Η αυξανόμενη συνειδητοποίηση της κλιματικής αλλαγής έχει μετατρέψει τις πράσινες τεχνολογίες και τα έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε δημοφιλείς επενδύσεις, ιδιαίτερα για τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα τα έχουν αναλάβει τις δικές τους περιβαλλοντικές δεσμεύσεις. Αλλά για να μειώσουν πραγματικά τις εκπομπές, οι παραγωγοί ορυκτών καυσίμων, οι αεροπορικές εταιρείες, οι εταιρείες ηλεκτρικής ενέργειας και άλλες βαριές εκπομπές θα πρέπει να κάνουν μεγάλες, δαπανηρές αλλαγές. Σε αυτή τη φάση έχει κάνει την εμφάνισή της η «χρηματοδότηση της μετάβασης», μια ταχέως αναπτυσσόμενη κατηγορία περιουσιακών στοιχείων η οποία αναζητά να υποστηρίξει την καθαρότερη οικονομική ανάπτυξη. Προς το παρόν, δεν υπάρχει σταθερό πρότυπο για το τι πληροί τις προϋποθέσεις για να ενταχθεί σε αυτή την κατηγορία χρηματοδότησης. Οι σκεπτικιστές λένε ότι το σύστημα είναι ιδιαίτερα ευάλωτο στο greenwashing, δηλαδή στην παραπλάνηση των καταναλωτών ή των επενδυτών σχετικά με τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις μιας εταιρείας.
Η χρηματοδότηση της μετάβασης αναφέρεται σε επενδύσεις – συνήθως ομόλογα ή δάνεια – που έχουν σχεδιαστεί για να βοηθήσουν τις βιομηχανίες με βαριές εκπομπές να γίνουν πιο ενεργειακά αποδοτικές και να μειώσουν τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Μέχρι στιγμής, δεν υπάρχουν κοινός ορισμός ή κανόνες σχετικά με τα είδη έργων που πληρούν τις προϋποθέσεις. Σε μια πρώιμη φάση έχουν δοθεί χρήματα για σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής φυσικού αερίου με δυνατότητα συνδυασμένης καύσης υδρογόνου ή για αεροσκάφη που εξοικονομούν καύσιμα.
Γιατί είναι σημαντική η χρηματοδότηση της μετάβασης;
Οι τράπεζες και οι επενδυτές ανησυχούν όλο περισσότερο για τις εκπομπές των επιχειρήσεων που χρηματοδοτούν. Αυτό δυσκόλεψε τις ρυπογόνες βιομηχανίες να αξιοποιήσουν τις κεφαλαιαγορές, κάτι που, όπως λένε, μπλοκάρει τα χρήματα που χρειάζονται για να υιοθετήσουν πιο πράσινες τεχνολογίες, ιδιαίτερα στις αναδυόμενες αγορές. Σύμφωνα με μια μελέτη του 2022 από την Standard Chartered Plc, οι αναδυόμενες αγορές θα χρειαστούν 94,8 τρισεκατομμύρια δολάρια σε χρηματοδότηση μετάβασης για να επιτύχουν καθαρούς μηδενικούς στόχους έως το 2060. Μόνο η Κίνα θα χρειαστεί 35,1 τρισεκατομμύρια δολάρια.
Από το 2019, περίπου 18 δισεκατομμύρια δολάρια που αφορούν σε ομόλογα που συνδέονται με την μετάβαση έχουν εκδοθεί παγκοσμίως, κυρίως από την Κίνα και την Ιαπωνία. Η συνολική έκδοση από την Ασία υπερδιπλασιάστηκε πέρυσι σε σύγκριση με το 2021. Ωστόσο, το συνολικό ποσό είναι μικρό σε σύγκριση με την αγορά πράσινων ομολόγων των 2,2 τρισεκατομμυρίων δολαρίων και αποτελεί μόνο ένα μικρό κλάσμα της συνολικής έκδοσης ομολόγων.
Η απουσία σαφών προτύπων μαζί με τον γενικό σκεπτικισμό για την ειλικρίνεια των εκδοτών αποτελούν ένα μεγάλο εμπόδιο. Ορισμένες εταιρείες έχουν εκδώσει ομόλογα μετάβασης για τη χρηματοδότηση τεχνολογιών όπως η δέσμευση και η αποθήκευση άνθρακα, οι οποίες επιδιώκουν να αντιμετωπίσουν τις ζημιές που προκαλούνται από τις εκπομπές αλλά δεν τις μειώνουν. Αυτές οι ανησυχίες αποτελούν μέρος της αντίρρησης για τη χρηματοδότηση της μετάβασης στην Ευρώπη, η οποία οδήγησε τον κόσμο στην ανάπτυξη προτύπων πράσινης χρηματοδότησης.
