Σε τροχιά επανεκκίνησης οι έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου. Η Αθήνα ξεκαθαρίζει ότι δεν ζητήθηκε άδεια από την Άγκυρα, ενώ το περιεχόμενο της γαλλικής επικοινωνίας παραμένει άγνωστο. Η αντι-NAVTEX, η αλλαγή στάσης του Χακάν Φιντάν και ο φόβος επανάληψης του σκηνικού έντασης στην Κάσο.
Σε κρίσιμη καμπή εισέρχεται η υπόθεση της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, καθώς το γαλλικό ερευνητικό πλοίο Abeille Marengo προετοιμάζεται να ξεκινήσει τις υποθαλάσσιες έρευνες, με την Αθήνα και την Άγκυρα να βρίσκονται αντιμέτωπες σε ένα νέο διπλωματικό μπρα ντε φερ.
Η αναχώρηση του πλοίου από το Ηράκλειο είχε αρχικά προγραμματιστεί για σήμερα, Δευτέρα 9 Νοεμβρίου. Ωστόσο, νεότερες πληροφορίες αναφέρουν ότι μπορεί να καθυστερήσει για τεχνικούς λόγους, χωρίς να αλλάζει ο σχεδιασμός επανεκκίνησης των εργασιών.
Στο επίκεντρο βρίσκεται πλέον η φερόμενη γαλλική ρηματική διακοίνωση προς την Τουρκία, το ακριβές περιεχόμενο της οποίας δεν έχει δημοσιοποιηθεί.
Η ελληνική κυβέρνηση επιμένει ότι ουδέποτε ζητήθηκε άδεια από την Άγκυρα για τις εργασίες, ενώ η τουρκική πλευρά επιχειρεί να συνδέσει τις έρευνες με τις διεκδικήσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο.
Το γαλλικό πλοίο και η NAVTEX που προκάλεσε την αντίδραση της Άγκυρας
Η υπόθεση απέκτησε νέα δυναμική μετά την έκδοση της ελληνικής NAVTEX στις 6 Νοεμβρίου, η οποία αφορά τις υποθαλάσσιες εργασίες για το έργο Great Sea Interconnector.
Η σχετική άδεια χορηγήθηκε από τις ελληνικές αρχές κατόπιν αιτήματος της γαλλικής εταιρείας Nexans, που συμμετέχει στην υλοποίηση του έργου.
Η NAVTEX καλύπτει τη διαδρομή των προγραμματισμένων ερευνών προς την Κύπρο, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη θαλάσσια περιοχή ανατολικά της Κάσου.
Η Τουρκία αντέδρασε εκδίδοντας αντι-NAVTEX, με την οποία αμφισβητεί την ελληνική αρμοδιότητα σε τμήμα της περιοχής και επικαλείται τις δικές της αξιώσεις περί υφαλοκρηπίδας.
Για την Αθήνα, ωστόσο, το ζήτημα είναι ξεκάθαρο: η αδειοδότηση πραγματοποιήθηκε από τις αρμόδιες ελληνικές αρχές και δεν ζητήθηκε τουρκική συγκατάθεση.
Ο γρίφος της γαλλικής διακοίνωσης προς την Τουρκία
Το μεγαλύτερο διπλωματικό ερωτηματικό αφορά την επικοινωνία του Παρισιού με την Άγκυρα.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα, η γαλλική πλευρά ενημέρωσε εγγράφως την Τουρκία για τις προγραμματισμένες εργασίες του Abeille Marengo, σε μια προσπάθεια να αποφευχθούν εντάσεις κατά την έναρξη των ερευνών.
Η τουρκική πλευρά είχε ζητήσει προηγουμένως γραπτή ενημέρωση για τις κινήσεις και τις συντεταγμένες του ερευνητικού σκάφους.
Το κρίσιμο σημείο είναι εάν η ενημέρωση αυτή θα μπορούσε να εμφανιστεί από την Άγκυρα ως έμμεση αναγνώριση δικαιοδοσίας.
Ελληνικές διπλωματικές πηγές απορρίπτουν μια τέτοια ερμηνεία, επισημαίνοντας ότι η ενημέρωση μιας τρίτης χώρας δεν ισοδυναμεί με αίτημα άδειας.
Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν έχει δημοσιοποιηθεί το πλήρες κείμενο της φερόμενης γαλλικής διακοίνωσης, επομένως δεν μπορούν να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα για τις ακριβείς διατυπώσεις της.
Από τις απειλές της Άγκυρας στο «όλα είναι καλά» του Φιντάν
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αλλαγή τόνου από την τουρκική διπλωματία.
Μετά την έκδοση της ελληνικής NAVTEX, η Άγκυρα αντέδρασε έντονα, υποστηρίζοντας ότι απαιτείται τουρκική συγκατάθεση για εργασίες σε θαλάσσιες περιοχές τις οποίες διεκδικεί.
Ακολούθησαν η αντι-NAVTEX και οι σχετικές ανακοινώσεις του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών.
Ωστόσο, ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, Χακάν Φιντάν, εμφανίστηκε στη συνέχεια να χαμηλώνει τους τόνους, δηλώνοντας ότι όλα εξελίσσονται ομαλά.
