Οι μεγάλες περίοδοι ξηρασίας ήταν το βασικό χαρακτηριστικό της τριετίεας 2018 – 2020 στη Γαλλία, ωστόσο οι αυξημένες βροχοπτώσεις του 2021 δεν ήταν η απάντηση που όλοι περίμεναν. Οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής έχουν αρχίσει να γίνονται πια ορατές στα δάση της τρίτης μεγαλύτερης σε έκταση χώρας της Ευρώπης, καθώς τα δέντρα εξασθενούν, προσβάλλονται από αρρώσεις και ξεραίνονται με πρωτοφανείς ρυθμούς, σύμφωνα με τη γαλλική Εθνική Υπηρεσία Δασών (ONF).
Από τα 1,4 εκατ. εκτάρια δασών στη γαλλική επικράτεια, τα 300.000 είναι πλέον σε μαρασμό, κάτι που σημαίνει ότι οι προβληματικές εκτάσεις είναι συνολικά περίπου τριάντα φορές όσο η έκταση του Παρισιού…
Ωστόσο, φαίνεται ότι στον γαλλικό Νότο τα δέντρα έχουν προσαρμοστεί καλύτερα στη ζέστη και την ξηρασία σε σχέση με τα αντίστοιχα στον Βορρά.
Στο Γκραντ Εστ στα βορειοανατολικά και στη Βουργουνδία-Φρανς-Κοντέ στα κεντροανατολικά, οι ερυθρελάτες σήμερα αποδεκατίζονται από ένα μικρό σκαθάρι, που σκάβει κάτω από το φλοιό και διακόπτει την κυκλοφορία του χυμού, οδηγώντας τα δέντρα σε πρόωρο θάνατο. Μάλιστα, εκφράζονται φόβοι ότι μπορεί αυτού του είδους τα έλατα να εξαφανιστούν από τις γαλλικές πεδιάδες μέσα σε μόλις ένα ή δύο χρόνια.
Το πρόβλημα, όπως αναφέρει στη γαλλική εφημερίδα «Liberation» o γενικός διευθυντής της ONF Μπερτράν Μουνς, δεν έχει να κάνει απλώς με το χαμηλό υψόμετρο. «Επιβαρυντικός παράγοντας είναι η κλιματική αλλαγή» επισημαίνει.
Ακόμη και η εμβληματική για τα γαλλικά δάση οξιά, που χρειάζεται περισσότερο νερό, έχει αρχίσει να χάνεται στα εδάφη της Νορμανδίας ή στην αλπική οροσειρά του Ιούρα. Στο Πα-ντε-Καλαί, στον γαλλικό Βορρά, θεωρείται πια απαραίτητο να αποψιλωθούν ολόκληρες εκτάσεις με θνήσκουσες μελιές, που έχουν προβληθεί από ένα μύκητα, ο οποίος «μετανάστευσε» από την Ασία και μαλακώνει τους κορμούς. Στο δάσος Μοντμορενσί, στην περιοχή του Παρισιού, οι καστανιές επίσης πεθαίνουν από ασθένειες. Το φημισμένο Δάσος του Τρονσέ, στα κεντρικά, βρίσκεται σε κρίση εδώ και δύο χρόνια, καθώς το 15% έως 20% δένδρων βελανιδιάς πολύ υψηλής ποιότητας (η ξυλεία των οποίων έχει χρησιμοποιηθεί στην Παναγία των Παρισίων, ακόμη και στην κατασκευή βαρελιών για ακριβά ουίσκι) πεθαίνουν εξαιτίας της υπερθέρμανσης του πλανήτη.
Οι κορυφές κοκκινίζουν, τα φύλλα πέφτουν και ο φλοιός τους ξεφλουδίζει. «Πλέον κρίνεται αναγκαίο το κόψιμο ολοένα και περισσότερων βελανιδιών που ξεραίνονται, πολύ προτού ωριμάσουν» τονίζει ο Μουνς.
Κλιματολόγοι προειδοποιούν ότι σε λιγότερο από μια γενιά, σχεδόν σε δέκα με τριάντα χρόνια, είδη όπως η οξιά ή η βελανιδιά θα αρχίσουν να εκλείπουν από τα γαλλικά εδάφη. Λόγω προσαρμογής στα νέα κλιματικά δεδομένα, όπως προειδοποιούν, ο πληθυσμός τους θα μειωθεί, καθώς θα περιοριστεί σε μικροκλίματα που θα παραμένουν ευνοϊκά για την ανάπτυξή τους. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, σε πέντε με δεκαπέντε χρόνια το ένα τρίτο των γαλλικών δασών θα έχει αλλάξει όψη, επηρεάζοντας περίπου το 10% της επικράτειας., ενώ σε μισό αιώνα πάνω από τα μισά γαλλικά δάση θα έχουν αλλάξει όψη. Όπως εκτιμούν, το φαινόμενο θα επιτείνουν οι πυρκαγιές, που -εξαιτίας της ξηρασίας- δεν αποτελεί πλέον πρόβλημα μόνο στον γαλλικό Νότο.
Σε μία προσπάθεια ανάσχεσης αυτής της καταστροφής, στη Γαλλία έχει τεθεί σε εφαρμογή διετές σχέδιο αναδάσωσης 45.000 εκταρίων δασικών εκτάσεων, που υποφέρουν από την υπερθέρμανση του πλανήτη. Ωστόσο, αυτό δεν είναι εύκολο εγχείρημα. Αφενός λόγω των πολύ στενών χρονικών περιθωρίων, την ώρα μάλιστα που -μαζί με τα δάση- συρρικνώνεται και η ONF σε προσωπικό (έως το 2025 αναμένεται να αριθμεί περί τα 8.000 άτομα, σχεδόν τα μισά συγκριτικά με το 1985). Αφετέρου, επειδή το «στοίχημα» είναι η φύτευση διαφορετικών ειδών που θα μπορούν να προσαρμοστούν και να αντέξουν στα νέα κλιματικά δεδομένα.
«Πάνω απ’ όλα, προσπαθούμε να φέρουμε μεσογειακά είδη προς τα βόρεια» λέει ο Μουνς, η υπηρεσία του οποίου πειραματίζεται εδώ και μήνες σε φυτώρια με την ανθεκτικότητα των ειδών σε διάφορα επίπεδα ξηρασίας. «Η κλιματική αλλαγή συμβαίνει πολύ γρήγορα. Η κατάσταση επιδεινώνεται εδώ και μία δεκαετία και μπορούμε να δούμε κάθαρα ότι τα δάση δεν μπορούν πια να τα καταφέρνουν από μόνα τους… Πρέπει να τα βοηθήσουμε να προσαρμοστούν… Το να συνεχίσουμε να κάνουμε φυσική αναγέννηση είναι άλλα λόγια να… αγαπιόμαστε και να απαλλάσσουμε τον εαυτό μας από τις ευθύνες» καταλήγει.
