Νέα μελέτη του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης αποκαλύπτει την οικονομική αξία του Great Sea Interconnector. Πόσο μπορούν να μειωθούν οι τιμές του ρεύματος, γιατί η Κύπρος εμφανίζεται να κερδίζει πολύ περισσότερα από την Ελλάδα και πώς το φθηνότερο φυσικό αέριο ανατρέπει τους υπολογισμούς. Στο παρασκήνιο, η αναμονή για την επανέναρξη των ερευνών στην Κάσο.
Έως 138 εκατομμύρια ευρώ ετησίως μπορεί να φτάσει η εξοικονόμηση για τους καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα και την Κύπρο από την υλοποίηση του Great Sea Interconnector (GSI), σύμφωνα με νέα μελέτη που εξετάζει τη λειτουργία των δύο ηλεκτρικών συστημάτων με ορίζοντα το 2035.
Ωστόσο, πίσω από το εντυπωσιακό ποσό κρύβεται μια σημαντική διαφορά: περίπου το 90% της εξοικονόμησης κατευθύνεται στην Κύπρο, ενώ το οικονομικό όφελος για τους Έλληνες καταναλωτές εμφανίζεται σαφώς περιορισμένο.
Τα αποτελέσματα παρουσίασε την Τρίτη 3 Νοεμβρίου ο καθηγητής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Παντελής Μπίσκας, στο 30ό Εθνικό Συνέδριο «Ενέργεια & Ανάπτυξη» του Ινστιτούτου Ενέργειας Νοτιοανατολικής Ευρώπης (ΙΕΝΕ).
Η μελέτη αποτυπώνει πώς θα μπορούσε να επηρεάσει το υποθαλάσσιο ηλεκτρικό καλώδιο τις τιμές της ενέργειας, την παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές και το κόστος ηλεκτροδότησης των δύο χωρών.
Ποιος κερδίζει από το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου
Στο βασικό σενάριο της μελέτης, με μεταφορική ικανότητα 500 MW, το συνολικό ετήσιο όφελος υπολογίζεται σε 138,1 εκατ. ευρώ.
Από αυτά, 123,7 εκατ. ευρώ αφορούν την Κύπρο και μόλις 14,3 εκατ. ευρώ την Ελλάδα.
Η ανισορροπία είναι ακόμη πιο χαρακτηριστική όταν εξετάζονται διαφορετικά επίπεδα μεταφορικής ικανότητας.
– Μεταφορική ικανότητα 500: Συνολικό ετήσιο όφελος MW 138,1 εκατ. €
– Μεταφορική ικανότητα 750: Συνολικό ετήσιο όφελος MW 122,7 εκατ. €
– Μεταφορική ικανότητα: Συνολικό ετήσιο όφελος 1.000 MW 128,2 εκατ. €
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η αύξηση της ισχύος του καλωδίου δεν συνεπάγεται αυτόματα μεγαλύτερη εξοικονόμηση.
Μάλιστα, στο σενάριο των 750 MW, η Κύπρος εμφανίζει όφελος 126,6 εκατ. ευρώ, ενώ για τους Έλληνες καταναλωτές προκύπτει αύξηση δαπανών κατά 3,9 εκατ. ευρώ.
Πόσο μπορεί να μειωθεί το ρεύμα στην Κύπρο
Η μεγαλύτερη οικονομική επίδραση της διασύνδεσης εντοπίζεται στην κυπριακή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Χωρίς το καλώδιο, το μέσο κόστος προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας στην Κύπρο εκτιμάται για το 2035 στα 120,49 ευρώ ανά μεγαβατώρα.
Με τη λειτουργία διασύνδεσης 500 MW, το κόστος υποχωρεί στα 99,14 ευρώ ανά μεγαβατώρα.
Πρόκειται για μείωση περίπου 18%, η οποία θα μπορούσε να περιορίσει σημαντικά το κόστος ηλεκτροδότησης στην Κύπρο.
Αντίθετα, για την Ελλάδα οι μεταβολές είναι πολύ μικρότερες, με την επίδραση στο μέσο κόστος προμήθειας να παραμένει οριακή.
Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι οι παραπάνω τιμές αποτελούν αποτελέσματα προσομοίωσης της αγοράς και όχι εγγυημένες μειώσεις στους τελικούς λογαριασμούς των νοικοκυριών.
