Διπλωματική αντεπίθεση της Αθήνας από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να παρουσιάζει χάρτη που αποτυπώνει τις ελληνικές θέσεις απέναντι στο Τουρκολιβυκό Μνημόνιο. Η «Γαλάζια Πατρίδα», τα κυριαρχικά δικαιώματα των ελληνικών νησιών και οι κρίσιμες ενεργειακές έρευνες στην Ανατολική Μεσόγειο βρίσκονται στο επίκεντρο της νέας ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης.
Με έναν χάρτη και μια ξεκάθαρη αναφορά στο Διεθνές Δίκαιο, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έστειλε από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ μήνυμα προς την Τουρκία, επαναφέροντας στη διεθνή συζήτηση το ζήτημα του Τουρκολιβυκού Μνημονίου και των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η παρέμβαση του πρωθυπουργού, την Πέμπτη 29 Οκτωβρίου, πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της ελληνικής προεδρίας του Συμβουλίου Ασφαλείας και είχε ιδιαίτερο διπλωματικό βάρος, καθώς η Αθήνα επέλεξε να αναδείξει δημόσια τις αντιρρήσεις της απέναντι στις θαλάσσιες διεκδικήσεις Άγκυρας και Τρίπολης.
Ο Έλληνας πρωθυπουργός χαρακτήρισε το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο παράνομο και αυθαίρετο, υπογραμμίζοντας ότι καμία μονομερής διεκδίκηση δεν μπορεί να παρακάμπτει τη γεωγραφία και τα δικαιώματα των νησιών.
Ο χάρτης που έφερε την Τουρκία στο επίκεντρο της διεθνούς συζήτησης
Η κίνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη να παρουσιάσει χάρτη ενώπιον του Συμβουλίου Ασφαλείας δεν ήταν τυχαία.
Με αυτόν τον τρόπο επιχείρησε να αναδείξει ότι η οριοθέτηση που προβλέπει το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο αγνοεί την παρουσία μεγάλων ελληνικών νησιών, όπως η Κρήτη, η Ρόδος, η Κάρπαθος και η Κάσος.
Ο πρωθυπουργός υποστήριξε ότι η Τουρκία και η Λιβύη δεν διαθέτουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές που να δικαιολογούν τη συγκεκριμένη οριοθέτηση, παρουσιάζοντας παράλληλα τη συμφωνία Ελλάδας και Αιγύπτου του 2020 ως παράδειγμα εφαρμογής του Διεθνούς Δικαίου.
Η ελληνική πλευρά επιδιώκει έτσι να καταστήσει σαφές ότι η επανάληψη μιας διεκδίκησης δεν αρκεί για να της προσδώσει διεθνή νομιμότητα.
Η «Γαλάζια Πατρίδα» και το τέλος των ήρεμων νερών
Η παρέμβαση Μητσοτάκη έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι ελληνοτουρκικές σχέσεις παρουσιάζουν νέα σημάδια έντασης.
Η τουρκική στρατηγική της «Γαλάζιας Πατρίδας» εξακολουθεί να αποτελεί βασικό σημείο αντιπαράθεσης, καθώς η Άγκυρα προβάλλει διεκδικήσεις που η Αθήνα θεωρεί αντίθετες προς το Διεθνές Δίκαιο.
Η επιλογή της δημόσιας διπλωματίας των χαρτών παραπέμπει στην ομιλία του πρωθυπουργού στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ το 2022, όταν είχε επίσης αναδείξει τις τουρκικές διεκδικήσεις.
Τέσσερα χρόνια αργότερα, η ελληνική κυβέρνηση επαναφέρει τη συγκεκριμένη τακτική, επιχειρώντας να ενισχύσει τη διεθνή προβολή των θέσεών της.
Παρά τη διατήρηση των διπλωματικών διαύλων ανάμεσα στις δύο χώρες, οι διαφωνίες για τις θαλάσσιες ζώνες και τα κυριαρχικά δικαιώματα παραμένουν ουσιαστικές.
Δεκέμβριος με κρίσιμες εξελίξεις νότια της Κρήτης
Το επόμενο μεγάλο διπλωματικό τεστ συνδέεται με τις ενεργειακές δραστηριότητες στην Ανατολική Μεσόγειο.
Για τον Δεκέμβριο προβλέπονται σεισμογραφικές έρευνες της Chevron σε θαλάσσιες περιοχές νότια της Κρήτης, ενώ ανοιχτό παραμένει και το ζήτημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας και Κύπρου μέσω του έργου Great Sea Interconnector.
Η Αθήνα θεωρεί ότι οι συγκεκριμένες δραστηριότητες εντάσσονται στην άσκηση νόμιμων κυριαρχικών δικαιωμάτων της.
Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στον τρόπο με τον οποίο θα αντιδράσουν η Τουρκία και η λιβυκή πλευρά, καθώς και στο ενδεχόμενο νέων ερευνητικών δραστηριοτήτων από την τουρκική κρατική πετρελαϊκή εταιρεία TPAO.
Οι εξελίξεις αυτές ενδέχεται να αποτελέσουν νέα πεδία δοκιμασίας για τις σχέσεις Αθήνας και Άγκυρας.
Το μήνυμα Μητσοτάκη: Οι θάλασσες δεν μπορούν να γίνουν ζούγκλα
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο πρωθυπουργός στην ανάγκη να προστατευθεί η διεθνής έννομη τάξη από αυθαίρετες θαλάσσιες διεκδικήσεις.
Χρησιμοποιώντας το παράδειγμα μιας υποθετικής συμφωνίας Ελλάδας και Τυνησίας που θα αγνοούσε την ύπαρξη της Σικελίας και της Μάλτας, επιχείρησε να καταδείξει τον παραλογισμό που, σύμφωνα με την ελληνική θέση, χαρακτηρίζει το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι οι θαλάσσιες περιοχές δεν μπορούν να μετατρέπονται σε πεδίο ανεξέλεγκτων ανταγωνιστικών διεκδικήσεων, χωρίς σεβασμό στους διεθνείς κανόνες.
Η ελληνική στρατηγική και η επόμενη ημέρα
Η παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη στον ΟΗΕ σηματοδοτεί την επιλογή της Αθήνας να προβάλλει τις θέσεις της για το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο σε ένα από τα σημαντικότερα διεθνή διπλωματικά όργανα.
Η κίνηση αυτή δεν επιλύει τις ελληνοτουρκικές διαφορές ούτε υποκαθιστά τις διαδικασίες οριοθέτησης των θαλάσσιων ζωνών. Ενισχύει, ωστόσο, τη δημόσια παρουσίαση των ελληνικών επιχειρημάτων σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας.
Το επόμενο διάστημα θα δείξει εάν η αντιπαράθεση θα παραμείνει στο επίπεδο της διπλωματικής ρητορικής ή θα μεταφερθεί και στο πεδίο των ενεργειακών ερευνών.
Για την Αθήνα, το μήνυμα παραμένει ότι η άσκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων και η θαλάσσια ασφάλεια πρέπει να διέπονται από το Διεθνές Δίκαιο και όχι από μονομερείς διεκδικήσεις.
