Υψηλού επιπέδου εκδήλωση της ελληνικής κυβέρνησης με συνδιοργανωτές τους UNESCO και WMO διεξήχθη στο πλαίσιο της COP 26 σχετικά με την προστασία των πολιτιστικών μνημείων από την κλιματική αλλαγή. Βασικοί ομιλητές στο πάνελ, που συντόνισε ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Γιώργος Αμυράς, ήταν ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Κώστας Σκρέκας αλλά και ο υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Χρήστος Στυλιανίδης.
Παρέμβαση Κ. Σκρέκα
«Η κλιματική κρίση απειλεί κάθε πτυχή του τρόπου ζωής μας. Η πολιτιστική και φυσική κληρονομιά, που αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της εθνικής μας ταυτότητας, δεν είναι απρόσβλητη από αυτήν την απειλή. Και γι’ αυτό πρέπει να δράσουμε για να την προστατεύσουμε. Και πρέπει να το κάνουμε τώρα» τόνισε ο Έλληνας υπουργός Περιβάλλοντος και πρόσθεσε: «Φαινόμενα όπως η αυξανόμενη διάβρωση των ακτών, οι σοβαρές πλημμύρες και οι πυρκαγιές, αποτελούν άμεση απειλή για την ακεραιότητα των μνημείων και τοποθεσιών παγκόσμιας αξίας».
Σύμφωνα με τον υπουργό, σκοπός των συνδυασμένων δράσεων που αναμένεται να αναληφθούν είναι να κατανοήσουμε την ανθεκτικότητα των πολιτιστικών μας τοπόσημων και να αξιολογήσουμε την τρωτότητα των υποδομών των μνημείων της πολιτιστικής κληρονομιάς μας σε σχέση με τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Επίσης, θα χρειαστεί να αναπτύξουμε νέα και καινοτόμα εργαλεία για να αυξήσουμε την ανθεκτικότητα των χώρων και των μνημείων πολιτιστικής κληρονομιάς.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε επίσης ο κ. Σκρέκας στην ανάγκη για ενίσχυση της εκπαίδευσης των νεότερων γενεών, που αναπόφευκτα θα κληθούν να συνεχίσουν την προσπάθεια για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής στο μέλλον: «Σε αυτό το πλαίσιο, πρέπει να εισαγάγουμε εκπαιδευτικά προγράμματα σε σχολεία και πανεπιστήμια». Όπως υπενθύμισε, πολλά από τα μνημεία της χώρας μας περιλαμβάνονται στον κατάλογο της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO, όπως η Ακρόπολη των Αθηνών και οι αρχαιολογικοί χώροι της Ολυμπίας και των Δελφών. Επομένως, «είναι επιτακτική ανάγκη να προστατευθούν αυτά τα μνημεία από τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής, καθώς η προστασία της πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς δεν είναι μόνο σημαντική από ιστορική άποψη. Η κληρονομιά διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στην ανάπτυξη της διαπολιτισμικής κατανόησης και στη διαμόρφωση της ταυτότητας μιας περιοχής. Ενισχύει επίσης την τουριστική ανάπτυξη, η οποία με τη σειρά της τονώνει τη δημιουργία θέσεων εργασίας και προσελκύει επενδύσεις».
Σύμφωνα με τον κ. Σκρέκα, συνολικά, η διατήρηση της πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της μετάβασης σε ένα βιώσιμο οικονομικό μοντέλο. Ωστόσο, όπως ανέφερε, οι υψηλές θερμοκρασίες-ρεκόρ και οι δασικές πυρκαγιές το περασμένο καλοκαίρι στην Ελλάδα και σε άλλες μεσογειακές χώρες, αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα για το πώς η περιοχή μας εξελίσσεται γρήγορα σε εστία κλιματικής αλλαγής: «Το πολιτικό μήνυμα είναι ξεκάθαρο. Δεν υπάρχει χρόνος για χάσιμο. Αυτός ήταν ο λόγος που σχεδιάστηκε αυτή η πρωτοβουλία, για να ευαισθητοποιήσει το κοινό και να ενθαρρύνει την αποτελεσματική παγκόσμια δράση».
Χρήστος Στυλιανίδης: «Πρέπει να δράσουμε τώρα»
Στην ανάγκη να προστατευτεί η πολιτιστική κληρονομιά από την κλιματική κρίση και τις επιδράσεις της αναφέρθηκε στην τοποθέτησή του ο υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Χρήστος Στυλιανίδης. Όπως είπε ο υπουργός, η πολιτιστική και η φυσική κληρονομιά γίνονται όλο και πιο ευάλωτες στις αρνητικές κοινωνικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης, ενώ προσέθεσε ότι η πολιτιστική κληρονομιά αποτελεί έναν από τους τέσσερις πυλώνες της βιώσιμης ανάπτυξης.