Το φθηνό φυσικό αέριο αλλάζει τα δεδομένα
Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα της μελέτης αφορά την επίδραση που θα είχε η πρόσβαση της Κύπρου σε φθηνότερο φυσικό αέριο.
Στο βασικό σενάριο, η τιμή του φυσικού αερίου υπολογίζεται περίπου στα 28 ευρώ ανά μεγαβατώρα και για τις δύο χώρες.
Όταν όμως η τιμή του φυσικού αερίου στην Κύπρο μειώνεται στα 18 ευρώ ανά μεγαβατώρα, οι κυπριακές μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας γίνονται ανταγωνιστικότερες.
Ως αποτέλεσμα, η ανάγκη εισαγωγής ρεύματος από την Ελλάδα περιορίζεται σημαντικά και το συνολικό ετήσιο οικονομικό όφελος της διασύνδεσης μειώνεται στα 40 έως 50 εκατ. ευρώ.
Στο συγκεκριμένο σενάριο, η εξοικονόμηση υπολογίζεται σε 23–27 εκατ. ευρώ για την Κύπρο και 16–23 εκατ. ευρώ για την Ελλάδα.
Πρόκειται για μια ιδιαίτερα σημαντική παράμετρο, καθώς δείχνει ότι η οικονομική απόδοση του έργου εξαρτάται όχι μόνο από την κατασκευή και τη λειτουργία του καλωδίου, αλλά και από τις μελλοντικές τιμές των καυσίμων.
Η χαμηλότερη τιμή φυσικού αερίου αποτελεί υπόθεση της μελέτης και όχι πρόβλεψη ότι η Κύπρος θα εξασφαλίσει οπωσδήποτε αυτό το κόστος.
Καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου: Πώς αλλάζει η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας
Η ηλεκτρική διασύνδεση αναμένεται να επιτρέψει στην Κύπρο να καλύπτει σημαντικό μέρος των ενεργειακών της αναγκών μέσω εισαγωγών ηλεκτρικής ενέργειας.
Σύμφωνα με τα βασικά σενάρια της μελέτης, οι καθαρές εισαγωγές προς την Κύπρο θα μπορούσαν να φτάσουν τις 1,5 έως 1,6 τεραβατώρες τον χρόνο, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 26%–27% της ετήσιας ζήτησης.
Παράλληλα, το καλώδιο θα επιτρέπει τη μεταφορά ενέργειας και προς την αντίθετη κατεύθυνση, όταν η παραγωγή από φωτοβολταϊκά στην Κύπρο υπερβαίνει τις εγχώριες ανάγκες.
Σημαντικό είναι και το όφελος για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Οι περικοπές πράσινης παραγωγής στην Κύπρο εκτιμάται ότι μπορούν να μειωθούν από 11,8% χωρίς διασύνδεση σε περίπου 4,5% με καλώδιο 500 MW.
Για την Ελλάδα, η αντίστοιχη μείωση είναι μικρότερη, από 3,1% σε περίπου 2,9%.
Το γεωπολιτικό στοίχημα και οι έρευνες στην Κάσο
Η παρουσίαση της μελέτης πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία το Great Sea Interconnector βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος.
Οι εμπλεκόμενες πλευρές αναμένουν την επανέναρξη των ερευνών βυθού στην περιοχή της Κάσου, οι οποίες είχαν διακοπεί τον Ιούλιο του 2024.
Το γαλλικό ερευνητικό πλοίο Abeille Marengo βρίσκεται στο Ηράκλειο, εν αναμονή της έκδοσης της σχετικής NAVTEX.
Το ενδιαφέρον επικεντρώνεται και στη στάση της Τουρκίας, καθώς η εξέλιξη των ερευνών συνδέεται με τις ευρύτερες γεωπολιτικές ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο.
Το κρίσιμο ερώτημα για το μέλλον του GSI
Η νέα μελέτη ενισχύει την εικόνα ότι η ηλεκτρική διασύνδεση μπορεί να προσφέρει ουσιαστικά οικονομικά και ενεργειακά οφέλη, με κύριο ωφελούμενο την Κύπρο.
Παράλληλα, όμως, αναδεικνύει την ανάγκη προσεκτικής αξιολόγησης των παραμέτρων που καθορίζουν την οικονομική απόδοση της επένδυσης.
Η δυναμικότητα του καλωδίου, οι τιμές του φυσικού αερίου, η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών και η εξέλιξη της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας μπορούν να μεταβάλουν σημαντικά το τελικό αποτέλεσμα.