Η μεταβολή αυτή δεν συνοδεύτηκε από επίσημη εγκατάλειψη των τουρκικών διεκδικήσεων.
Στην Αθήνα η αλλαγή στάσης αντιμετωπίζεται με επιφυλακτικότητα, ενώ παραμένει ανοιχτό το ερώτημα εάν πρόκειται για προσπάθεια αποκλιμάκωσης ή για διαφορετική τακτική διαχείρισης της υπόθεσης.
Το μήνυμα Μητσοτάκη: Ελλάδα και Κύπρος δίνουν τις άδειες
Σαφή θέση διατύπωσε και ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, με την κυριακάτικη ανασκόπηση του κυβερνητικού έργου.
Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι Ελλάδα και Κύπρος είναι οι χώρες που έχουν την αρμοδιότητα αδειοδότησης των ερευνών, χαρακτηρίζοντας την έκδοση της NAVTEX σημαντική εξέλιξη για ένα έργο ευρωπαϊκού κοινού ενδιαφέροντος.
Ανάλογο μήνυμα έστειλε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, επισημαίνοντας ότι η εταιρεία που έχει αναλάβει το έργο ζήτησε τις σχετικές άδειες από τις ελληνικές και κυπριακές αρχές.
Η κυβέρνηση απορρίπτει κατηγορηματικά την ερμηνεία ότι η Τουρκία αποκτά ρόλο στην αδειοδότηση των εργασιών.
Τα τρία σενάρια για την αντίδραση της Τουρκίας
1. Διπλωματικές διαμαρτυρίες και προειδοποιήσεις
Η Άγκυρα περιορίζεται σε αντι-NAVTEX, ανακοινώσεις και ενδεχόμενες επικοινωνίες μέσω ασυρμάτου, χωρίς να εμποδίζει τις εργασίες.
2. Παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων
Τουρκικές ναυτικές μονάδες εμφανίζονται στην ευρύτερη περιοχή των ερευνών, επιχειρώντας να ασκήσουν πίεση και να προβάλουν τις θέσεις της Άγκυρας.
3. Απόπειρα παρεμπόδισης των ερευνών
Το δυσμενέστερο ενδεχόμενο περιλαμβάνει κινήσεις που θα δυσκολέψουν ή θα διακόψουν τις εργασίες, επαναφέροντας μνήμες από την ένταση του 2024 στην Κάσο.
Τα παραπάνω αποτελούν πιθανά σενάρια που εξετάζονται και όχι επιβεβαιωμένες τουρκικές κινήσεις.
Η σκιά του 2024 και οι αντιδράσεις της αντιπολίτευσης
Οι εξελίξεις φέρνουν ξανά στο προσκήνιο το επεισόδιο του 2024, όταν τουρκικά πολεμικά πλοία εμφανίστηκαν στην περιοχή της Κάσου κατά τη διάρκεια ερευνών του ιταλικού Ievoli Relume.
Το συγκεκριμένο προηγούμενο εντείνει την προσοχή με την οποία αντιμετωπίζονται οι νέες εργασίες.
Την ίδια στιγμή, η υπόθεση της γαλλικής ενημέρωσης έχει προκαλέσει αντιδράσεις και στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό.
Το ΠΑΣΟΚ ζητά ενημέρωση για το περιεχόμενο και τις συνθήκες της επικοινωνίας του Παρισιού με την Άγκυρα, ενώ το ΚΚΕ και η Νέα Αριστερά εκφράζουν ανησυχίες για το ενδεχόμενο δημιουργίας προηγουμένου που θα μπορούσε να αξιοποιηθεί από την Τουρκία.
Η κυβέρνηση απαντά ότι οι νόμιμες διαδικασίες αδειοδότησης έχουν ακολουθηθεί και ότι η ελληνική θέση δεν έχει μεταβληθεί.
Το πραγματικό τεστ θα γίνει στη θάλασσα
Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου είναι έργο με σημαντική ενεργειακή και γεωπολιτική διάσταση, καθώς αποσκοπεί στην ενίσχυση των ηλεκτρικών υποδομών της Ανατολικής Μεσογείου και στη διασύνδεση της κυπριακής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας με το ευρωπαϊκό σύστημα.
Πέρα, όμως, από το οικονομικό και ενεργειακό σκέλος, το έργο βρίσκεται στο επίκεντρο μιας ευρύτερης αντιπαράθεσης για τις θαλάσσιες αρμοδιότητες και δικαιοδοσίες.
Το κρίσιμο τεστ δεν θα είναι τελικά η ανταλλαγή διακοινώσεων ή NAVTEX, αλλά το εάν το γαλλικό πλοίο θα μπορέσει να ολοκληρώσει ανεμπόδιστα τις προγραμματισμένες έρευνες.
Η Αθήνα διαμηνύει ότι δεν τίθεται θέμα τουρκικής άδειας, ενώ η Άγκυρα δεν έχει αποσύρει τις διεκδικήσεις της.
Οι επόμενες κινήσεις του Abeille Marengo θα δείξουν εάν η διπλωματική αντιπαράθεση θα παραμείνει στο επίπεδο των ανακοινώσεων ή θα μεταφερθεί και πάλι στο πεδίο.