«Οι πρόσφατες επιστημονικές εκθέσεις δείχνουν ξεκάθαρα ότι αν δεν δράσουμε αμέσως, η καταστροφή στην ακεραιότητα της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς μπορεί να είναι μη αναστρέψιμη. Πρέπει να δράσουμε τώρα» επισήμανε ο κ. Στυλιανίδης, ενώ κατέστησε σαφές ότι ο μόνος τρόπος να αντιμετωπιστούν αυτές οι κλιματικές προκλήσεις είναι μέσω της πολύπλευρης συνεργασίας, του δομημένου διαλόγου και της ανταλλαγής καλύτερων πρακτικών και γνώσεων.
«Πρέπει να χτίσουμε πάνω στις δράσεις που συμφωνήθηκαν στην πρώτη Διεθνή Διάσκεψη για την Προστασία της Πολιτιστικής Κληρονομιάς από την Κλιματική Αλλαγή που διεξήχθη στην Αθήνα κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού του 2019. Πρέπει να προωθήσουμε προληπτικές και ανθεκτικές δράσεις σε διεθνή, εθνικά και τοπικά επίπεδα» σημείωσε ο υπουργός.
Και ο κ. Στυλιανίδης υπογράμμισε ότι το κλειδί είναι η εκπαίδευση, καθώς συμβάλλει στην κατανόηση των επιδράσεων της κλιματικής αλλαγής και ενθαρρύνει αλλαγές στη συμπεριφορά και στη στάση μέσα στην κοινωνία. Επιπλέον, τόνισε ότι είναι σημαντικό να εκπαιδευτούν τα παιδιά, οι μαθητές και το κοινό συνολικά για τις επιδράσεις της κλιματικής αλλαγής στην πολιτιστική κληρονομιά. Όπως είπε, εξίσου σημαντικό είναι να εκπαιδευτούν οι πολίτες μέσω προγραμμάτων και δράσεων σε μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους αλλά και μέσω επιμορφωτικών σεναρίων στον ιδιωτικό τομέα.
Ο κ. Στυλιανίδης τόνισε επίσης την ανάγκη να αξιολογείται συνεχώς η «ευαλώτοτητα» της παγκόσμιας κληρονομιάς και αυτό μπορεί να συμβεί με περισσότερη έρευνα και περαιτέρω δεδομένα μέσω ειδικών συστημάτων παρακολούθησης, τα οποία θα συμβάλλουν στην καλύτερη κατανόηση των επιπτώσεων και των απειλών της κλιματικής αλλαγής στα μνημεία. «Ο δείκτης ευαλωτότητας θα μας επιτρέψει να θέσουμε προτεραιότητες στις δράσεις μας» σημείωσε, ενώ έκανε λόγο και για μια στρατηγική που θα περιλαμβάνει πρακτικά εργαλεία και λύσεις για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, τη βιώσιμη διαχείριση και τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Συνοψίζοντας όσα προέκυψαν από τη διάσκεψη και πρόκειται να δρομολογηθούν την επόμενη χρονιά ο υπουργός ανέφερε ότι η ελληνική κυβέρνηση θα οργανώσει μία σύνοδο κορυφής σε επίπεδο αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων για να συμφωνηθεί ένας οδικός χάρτης και περαιτέρω δράσεις. Επιπλέον, όπως είπε, αυτή η πρωτοβουλία θα προωθηθεί περαιτέρω σε εκδήλωση σε υπουργικό επίπεδο, κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Προεδρίας της Διαδικασίας Συνεργασίας Νοτιοανατολικής Ευρώπης (SEECP) στην Αθήνα το 2022. Ακόμη, ο κ. Στυλιανίδης είπε ότι θα λειτουργήσει ένα πιλοτικό πρόγραμμα για να δημιουργηθεί η «κλιματική ταυτότητα» επιλεγμένων μνημείων στη περιοχή της Μεσογείου με τη συμβολή των ευρωπαϊκών κρατών-μελών του Νότου.
«Η πολιτιστική κληρονομία διαμορφώνει την ταυτότητα μιας περιοχής, μιας κοινωνίας, βελτιώνει την κοινωνική ένταξη, την ποιότητα του περιβάλλοντος, προωθεί τον τουρισμό και δημιουργεί δουλειές. Βελτιώνοντας την κλιματική ανθεκτικότητα των μνημείων μας δημιουργούνται περιβαλλοντικά, κοινωνικά και οικονομικά οφέλη» κατέληξε ο κ. Στυλιανίδης.
