερ μάρκετ.
