Οι ροές από τη Μέση Ανατολή ανακάμπτουν, αλλά οι επιθέσεις στα δεξαμενόπλοια πυκνώνουν – Στα 12 εκατ. βαρέλια ημερησίως η κίνηση μέσω Ορμούζ, ενώ η G7 ετοιμάζει νέο «μαξιλάρι» 100 εκατ. βαρελιών
Το πετρέλαιο παραμένει εγκλωβισμένο πάνω από το κρίσιμο όριο των 100 δολαρίων το βαρέλι, με την αγορά να κινείται ανάμεσα σε δύο εντελώς διαφορετικές εικόνες.
Από τη μία πλευρά, οι εξαγωγές αργού από τη Μέση Ανατολή έχουν ανακάμψει σημαντικά και τα δεξαμενόπλοια περνούν ξανά μαζικά από τα Στενά του Ορμούζ.
Από την άλλη, οι στρατιωτικές επιθέσεις στην περιοχή συνεχίζονται, τα αποθέματα παραμένουν περιορισμένα, το ντίζελ αποτελεί «αδύναμο κρίκο» της αγοράς και ένας νέος τυφώνας απειλεί ενεργειακές εγκαταστάσεις στον Κόλπο του Μεξικού.
Το Brent κινείται στην περιοχή των 101,5-102 δολαρίων το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό WTI βρίσκεται πάνω από τα 90 δολάρια, καθώς οι επενδυτές επαναφέρουν ένα γεωπολιτικό και καιρικό premium στις τιμές.
Η αγορά, με άλλα λόγια, βλέπει περισσότερα βαρέλια να φτάνουν στους προορισμούς τους, αλλά δεν αισθάνεται ακόμη ασφαλής.
Τα βαρέλια περνούν ξανά από το Ορμούζ
Η μεγαλύτερη αλλαγή των τελευταίων εβδομάδων είναι η θεαματική επαναφορά των πετρελαϊκών ροών από τη Μέση Ανατολή.
Οι εξαγωγές του Κόλπου, εξαιρουμένου του Ιράν, έχουν επιστρέψει πάνω από το 80% των προπολεμικών επιπέδων, ενώ σε ορισμένες ημέρες του Σεπτεμβρίου οι συνολικές εξαγωγές της περιοχής ξεπέρασαν ακόμη και τα επίπεδα πριν από την πολεμική σύγκρουση.
Σύμφωνα με στελέχη της αγοράς, περίπου 12 εκατ. βαρέλια αργού ημερησίως πέρασαν από την περιοχή κατά το τελευταίο διάστημα.
Η εξέλιξη έχει αλλάξει την ψυχολογία των traders.
Το σενάριο μιας πλήρους παράλυσης των Στενών του Ορμούζ, που για μήνες αποτελούσε έναν από τους μεγαλύτερους φόβους της παγκόσμιας ενεργειακής αγοράς, φαίνεται προς το παρόν να απομακρύνεται.
Δεν εξαφανίζεται, όμως.
Οι επιθέσεις αυξάνονται
Παρά την ανάκαμψη των ροών, οι κίνδυνοι για τη ναυσιπλοΐα παραμένουν έντονοι.
Μέσα στις πρώτες ημέρες του Οκτωβρίου έχουν καταγραφεί επανειλημμένες επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια στην περιοχή του Ορμούζ, την ώρα που η ένταση ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν παραμένει υψηλή.
Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς δήλωσε ότι οι ιρανικές ενέργειες δεν έχουν μέχρι στιγμής καταφέρει να ανακόψουν ουσιαστικά τη μεταφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου, σημειώνοντας παράλληλα ότι παραμένουν ανοιχτοί δίαυλοι για συνομιλίες με την Τεχεράνη.
Το αποτέλεσμα είναι ένα ιδιόμορφο σκηνικό.
Τα πλοία περνούν, αλλά περνούν ακριβότερα.
Τα ασφάλιστρα, τα ναύλα και το κόστος ασφαλείας παραμένουν σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα, γεγονός που σημαίνει ότι ακόμη και η ομαλοποίηση των εξαγωγών δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε φθηνότερο πετρέλαιο.
