Συνεχίζονται οι διαπραγματεύσεις σχετικά με τη σύναψη μιας παγκόσμιας συνθήκης κατά της ρύπανσης από πλαστικά, καθώς ξεκίνησε στις Βρυξέλλες ο δεύτερος γύρος με στόχο να ολοκληρωθεί στις 2 Ιουνίου.
Όπως είναι γνωστό, η Ε.Ε. επιδιώκει τη θέσπιση νομικά δεσμευτικών κανόνων όσον αφορά την παραγωγή πρωτογενών πλαστικών, ώστε να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα της παραγωγής και της κατανάλωσης. Πάνω από χίλιοι εκπρόσωποι κυβερνήσεων, ΜΚΟ, της βιομηχανίας και της κοινωνίας των πολιτών θα συζητήσουν με στόχο να αποφασίσουν έως το τέλος του 2024 ένα νομικά δεσμευτικό μέσο για την εξάλειψη της ρύπανσης από πλαστικά, μεταξύ άλλων και στο θαλάσσιο περιβάλλον.
Αγκάθι για τις περισσότερες χώρες παραμένει η ιδέα της οριστικής παύσης πλαστικών, καθώς κάποιες προτάσσουν την ανάγκη περιορισμού χρήσης, δηλαδή θέλουν να χτυπήσουν το πρόβλημα στη ρίζα και άλλες ζητούν να ενισχυθούν οι υποδομές ανακύκλωσης καθώς το πλαστικά εξακολουθεί να θεωρείται ένα ευρέως χρησιμοποιούμενο υλικό.
Ο ΟΟΣΑ έχει προβλέψει ότι η κατανάλωση πλαστικού θα τριπλασιαστεί έως το 2060 αλλά σε αντίθεση με ό,τι πολλοί υποθέτουν, οι περισσότερες συσκευασίες δεν ανακυκλώνονται. Αντίθετα, καταλήγουν σε χωματερές ή δυνητικά τοξικούς αποτεφρωτήρες. Υπολογίζεται ότι περίπου το 40% των πλαστικών συσκευασιών που παράγονται σε όλη την Ευρώπη ανακυκλώνεται με αποτέλεσμα εκατομμύρια τόνοι – από το υπόλοιπο 60% – να καταλήγουν είτε στους ωκεανούς είτε σε χώρους υγειονομικής ταφής και αποτέφρωσης.
Ο ευρωπαϊκός στόχος για την ανακύκλωση ανέρχεται στο 55% για το 2030 και στο 50% για το 2025, κάτι που σημαίνει ότι μέσα σε δύο χρόνια οι περισσότερες χώρες πρέπει να επιδοθούν σε έναν αγώνα δρόμου για να καλύψουν το χαμένο έδαφος. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat (2020), ο ευρωπαϊκός μέσος όρος για την ανακύκλωση πλαστικής συσκευασίας ήταν 37,6%, με την Ελλάδα να πιάνει ακριβώς αυτό το ποσοστό και να προπορεύεται άλλων κρατών όπως είναι η Πορτογαλία (34%), η Πολωνία (31,5%), η Νορβηγία (27,9%), η Δανία (22,9%) και η Γαλλία (21,4%), ενώ βρίσκεται αρκετά πίσω από χώρες που ήδη έχουν πιάσει από νωρίς το στόχο όπως είναι η Ολλανδία (57,2%), η Σλοβακία (56,3%), η Λιθουανία (56,1%) και η Ισπανία (51,4%).
Από την άλλη, η ζήτηση για πλαστικό παραμένει υψηλή και αναμένεται να αυξηθεί, κάτι που δικαιολογεί και τις δεκάδες νέες μονάδες αποτέφρωσης που σχεδιάζονται σε όλη την Ευρώπη, πυροδοτώντας ανησυχίες για αύξηση των τοξικών ρύπων.
Το πλαστικό είναι κατασκευασμένο από ορυκτά καύσιμα που επιδεινώνουν την κλιματική κρίση. Ερευνητές στις Ηνωμένες Πολιτείες προβλέπουν ότι η παραγωγή και η απόρριψη πλαστικών θα ευθύνεται για το 15% των παγκόσμιων εκπομπών CO2 έως το 2050. Ευρωπαϊκές και αμερικανικές μελέτες υπολόγισαν πρόσφατα ότι 11 εκατομμύρια τόνοι πλαστικών απορριμμάτων ρέουν στους ωκεανούς ετησίως, μια ποσότητα που θα μπορούσε να διπλασιαστεί μέχρι το 2030, εάν δεν ληφθούν μέτρα.
Το 2015, η Ε.Ε. παρουσίασε το σχέδιο δράσης για μια κυκλική οικονομία όμως, οκτώ χρόνια μετά, μένουν πολλά ακόμη να γίνουν. Η καύση απορριμμάτων στην Ευρώπη αυξήθηκε κατά 40% μεταξύ 2018 και 2020 ενώ συχνά η διάχυση της ευθύνης μεταξύ κεντρικής κυβέρνησης, δήμων και παραγωγών/επιχειρήσεων δυναμιτίζει την εφαρμογή ενός κυκλικού μοντέλου.
