Παρά τις προσπάθειες που καταβάλλονται τα τελευταία χρόνια για την απεξάρτηση από τον ρυπογόνο άνθρακα και τη στροφή στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας που δεν επιβαρύνουν το περιβάλλον, η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία που πυροδότησε σε μεγάλο βαθμό την ενεργειακή κρίση και την αλματώδη αύξηση των τιμών στην ενέργεια, φαίνεται ότι οδηγεί σε επιστροφή -για πόσο;- στη χρήση του άνθρακα για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών.
Η παγκόσμια κατανάλωση άνθρακα κατέγραψε ρεκόρ, πάνω από 8 δισ. τόνους, το 2022 σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA). Ωστόσο, παρά την αύξηση της χρήσης άνθρακα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι εκπομπές άνθρακα για τον Νοέμβριο ήταν στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 30 ετών, σύμφωνα με το Κέντρο Έρευνας για την Ενέργεια και τον Καθαρό Αέρα.
Το παράδειγμα της Γερμανίας
Το Κόμμα των Πρασίνων της Γερμανίας και η κυβέρνηση συνασπισμού, στην οποία συμμετέχει, σχεδίαζαν να καταργήσουν σταδιακά τον άνθρακα έως το 2038 και έθεσαν νέους στόχους για το 2030. Ωστόσο, η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και η απώλεια της πλειονότητας των προμηθειών φυσικού αερίου της Ευρώπης άλλαξαν τους σχεδιασμούς. Η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης προσπαθεί να εξισορροπήσει τη βραχυπρόθεσμη προτεραιότητα της ενίσχυσης της ενεργειακής ασφάλειάς της, τηρώντας παράλληλα τους μακροπρόθεσμους στόχους για καθαρές μηδενικές εκπομπές, ένα στοίχημα που προς το παρόν φαίνεται ιδιαίτερα δύσκολο να κερδηθεί.
Περίπου το 36,3% της ηλεκτρικής ενέργειας στο γερμανικό δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ Ιουλίου και Σεπτεμβρίου του 2022 προήλθε από σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα, από 31,9% το τρίτο τρίμηνο του 2021, σύμφωνα με τη γερμανική στατιστική υπηρεσία Destatis.
Η γερμανική υπηρεσία ανέφερε ακόμη ότι την ίδια περίοδο η παραγωγή άνθρακα σε ηλεκτρική ενέργεια αυξήθηκε κατά 13,3% σε ετήσια βάση -στις 42,9 TWh-, ενώ η συνολική γερμανική παραγωγή ενέργειας ανήλθε σε 118,1 TWh – αύξηση 0,5%. Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, η Γερμανία κατέγραψε τη μεγαλύτερη αύξηση στην κατανάλωση άνθρακα κατά 19% -26 εκατ. τόνο- σε σχέση με το 2021. Παράλληλα, η ενέργεια από φυσικό αέριο αυξήθηκε ελαφρά στη Γερμανία, παρά τις υψηλότερες τιμές, ενώ η παραγωγή αιολικής ενέργειας και υδροηλεκτρικής ενέργειας μειώθηκε.
Αξίζει να σημειωθεί, τέλος, ότι η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από πυρηνικά εργοστάσια μειώθηκε κατά το τρίτο τρίμηνο του 2022, αφού η Γερμανία μείωσε τον αριθμό των ενεργών αντιδραστήρων της σε τρεις από έξι το 2021. Τον Οκτώβριο ο Γερμανός καγκελάριος Όλαφ Σολτς αποφάσισε να διατηρήσει τους τρεις εναπομείναντες πυρηνικούς σταθμούς ενεργούς έως τα μέσα Απριλίου 2023. Λόγω προβλημάτων συντήρησης στα πυρηνικά εργοστάσια της Γαλλίας, η Γερμανία έγινε, για πρώτη φορά το 2021, καθαρός εξαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας στη Γαλλία. Επίσης, η γερμανική κυβέρνηση θα διατηρήσει ανοιχτές λιγνιτικές μονάδες 1,6 GW έως τον Μάρτιο του 2024, αντί να τις κλείσει έως τα τέλη του 2022 όπως είχε προγραμματιστεί. Η Γερμανία είχε επίσης δημιουργήσει ένα «απόθεμα αντικατάστασης φυσικού αερίου» συνολικής ισχύος 11,6 GW, συμπεριλαμβανομένων 1,9 GW λιγνίτη και 4,3 GW σταθμών ηλεκτροπαραγωγής από λιθάνθρακα, οι οποίοι θα παραμείνουν συνδεδεμένοι έως το 2024.