Γιατί το Brent δεν πέφτει παρά τις περισσότερες ροές
Αυτό είναι σήμερα το μεγάλο παράδοξο της αγοράς.
Θεωρητικά, όταν περισσότερο πετρέλαιο φτάνει στην αγορά, οι τιμές θα έπρεπε να αποκλιμακώνονται.
Στην πράξη, όμως, η σημερινή κρίση δεν αφορά μόνο το αν υπάρχει αρκετό αργό.
Αφορά το πώς μεταφέρεται, πόσο κοστίζει η μεταφορά του και πόσο εύκολα μπορεί να διυλιστεί σε προϊόντα όπως το ντίζελ.
Τα ναύλα δεξαμενόπλοιων έχουν εκτοξευθεί, οι ασφαλιστικές καλύψεις έχουν ακριβύνει και η παραγωγή διυλισμένων προϊόντων παραμένει πιεσμένη.
Έτσι, ακόμη και με τις εξαγωγές αργού να ανακάμπτουν, η πραγματική αγορά εξακολουθεί να διαθέτει μικρό «μαξιλάρι» ασφαλείας.
Η Σαουδική Αραβία ανοίγει δεύτερο δρόμο
Καθοριστικό ρόλο στην εξισορρόπηση της αγοράς διαδραματίζει και η Σαουδική Αραβία.
Το Ριάντ έχει αυξήσει σημαντικά τη χρήση του αγωγού Ανατολής-Δύσης, ο οποίος μεταφέρει πετρέλαιο προς την Ερυθρά Θάλασσα, παρακάμπτοντας το Ορμούζ.
Οι ροές μέσω του συγκεκριμένου δικτύου έχουν φτάσει περίπου τα 5,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ενισχύοντας τις εναλλακτικές εξαγωγικές διαδρομές της χώρας.
Η εξέλιξη αυτή θεωρείται εξαιρετικά σημαντική, γιατί δείχνει πως οι παραγωγοί της περιοχής προσπαθούν πλέον να δημιουργήσουν εναλλακτικές «αρτηρίες» ώστε ένα θερμό επεισόδιο στο Ορμούζ να μην παραλύσει ολόκληρη την αγορά.
Μεγάλοι πετρελαϊκοί όμιλοι πιέζουν ήδη για ακόμη περισσότερες επενδύσεις σε τέτοιες υποδομές, με τη λογική να μετατοπίζεται από το «just in time» στο «just in case», δηλαδή από την ελάχιστη διαθέσιμη υποδομή στη δημιουργία εφεδρικών διαδρομών.
Η G7 ετοιμάζει 100 εκατ. βαρέλια
Το δεύτερο μεγάλο «όπλο» απέναντι στις υψηλές τιμές είναι τα στρατηγικά αποθέματα.
Οι χώρες της G7 έχουν συμφωνήσει σε συντονισμένη διάθεση 100 εκατ. βαρελιών πετρελαίου και καυσίμων, σε μια προσπάθεια να αυξηθεί η προσφορά και να συγκρατηθούν οι πιέσεις στις τιμές.
Η παρέμβαση έρχεται σε συνέχεια της πολύ μεγαλύτερης συντονισμένης δράσης που είχε αποφασιστεί τον Μάρτιο.
Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας αναφέρει ότι έχουν ήδη διατεθεί περίπου 325 εκατ. βαρέλια από τα 400 εκατ. βαρέλια που είχαν συμφωνηθεί τότε.
Η προσοχή πλέον στρέφεται στο πότε και με ποιον τρόπο θα διοχετευθεί το νέο πακέτο στην αγορά.
Το κρίσιμο σημείο είναι ότι η πίεση δεν αφορά μόνο το αργό.
Αφορά κυρίως το ντίζελ, όπου η διαθεσιμότητα παραμένει περιορισμένη και οι τιμές εξακολουθούν να αποτελούν έναν από τους βασικούς πονοκεφάλους για κυβερνήσεις και επιχειρήσεις.
