Η εξαγορά ασφαλιστικού χρόνου μπορεί να συμπληρώσει την 40ετία και να επισπεύσει την έξοδο από την εργασία – Στα 2.208 ευρώ το ελάχιστο κόστος για κάθε έτος, ενώ εξετάζεται νέα ρύθμιση και για τις επικουρικές συντάξεις
Σε ένα από τα σημαντικότερα «εργαλεία» για όσους βρίσκονται κοντά στη συνταξιοδότηση εξελίσσονται τα πλασματικά έτη ασφάλισης, καθώς μπορούν σε αρκετές περιπτώσεις να κάνουν τη διαφορά ανάμεσα στην αποχώρηση στα 62 και στην αναμονή έως τα 67.
Η αναγνώριση πρόσθετου ασφαλιστικού χρόνου χρησιμοποιείται κυρίως από ασφαλισμένους που χρειάζονται μερικά ακόμη χρόνια για να συμπληρώσουν την απαιτούμενη 40ετία ασφάλισης, αλλά και από όσους επιδιώκουν να θεμελιώσουν παλαιότερο συνταξιοδοτικό δικαίωμα.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, οι ασφαλισμένοι που επιλέγουν την εξαγορά αναγνωρίζουν κατά μέσο όρο τρία έως τέσσερα πλασματικά έτη.
Ποιοι μπορούν να φύγουν στα 62
Η πλέον χαρακτηριστική περίπτωση αφορά ασφαλισμένους οι οποίοι έχουν φτάσει στο 62ο έτος της ηλικίας τους αλλά δεν έχουν συμπληρώσει ακόμη τα απαιτούμενα 40 χρόνια ασφάλισης.
Όσοι διαθέτουν ήδη περίπου 33 έως 34 πραγματικά έτη μπορούν, ανάλογα με την κατηγορία στην οποία ανήκουν και τον χρόνο που δικαιούνται να αναγνωρίσουν, να χρησιμοποιήσουν πλασματικά έτη ώστε να φτάσουν στην 40ετία.
Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να αποφευχθεί η αναμονή μέχρι τα 67.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, επομένως, η αναγνώριση πλασματικού χρόνου μπορεί να οδηγήσει σε συνταξιοδότηση ακόμη και έως επτά χρόνια νωρίτερα.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η δυνατότητα αυτή για όσους ασφαλίστηκαν πριν από το 1993, καθώς για τους λεγόμενους παλαιούς ασφαλισμένους η προσθήκη πλασματικού χρόνου μπορεί να επηρεάσει άμεσα τη θεμελίωση του δικαιώματος.
Πόσο κοστίζει η εξαγορά
Το κόστος αποτελεί το βασικό σημείο που πρέπει να υπολογίσει ο ασφαλισμένος πριν υποβάλει αίτηση.
Κατά κανόνα, η εξαγορά υπολογίζεται στο 20% των μεικτών αποδοχών του ασφαλισμένου κατά τον μήνα που προηγείται της αίτησης.
Μετά την αύξηση του κατώτατου μισθού στα 920 ευρώ από την 1η Απριλίου 2026, το κατώτατο κόστος εξαγοράς διαμορφώνεται πλέον στα 184 ευρώ για κάθε μήνα πλασματικού χρόνου.
Αυτό σημαίνει ότι η αναγνώριση ενός ολόκληρου έτους κοστίζει τουλάχιστον 2.208 ευρώ.
Για δύο χρόνια, το αντίστοιχο ελάχιστο ποσό φτάνει τα 4.416 ευρώ, ενώ για τρία χρόνια τα 6.624 ευρώ.
Το πραγματικό ποσό, πάντως, μπορεί να είναι υψηλότερο για όσους έχουν μεγαλύτερες αποδοχές.
Γιατί δεν συμφέρει πάντα η πρόωρη εξαγορά
Η αναγνώριση πλασματικών ετών δεν αποτελεί αυτόματα συμφέρουσα επιλογή για κάθε ασφαλισμένο.
Το κρίσιμο είναι να διαπιστωθεί πρώτα εάν ο επιπλέον χρόνος οδηγεί πράγματι σε νωρίτερη συνταξιοδότηση ή σε ουσιαστική αύξηση της σύνταξης.
Για αυτόν τον λόγο, οι ειδικοί στην κοινωνική ασφάλιση συνιστούν η απόφαση να λαμβάνεται όταν ο ασφαλισμένος βρίσκεται σχετικά κοντά στην ηλικία συνταξιοδότησης.
Όσο πλησιάζει η στιγμή της εξόδου, τόσο πιο ξεκάθαρη γίνεται η εικόνα για τα πραγματικά χρόνια που λείπουν και για το αν το οικονομικό κόστος της εξαγοράς αντισταθμίζεται από το όφελος.
Τι αλλάζει με τα 3.600 ένσημα
Νέα δεδομένα έχουν προκύψει και σχετικά με την προϋπόθεση των 3.600 ημερών πραγματικής ή προαιρετικής ασφάλισης.
Ο ΕΦΚΑ έχει διευκρινίσει ότι η συγκεκριμένη προϋπόθεση δεν εφαρμόζεται με τον ίδιο τρόπο σε όλες τις κατηγορίες ασφαλισμένων που επιθυμούν να αναγνωρίσουν πλασματικό χρόνο.
Η διευκρίνιση έχει σημασία κυρίως για όσους βρίσκονται κοντά στη σύνταξη αλλά και για ασφαλισμένους των οποίων παλαιότερες αιτήσεις είχαν απορριφθεί αποκλειστικά επειδή δεν συμπλήρωναν τις 3.600 ημέρες.
Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να υπάρχει δυνατότητα επανεξέτασης της αίτησης από τον ΕΦΚΑ, εφόσον ο ενδιαφερόμενος καλύπτεται από τη συγκεκριμένη νομοθετική διάταξη.
Η κάθε περίπτωση, πάντως, εξετάζεται με βάση το συνολικό ασφαλιστικό ιστορικό και το Ταμείο στο οποίο υπαγόταν ο ασφαλισμένος.
Ποιοι έχουν δικαίωμα να αναγνωρίσουν πλασματικά χρόνια
Η δυνατότητα δεν αφορά μία μόνο κατηγορία εργαζομένων.
Πλασματικό χρόνο μπορούν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να αξιοποιήσουν γονείς ανηλίκων, τρίτεκνοι στο Δημόσιο, μητέρες ανηλίκων στο πρώην ΙΚΑ, εργαζόμενοι σε ΔΕΚΟ και τράπεζες, καθώς και δημόσιοι υπάλληλοι που χρειάζονται επιπλέον χρόνο για τη συμπλήρωση 35ετίας, 36ετίας ή 37ετίας.
Δυνατότητα αναγνώρισης διαθέτουν επίσης ασφαλισμένοι που προέρχονται από τα πρώην ΟΑΕΕ και ΕΤΑΑ, εργαζόμενοι σε βαρέα επαγγέλματα και ασφαλισμένοι όλων των Ταμείων που χρειάζονται πρόσθετο χρόνο προκειμένου να συμπληρώσουν την 40ετία.
Οι δυνατότητες, πάντως, δεν είναι ίδιες σε Δημόσιο και ιδιωτικό τομέα.
Σε ορισμένες κατηγορίες δημοσίων υπαλλήλων επιτρέπεται η αναγνώριση μεγαλύτερου χρονικού διαστήματος, ενώ στον ιδιωτικό τομέα τα όρια είναι πιο περιορισμένα.
Ποιοι χρόνοι μπορούν να αναγνωριστούν
Ανάλογα με την περίπτωση, πλασματικός χρόνος μπορεί να προκύψει από περιόδους όπως οι σπουδές, η στρατιωτική θητεία, η ανατροφή παιδιών, η ανεργία ή άλλα χρονικά διαστήματα που προβλέπει η ασφαλιστική νομοθεσία.
Το ποιος χρόνος μπορεί να χρησιμοποιηθεί και σε ποια έκταση εξαρτάται από το έτος πρώτης ασφάλισης, το πρώην Ταμείο, το είδος της σύνταξης και το δικαίωμα που επιχειρεί να θεμελιώσει ο ασφαλισμένος.
Για αυτό η ίδια επιλογή μπορεί να έχει εντελώς διαφορετικό αποτέλεσμα σε δύο ασφαλισμένους της ίδιας ηλικίας.
Σενάριο αλλαγής και για τις επικουρικές συντάξεις
Στο υπουργείο Εργασίας εξετάζεται παράλληλα μία νέα παρέμβαση που θα αφορά όσους δεν διαθέτουν τον απαιτούμενο χρόνο για να λάβουν επικουρική σύνταξη.
Σήμερα απαιτούνται τουλάχιστον 15 έτη ή 4.500 ημέρες επικουρικής ασφάλισης.
Το υπό εξέταση σχέδιο προβλέπει να επιτραπεί η αναγνώριση τριών έως πέντε πλασματικών ετών, έτσι ώστε ασφαλισμένοι που διαθέτουν για παράδειγμα 10, 11 ή 12 έτη επικουρικής ασφάλισης να μπορούν να συμπληρώσουν το κατώτατο όριο της 15ετίας.
Μια τέτοια δυνατότητα δεν υπάρχει σήμερα.
Ποιοι θα ωφεληθούν από την αλλαγή στις επικουρικές
Η πιθανή νέα ρύθμιση αφορά κυρίως εργαζομένους με διακεκομμένη ασφαλιστική διαδρομή.
Σε αυτή την κατηγορία μπορούν να βρίσκονται πρώην ελεύθεροι επαγγελματίες που στη συνέχεια έγιναν μισθωτοί, γιατροί που διορίστηκαν αργότερα στο ΕΣΥ, εκπαιδευτικοί που ξεκίνησαν την επαγγελματική τους πορεία ως ελεύθεροι επαγγελματίες αλλά και εργαζόμενοι οι οποίοι για ορισμένα χρόνια δεν είχαν επικουρική κάλυψη.
Εφόσον η πρόταση προχωρήσει, το κόστος της εξαγοράς εξετάζεται να συνδεθεί με την εισφορά επικουρικής ασφάλισης, η οποία σήμερα αντιστοιχεί συνολικά στο 6% των αποδοχών, μοιρασμένη κατά 3% σε εργαζόμενο και εργοδότη.
Το μεγάλο όφελος της ρύθμισης
Για χιλιάδες ασφαλισμένους, το πρόβλημα δεν είναι ότι τους λείπει μεγάλος ασφαλιστικός χρόνος αλλά ότι βρίσκονται λίγα χρόνια πριν από το απαιτούμενο όριο.
Ακριβώς εκεί αποκτούν αξία τα πλασματικά έτη.
Η σωστή χρήση τους μπορεί να μετατρέψει μία ασφαλιστική «τρύπα» λίγων ετών σε κατοχυρωμένο δικαίωμα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να οδηγήσει σε έξοδο από την εργασία αρκετά χρόνια νωρίτερα.
Το κλειδί, ωστόσο, είναι ο σωστός υπολογισμός πριν από την εξαγορά, καθώς το κόστος μπορεί να φτάσει αρκετές χιλιάδες ευρώ και δεν επιστρέφεται επειδή τελικά ο ασφαλισμένος διαπίστωσε ότι δεν το χρειαζόταν.