Το ντίζελ είναι η πραγματική «πληγή»
Η σημερινή ενεργειακή κρίση έχει μία ιδιαιτερότητα.
Η αγορά μπορεί να βρει περισσότερο αργό πετρέλαιο, αλλά όχι απαραίτητα αρκετό τελικό προϊόν.
Οι ζημιές σε διυλιστήρια, οι περιορισμένες εξαγωγές από τη Μέση Ανατολή και οι επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές έχουν περιορίσει την παραγωγή και τη διακίνηση ντίζελ.
Ο IEA έχει επισημάνει ότι, παρά τη σημαντική ανάκαμψη των εξαγωγών αργού, οι ροές διυλισμένων προϊόντων παραμένουν σοβαρά περιορισμένες, γεγονός που αυξάνει τους οικονομικούς κινδύνους.
Αυτό εξηγεί γιατί οι κυβερνήσεις ανησυχούν περισσότερο από όσο θα υπέθετε κανείς κοιτάζοντας μόνο την τιμή του Brent.
Το ντίζελ επηρεάζει φορτηγά, αγροτική παραγωγή, βιομηχανία και μεταφορές και επομένως μεταφέρεται γρήγορα στον πληθωρισμό.
Νέος πονοκέφαλος από τον Κόλπο του Μεξικού
Και ενώ η αγορά προσπαθεί να προσαρμοστεί στον γεωπολιτικό κίνδυνο, προστίθεται ένας ακόμη παράγοντας: ο καιρός.
Τροπικό σύστημα στον Κόλπο του Μεξικού αναμένεται να ενισχυθεί και να εξελιχθεί στον πρώτο τυφώνα της περιόδου του Ατλαντικού για το 2026.
Η πορεία του βρίσκεται κοντά σε μια από τις σημαντικότερες περιοχές παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου των ΗΠΑ.
Οι υπεράκτιες εγκαταστάσεις της περιοχής που ενδέχεται να επηρεαστούν αντιπροσωπεύουν περίπου 15% της αμερικανικής παραγωγής αργού και 5% της παραγωγής φυσικού αερίου.
Ήδη ενεργειακές εταιρείες έχουν αρχίσει προληπτικές απομακρύνσεις μη απαραίτητου προσωπικού από υπεράκτιες εγκαταστάσεις.
Αν η πορεία του συστήματος μετατοπιστεί προς κρίσιμες πλατφόρμες ή διυλιστήρια, η αγορά θα μπορούσε να δεχθεί ακόμη ένα βραχυπρόθεσμο σοκ.
Γιατί τα 100 δολάρια παραμένουν το νέο «κατώφλι»
Το Brent εξακολουθεί να κινείται γύρω από τα 100-102 δολάρια παρά τη βελτίωση των εξαγωγών.
Αυτό δείχνει ότι η αγορά δεν τιμολογεί πλέον μόνο την ποσότητα του πετρελαίου.
Τιμολογεί τον κίνδυνο μεταφοράς, τον κίνδυνο πολέμου, τα περιορισμένα αποθέματα, την πίεση στα διυλισμένα προϊόντα και τώρα τον καιρικό κίνδυνο στις ΗΠΑ.
Γι’ αυτό και μια αποκλιμάκωση των τιμών δεν θεωρείται δεδομένη ακόμη και αν οι ροές μέσω Ορμούζ συνεχίσουν να αυξάνονται.
Το επόμενο διάστημα θα κριθεί από τρεις παράγοντες: αν θα συνεχιστούν οι επιθέσεις στα δεξαμενόπλοια, πόσο γρήγορα θα φτάσουν στην αγορά τα στρατηγικά αποθέματα της G7 και αν ο τυφώνας στον Κόλπο του Μεξικού θα πλήξει τελικά κρίσιμες εγκαταστάσεις.
Μέχρι τότε, το πετρέλαιο παραμένει σε μια εύθραυστη ισορροπία: περισσότερα βαρέλια στην αγορά, αλλά πολύ λιγότερη ασφάλεια γύρω από αυτά.
